IV SA 1496/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA B. Walentynowicz (spr.), Sędziowie ( WSA, As. WSA B. Więch-Baranowska, G. Czerwiński, , Protokolant P. Zawadzki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2004 r. sprawy ze skargi G. S. i B. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2003 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] marca 2003 r. znak [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Gminy [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" pozwolenia na budowę czterokondygnacyjnego garażu otwartego na 279 miejsc parkingowych, zlokalizowanego na terenie działki nr [...] przy ul. [...] w [...]. Z uzasadnienia decyzji odwoławczej wynika, że Wojewoda [...] odmówił wszczęcia postępowania nieważnościowego opisanej decyzji nr [...] uznając, ze wniosek został złożony przez członków Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", którzy nie mają przymiotu strony. Zgodnie z art. 157 § 3 kpa odmowa wszczęcia postępowania jest słuszna w ocenie organu odwoławczego, skoro z przyczyn podmiotowych zachodzi niedopuszczalność wszczęcia postępowania nieważnościowego. Organ odwoławczy podzielił wywody Wojewody [...], iż członkowie Spółdzielni Mieszkaniowej nie mają własnego interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa i nie mogą być stroną postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 48 prawa spółdzielczego, do kierowania spółdzielnią, jak i reprezentacji jej na zewnątrz uprawnione są organy spółdzielni tj. Zarząd. Tylko ten organ może być upoważniony do wszczęcia postępowania administracyjnego o charakterze zwyczajnym, jak i nadzwyczajnym. Organ odwoławczy zaaprobował stanowisko Wojewody [...], iż brak podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania nieważnościowego w przedmiotowej sprawie, dotyczącej inwestycji 4-kondygnacyjnego garażu. Skargę na powyższą decyzję złożyły G. S. i B. B., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, celem przeprowadzenia przez organy wnioskowanego postępowania nieważnościowego. Według skarżących zostało w sposób rażący naruszone prawo budowlane decyzja Burmistrza wydaną na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej. Skutki tych naruszeń dotykają bezpośrednio skarżących – w razie realizacji inwestycji garażowej. Stanowi to naruszenie interesów skarżących jako członków Spółdzielni Mieszkaniowej, z którymi to interesami nie liczą się ani Spółdzielnia, ani organy administracji. Ochrona ;prawnych interesów gwarantowanych przepisami art. 5 prawa budowlanego osobom trzecim powinna, zdaniem skarżących, przesądzić o ich statusie strony i tym samym upoważniać do zgłoszenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji kwestionowanej. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko z decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Jedynym i zasadniczym problemem wymagającym rozstrzygnięcia jest kwestia, czy skarżące legitymują się interesem prawnym, który daje im podstawę do skutecznego żądania wszczęcia postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] Burmistrza Gminy [...]. Organy obu instancji odmówiły wszczęcia postępowania w trybie art. 156 § 1 kpa, uznając niedopuszczalność jego wszczęcia z przesłanek podmiotowych. W ocenie organów, skoro wnioskujące o wszczęcie postępowania nieważnościowego osoby są członkami Spółdzielni Mieszkaniowej, to w postępowaniu administracyjnym stroną może być tylko Spółdzielnia Mieszkaniowa, którą reprezentuje na zewnątrz zarząd (art. 48 prawa spółdzielczego). W ocenie Sądu generalnie słuszne jest stanowisko organów, iż co do zasady członek Spółdzielni Mieszkaniowej jest reprezentowany przez statutowo właściwe organy spółdzielni. Jednak należy podnieść, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, członek spółdzielni mieszkaniowej, który posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkaniowego może w szczególnych sytuacjach mieć własny interes prawny. W takiej sytuacji korzysta on z prawa strony w postępowaniu administracyjnym, a ma to miejsce wówczas, gdy konkretna decyzja administracyjna rozstrzyga o kwestiach mających wpływ na prawa członka do korzystania z lokalu mieszkalnego, które jest chronione przepisami prawa materialnego tj. art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. "Prawo budowlane" oraz przepisami rozporządzenia wykonawczego z dnia 14 grudnia 1994 r. "w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie". Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 18.12.2000 r. sygn. akt IV SA 2349/98 oraz w wyroku z dnia 20.12.2000 r. sygn. akt IV SA 2241/98). Należy równocześnie zauważyć, ze organy obu instancji w sprawie niniejszej ograniczyły się do teoretycznych wywodów na temat pojęcia strony w myśl art. 28 kpa, i zasadności zastosowania art. 157 § 3 kpa w odniesieniu do wniosku skarżących. Obowiązkiem zaś organów obu instancji było zbadanie, czy podmioty te domagając się wszczęcia postępowania nieważnościowego, nie pozostają w tej szczególnej sytuacji, o której traktuje wskazane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w której to sytuacji dopuszcza się uznanie ich przymiotu strony, mającej własny interes prawny i prawo domagania się jego ochrony w aspekcie przepisów prawa materialnego. Jak wczesniej podniesiono źródłem prawa materialnego w myśl stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego może być art. 5 prawa budowlanego i przepisy wykonawcze do ustawy prawo budowlane. Należy też zauważyć, iż zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa i doktryny stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwyczajnego zakończonego wydaniem decyzji kwestionowanej, lecz również każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Czy takiż interes prawny posiadają skarżące, które złożyły wniosek o wszczęciu postępowania nieważnościowego, w przedmiocie decyzji Burmistrza Gminy [...], żaden z organów nie badał, chociaż powinien. Już bowiem we wniosku z dnia [...].05.2002 r. jak i w odwołaniu skarżące razem z innymi członkami Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", podnosiły zarzuty rażącego naruszenia rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. (§ 19, § 39). Na rozprawie sądowej skarżąca S. podniosła zarzut, iż 4 kondygnacyjny otwarty garaż zrealizowany 13m od jej budynku, gdzie na 1 piętrze zajmuje lokal mieszkalny własnościowy, pozbawi ją nasłonecznienia mieszkania, zakłóci spokojne zamieszkiwanie przez hałas i spowoduje zanieczyszczenie powietrza spalinami. Czy zarzuty te wyczerpują przesłanki z art. 5 prawa budowlanego, gwarantującego ochronę interesów osób trzecich, winien wnikliwie ocenić organ I, jak i II instancji. Bez wyjaśnienia powyższych okoliczności i oceny całokształtu sprawy, decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania nieważnościowego należało uznać za przedwczesną, wydaną z naruszeniem art. 7 i 77 kpa, co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Organ musi podać dokładnie dlaczego nie uznał interesu prawnego podmiotów składających wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego w świetle podniesionych okoliczności i wskazywanych przepisów prawa materialnego. Ponieważ w tym kierunku organ nie dokonał żadnych ustaleń, ani nie zajął żadnego stanowiska, należało uchylić decyzję zaskarżoną, jak i decyzję pierwszoinstancyjną. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.