IV SA 1336/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska, Sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska, Sędzia NSA Jakub Linkowski (spr.), Protokolant Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2004 r. sprawy ze skargi G. O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji Decyzją z dnia [...] marca 1978r. nr [...] Naczelnik Gminy J, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. z 1957r. Nr 39, poz. 174 ze zm.), orzekł o przejęciu na własność Państwa, jako opuszczonej, nieruchomości rolnej o obszarze 2,62 ha, bez budynków, stanowiącą działkę Nr [...] położoną we wsi J. zapisaną w rejestrze gruntów wsi J. na zmarłego J. L.. Wnioskiem z dnia 27 stycznia 1997r. G. O., następczyni prawna J. L., zwróciła się do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia [...] marca 1978r. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej. We wniosku podniesiono, że ww. decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ w postępowaniu zakończonym decyzją o przejęciu nieruchomości nie brali udziału wszyscy spadkobiercy J. L.. Wnioskodawczyni wskazała również, że od przedmiotowej decyzji złożyła w ustawowym terminie odwołanie, które jednak nigdy nie zostało rozpatrzone. Po rozpoznaniu wniosku G. O. Wojewoda [...] decyzją z dnia[...] marca 1997r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia [...] marca 1978r. Od decyzji organu wojewódzkiego G. O. złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie tej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia [...] marca 1978r. Po rozpatrzeniu tego odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2003r. na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojej decyzji organ naczelny wskazał, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia [...] marca 1978r. o przejęciu nieruchomości rolnej, ponieważ nieruchomość ta istotnie była opuszczona i jako taka podlegała przejęciu na rzecz Państwa. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła G. O. wnosząc ojej uchylenie. Skarżąca podniosła, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest sprzeczna z prawem, ponieważ nie można uznać, że decyzja Naczelnika Gminy J. z dnia [...] marca 1978r. nie naruszała prawa z uwagi na to, że w postępowaniu prowadzonym przez ten organ pominięto dwoje spadkobierców J. L., tj. G. O. oraz K. L.. Skarżąca podniosła ponadto, że orzekające w postępowaniu nadzorczym organy obu instancji nie ustosunkowały się do podnoszonej przez nią kwestii dotyczącej nierozpoznania złożonego w terminie odwołania od decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia [...] marca 1978r. W odpowiedzi na skargę organ naczelny wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko z zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podnieść, że według art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie zaś do art. 61 § 4 k.p.a. o wszczęciu każdego postępowania administracyjnego z urzędu lub na żądanie strony organ obowiązany jest zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. W myśl art. 28 k.p.a. stroną jest nie tylko ten, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, lecz także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Te zasady określone w przepisach art. 61 § 4 i art. 28 k.p.a. obowiązują również w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, o której mowa w art. 157 k.p.a. Z powyższych przepisów wynika również, że stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki ewentualnego stwierdzenia nieważności decyzji. Będąca przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie decyzja Naczelnika Gminy J. z dnia [...] marca 1978r. dotyczyła przejęcia na własność Państwa nieruchomości rolnej zapisanej (jak to ujęto) na zmarłego J. L.. Decyzja ta została skierowana do trojga spadkobierców J. L., tj. W. L., E.L.i J. L. z pominięciem pozostałych spadkobierców, tj. G. O. oraz K. L.. W postępowaniu nadzorczym natomiast prowadzonym przez Wojewodę [...] decyzja tego organu skierowana została jedynie do G. O. i W. L., zaś decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi tylko do G. O.. O wszczęciu przedmiotowego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia [...] marca 1978r. nie zostali powiadomieni następcy prawni byłego właściciela nieruchomości, a nie ulega wątpliwości, że ich interesu prawnego dotyczyło postępowanie nadzorcze prowadzone przez Wojewodę [...] i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. O prowadzonym postępowaniu nadzorczym nie powiadomiono również obecnego właściciela lub użytkownika wieczystego przedmiotowej nieruchomości, chociaż wynik tego postępowania dotyczy jego prawnego interesu. Przedstawione wyżej braki w zakresie określenia stron, które powinny brać udział w niniejszej sprawie, są takimi wadami postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia [...] marca 1978r., które same przez się prowadzą do konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Zgodnie bowiem z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W myśl art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. okoliczność, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, jest przesłanką wznowienia postępowania. Oprócz wskazanych powyżej uchybień należy także stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie organy administracji nie wykonały wynikającego z art. 7 k.p.a. obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, gdyż nie podjęły czynności zmierzających do wyjaśnienia podnoszonej przez stronę okoliczności dotyczącej nierozpoznania odwołania od decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia [...] marca 1978r. złożonego przez G. O.. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.