IV SA 1415/03

WyrokWSA w Warszawie2004-10-19

Skład orzekający: Izabela Ostrowska, Anna Żak, Tadeusz Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji administracyjnej, która odmawiała nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, może zostać uchylona, jeśli obiekt ten został wybudowany na innej działce niż wskazana w pozwoleniu na budowę, mimo że organ odwoławczy uznał, że błędne wskazanie działki w pozwoleniu nie stanowi rażącego naruszenia prawa?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wybudowanie obiektu budowlanego na działce innej niż wskazana w pozwoleniu na budowę stanowi samowolę budowlaną i jest rażącym naruszeniem prawa. W związku z tym, uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła własną decyzję stwierdzającą nieważność wcześniejszych decyzji odmawiających nakazu rozbiórki. Sąd podkreślił, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ powinien skupić się na ocenie zgodności z prawem, a nie na uzupełnianiu ustaleń faktycznych czy rozpatrywaniu sprawy w jej całokształcie.
Stan faktyczny
Skarżący A. i K. S. wnieśli skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), która uchyliła wcześniejszą decyzję GINB stwierdzającą nieważność decyzji organów niższych instancji. Organy niższych instancji odmawiały nakazu rozbiórki słupa strunobetonowego, który został wybudowany na działce skarżących, mimo że pozwolenie na budowę zostało wydane na działkę sąsiednią. Pierwsza decyzja GINB stwierdziła nieważność tych decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 48 Prawa budowlanego). Druga decyzja GINB uchyliła tę decyzję, uznając, że błędne wskazanie działki w pozwoleniu na budowę nie jest podstawą do stwierdzenia nieważności.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2003 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie NSA Anna Żak (spr.), WSA Tadeusz Nowak, Protokolant Sylwia Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 19 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. i K.S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2002r. nr [...] na podstawie art.156 par.1 pkt 2 kpa, po rozpatrzeniu wniosku A. i K. .S. stwierdził nieważność decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2002r. oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2001r. W uzasadnieniu podał, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2001r. odmówił A. i K.S. wydania decyzji nakazującej rozbiórkę wybudowanego na działce nr [...] w miejscowości [...] słupa strunobetonowego z nadbudową stalową do mocowania zespołu anten dla telefonii bezprzewodowej. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2002r utrzymał w mocy w/w decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wskazując, że nie było podstaw do wydania nakazu rozbiórki w trybie art.48 ustawy Prawo budowlane z 1994r., gdyż inwestor realizując przedmiotową inwestycję legitymował się decyzją o pozwoleniu na budowę z [...] sierpnia 1998r. wydaną przez Kierownika Urzędu Rejonowego w [...]. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji złożyli małż. S. podnosząc m.in. iż słup strunobetonowy z nadbudową stalową do mocowania zespołu anten dla telefonii bezprzewodowej został wybudowany na działce nr [...], która jest ich własnością, zamiast zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę - na działce nr [...]. W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest wadliwa. Decyzją z dnia [...] sierpnia 1998r. Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] udzielił T. S.A. – [...] pozwolenia na budowę słupa strunobetonowego z nadbudową do mocowania anten/.../ na działce nr [...] w miejscowości [...]. Po dokonaniu odbioru w dniu 28 kwietnia 1999r.,inwestor zgłosił obiekt do użytkowania. Z akt sprawy wynika jednak, że przedmiotowy słup strunobetonowy został wybudowany na działce nr [...], której właścicielami od dnia [...] lipca 1998r.są małż. S. Zatem obiekt ten został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej, gdyż inwestor nie uzyskał decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowej inwestycji na działce nr [...] w [...], lecz na działce o numerze [...]. Zastosowanie w sprawie ma w tej sytuacji art.48 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994r. nakazujący rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Żaden z organów nadzoru budowlanego nie zwrócił uwagi na fakt, że sporna inwestycja została zrealizowana bez pozwolenia na budowę na działce nr [...] W tym stanie rzeczy zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego należało stwierdzić, że zarówno decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2001r. jak i decyzja [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2002r. zapadły z rażącym naruszeniem art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994r. i dlatego na podstawie art.156 par.1 pkt.2 kpa należało stwierdzić nieważność obu tych decyzji. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosła T. S.A. w W. [...]. W wyniku jego rozpoznania Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2003r. nr [...], w oparciu o art.138 par.1 pkt.2 kpa w zw. z art.127 par.3 kpa uchylił własną decyzję z dnia [...] lipca 2002r. i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2002r. oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2001r. W uzasadnieniu stwierdził, iż wydając decyzję z dnia [...] lipca 2002r. pominął fakt, że inwestor przystępując do realizacji przedmiotowej inwestycji legitymował się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ponieważ w dniu [...] lutego 1998r. zawarł umowę dzierżawy z poprzednim właścicielem działki nr [...] J. N. Fakt nie powiadomienia nowych właścicieli - małż. S. o obciążeniu działki nr [...] umową dzierżawy nie może być podstawą do stwierdzenia nieważności w/w decyzji. Ponadto błędne podanie przez Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] w decyzji z dnia [...] sierpnia 1998r.o pozwoleniu na budowę przedmiotowego słupa strunobetonowego numeru działki, na której została zrealizowana ta inwestycja tj. zamiast działki nr [...] – podanie działki nr [...] nie stanowi okoliczności mogącej w oparciu o art.156 par.1 pkt.2 kpa spowodować wyłączenie z obrotu prawnego wskazanych decyzji odmawiających wydania nakazu rozbiórki jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Powyższy błąd występuje zarówno w decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu oraz w innych dokumentach, co wprowadza niejasność w ustaleniu sytuacji faktycznej. Poza tym inwestor ubiegając się o wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu i decyzji o udzielenie pozwolenia na budowę w swoich wnioskach nie wskazał na jakiej działce ma być realizowana przedmiotowa inwestycja. Numeru działki nie wskazuje także umowa dzierżawy. Niejasne jest zatem na jakiej podstawie organy błędnie określiły w swoich decyzjach miejsce budowy w/w obiektu na działce nr [...] zamiast na działce nr [...]. Z tych względów Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w decyzji dnia [...] stycznia 2002r. zasadnie uznał, że nie zachodzą w sprawie przesłanki wskazane w przepisie art.48 ustawy Prawo budowlane z 1994r., gdyż inwestycja została wykonana na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] sierpnia 1998r. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. i K. S. wnieśli o uchylenie decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2003r. Przedstawili w niej przebieg postępowania administracyjnego wskazując, że przed wydaniem pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji, w dniu [...] lipca 1998r., kupili nieruchomość, w skład której wchodziła działka nr [...] od małż. N., którzy przed notariuszem oświadczyli, ze zbywana nieruchomość jest wolna od obciążeń. Podnieśli, że nie brali udziału w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, co było podstawą jego wznowienia i wydania w dniu [...] lipca 2001r. decyzji uchylającej pozwolenie na budowę spornego słupa i umorzenia postępowania przed organem I instancji / w skardze błędnie podają, że stwierdzono nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę/. Wskazali, że zarówno decyzja ustalająca warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji jak i decyzja o pozwoleniu na budowę nie dotyczy działki nr [...], na której zrealizowano sporny słup, zatem wybudowanie tego obiektu na działce nr [...] jest samowolą budowlaną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodzić się należy, z twierdzeniem skargi, iż sporny słup strunobetonowy do mocowania zespołu anten dla telefonii bezprzewodowej został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej. Z akt sprawy wynika, że inwestor legitymując się ostateczną decyzją ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu działki nr [...] , uzyskał w dniu [...] sierpnia 1998r. decyzję o pozwoleniu na budowę tego obiektu w miejscowości [...] na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] Faktycznie jednak obiekt ten wzniósł na działce nr [...] stanowiącej własność skarżących. Inwestor nie uzyskał decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowej inwestycji na działce nr [...], wobec tego sporny słup do mocowania zespołu anten dla telefonii bezprzewodowej został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. W tych warunkach w sprawie zastosowanie miał art.48 ustawy Prawo budowlane z 1994r. stanowiący, iż właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Słusznie zatem we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2002r. i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji odmawiającej wydania nakazu rozbiórki tego obiektu małż. S. podnieśli, że zostały one wydane z rażącym naruszeniem prawa, bo słup strunobetonowy z nadbudową stalową do mocowania zespołu anten dla telefonii bezprzewodowej został wybudowany na działce nr [...], która jest ich własnością, zamiast zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę - na działce nr [...]. I nie ma znaczenia w sprawie, czy organy wydające decyzje o pozwoleniu na budowę, /która następnie zostało uchylona w dniu [...].07.01r po wznowieniu postępowania, a postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę umorzone/ faktycznie omyłkowo zamiast działki nr [...] jako teren inwestycji wskazały w decyzji działkę nr [...]. Istotne jest to, że inwestor nie legitymował się ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę spornego słupa na działce nr [...] Trafnie zatem Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego / GINB/ w swej decyzji z dnia [...] lipca 2002r. uznał, że organy nadzoru budowlanego odmawiając wydania nakazu rozbiórki rażąco naruszyły art.48 ustawy Prawo budowlane z 1994r. i z mocy art.156 par.1 pkt.2 kpa stwierdził nieważność decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2002r. i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W świetle powyższych uwag stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja GINB uchylająca własną decyzję z dnia [...] lipca 2003r. i odmawiająca stwierdzenia nieważności w/w decyzji została wydana z naruszeniem art.48 ustawy Prawo budowlane i art. 156 par.1 pkt.2 kpa i z tego względu nie może pozostać w obrocie prawnym. Nie można się zgodzić z poglądem w niej reprezentowanym, iż błędne podanie w decyzji o pozwoleniu na budowę numeru działki, na której ma być realizowana inwestycja nie stanowi okoliczności mogącej w oparciu o art.156 par.1 pkt.2 kpa. spowodować stwierdzenie nieważności decyzji odmawiających wydanie nakazu rozbiórki przedmiotowego słupa. Konsekwencją tego jest bowiem wybudowanie spornego obiektu na nieruchomości nie objętej treścią decyzji o pozwoleniu na budowę, czyli zrealizowanie obiektu w warunkach samowoli budowlanej. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji obowiązkiem organu jest zajęcie się kwestiami ściśle prawnymi i nie ma w nim proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Tym samym nie wchodzi tu w grę poczynienie uzupełniających ustaleń faktycznych. W tym postępowaniu organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego. Nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, w jej całokształcie w zakresie różnych wątków z nią związanych. Dlatego nie mogą mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy rozważania i ustalenia organu, iż z niewiadomych przyczyn doszło do błędu przy wydawaniu decyzji o pozwoleniu na budowę w zakresie określenia terenu inwestycji. Ponadto skoro niejasnym było, jak podano w zaskarżonej decyzji, ustalenie stanu faktycznego oraz tego na jakiej podstawie organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę spornego słupa strunobetonowego do mocowania zespołu anten dla telefonii bezprzewodowej określił miejsce budowy jako działkę nr [...], to brak jest uzasadnienia dlaczego w zaskarżonej decyzji przyjęto , iż decyzja o pozwoleniu na budowę wbrew jej treści dotyczy budowy inwestycji na działce nr [...] i dlatego nie było podstaw do orzekania nakazu rozbiórki spornego obiektu. W związku z tym należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja z dnia [...] marca 2003r. zawiera wewnętrznie sprzeczne i pozaprawne rozważania organu, którego jedynym zadaniem w postępowaniu nieważnościowym, jest dokonanie oceny, czy w świetle zaistniałego stanu faktycznego w sposób prawidłowy znalazło zastosowanie obowiązujących norm prawnych, czy też wydanie decyzji nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie może wyprowadzać własnych wniosków ocennych na podstawie domniemania, jeśli nie wynika to z faktów, taka bowiem ocena nosi cechy dowolności. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art.145 par.1 ust.1lit.a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1270/ w zw. z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1271, nr 240, poz. 2052; z 2003r. nr 124, poz.1153/ uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło