IV SA 1531/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr), Sędzia WSA Wojciech Mazur, NSA Otylia Wierzbicka, Protokolant Agnieszka Foks-Skopińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2004 r. sprawy ze skargi K.B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przejęcia majątku ziemskiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz K.B. 10 zł (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 157 § 3 kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa majątku położonego w J., obejmującego "zespół pałacowo-parkowy". W uzasadnieniu organ stwierdził, że postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem K.B. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, że w sprawie nie zapadła decyzja administracyjna o przejęciu na Skarb Państwa nieruchomości położonej w J.. Brak decyzji stwarza okoliczność przemawiającą za odmową wszczęcia postępowania nadzorczego w trybie art. 156 kpa w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Rozpoznając odwołanie K.B. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2003 r. utrzymał w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw, z art. 157 § 3 kpa zaskarżoną decyzję Wojewody [...], określając, że została ona wydana w sprawie przejęcia na cełe reformy rolnej zespołu pałacowo-parkowego w J.. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że organ odmówił wszczęcia postępowania, ponieważ K.B. nie wykazała, że jest stroną w tym postępowaniu, stosownie do art. 28 kpa i nie wykazała następstwa prawnego po poprzedniej właścicielce. Organ stwierdził, że żądanie strony jest bezprzedmiotowe, ponieważ wniosek pochodzi od osoby, która nie ma przymiotu strony. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniosła K.B., uznając ją za krzywdzącą, podniosła, że zagarnięte w 1944 r. mienie prywatne, dotyczące pałacu i parku nie podlegało reformie rolnej. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek z innych powodów, niż przytoczone w jej uzasadnieniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. Wojewoda decyzją tą odmówił na podstawie art. 157 § 3 kpa wszczęci postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na Skarb Państwa majątku położonego w J., obejmującego zespół pałacowo-parkowy. Stwierdził, że postępowanie to jest bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, że w przedmiotowej sprawie nie zapadła decyzja administracyjna w o przejęciu na Skarb Państwa tej nieruchomości. Brak decyzji stwarza okoliczność przemawiającą za odmową wszczęcia postępowania nadzorczego w trybie art. 156 kpa w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Jednocześnie organ ten, omawiając treść art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3, poz. 13 ze zm.) stwierdził, że nieruchomości wymienione w tym przepisie przechodziły bezzwłocznie na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele wskazane w art. 1 część druga z mocy samego prawa z dniem 13 września 1944 r., i że obecnie w postępowaniu administracyjnym można jedynie na wniosek właściciela lub jego spadkobiercy orzekać, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Organ odwoławczy utrzymując w mocy powyższą decyzję stwierdził w uzasadnieniu, że Wojewoda [...] odmówił wszczęcia postępowania "w sprawie zwrotu zespołu pałacowo-parkowego w J., przejętego na cele reformy rolnej", a jako uzasadnienie powyższego stanowiska podał, że skoro organ orzekający (I instancji) powziął wątpliwość co do posiadania przez wnioskodawczynię przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym nieruchomości w J., a wnioskodawczyni nie wykazała następstwa prawnego po poprzedniej właścicielce, to w takiej sytuacji uzasadniona jest odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego przez ten organ. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy obu instancji odmiennie przedstawiły przesłanki odmowy wszczęcia postępowania, przy czym organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z powodu jej nie wydania, zaś organ odwoławczy, nie ustosunkowując się do prawidłowości tego stanowiska stwierdził, że odmowa wszczęcia dotyczy postępowania w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej zespołu pałacowo-parkowego. Organy winny były na wstępie ustalić przedmiot postępowania administracyjnego. Z treści wniosku i pism K.B. wynika, że żądanie jej dotyczy stwierdzenia, że określona w nim nieruchomość nie podpada pod działanie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zostało to także potwierdzone na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Toteż odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która jak sam organ to stwierdza wydana być nie mogła jest sprzeczna z żądaniem wnioskodawczyni. Uznać należy, że powyższe uchybienie narusza przepisy art. 7, 77 § 1 i 107 § 1 kpa. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, co powoduje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji nie może się ostać i na podstawie art. 145 § 1 pkt lc ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) orzekł jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 205 § 2 cyt. ustawy w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji winien potraktować wniosek K.B. jako wniosek o stwierdzenie, że określona w nim nieruchomość nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, złożony w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r