IV SA 1563/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie NSA Anna Żak, WSA Tadeusz Nowak, Protokolant Sylwia Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 19 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skarg B. i K.R. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddalono skargi 7/IV SA 1563/03 U Z A S A D N I E N I E Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2003r. na podstawie art.158 par.1 w zw. z art.157 par. 3 kpa, po rozpatrzeniu wniosku B. i K. R. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...].11.1998r. utrzymującej w mocy decyzje Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].08.1998r o nakazaniu rozbiórki obiektu budowlanego przy ul. [...] - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1998r. W uzasadnieniu wskazał, że decyzją z dnia [...].11.1998r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].08.1998r o nakazaniu rozbiórki budynku położonego w G. przy ul. [...]. Podstawę prawną nakazu rozbiórki stanowił art.37 ust.1 pkt.1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. natomiast adresatem nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku jest Przedsiębiorstwo G.. Wnioskodawcy B. i K. R. są najemcami tego budynku. Powołując się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego organ podniósł, iż z utrwalonego orzecznictwa tego Sądu wynika, że najemca lokalu nie jest legitymowany do udziału w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest nakaz rozbiórki obiektu budowlanego, w którym znajduje się wynajmowany lokal. Ponieważ wniosek o stwierdzenie nieważności nie pochodzi od stron postępowania a zarazem nie ma podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu należało odmówić wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnieśli B. R. i K. R. W wyniku jego rozpoznania Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 par.1 pkt.1 kpa w zw. z art. 127 par.3 kpa decyzją z dnia [...] marca 2003r. - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2003r. W uzasadnieniu wskazał, że wyrokiem z dnia 28 grudnia 2000r. w sprawie SA/Gd 2347/98 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi B. i K. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]11.1998r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej własną decyzją z dnia [...] lutego 2003r. zawiera zarzuty już wcześniej podnoszone /co do decyzji nakazującej rozbiórkę/ , jednak w niniejszym postępowaniu nie może nastąpić ich merytoryczne rozpoznanie, bowiem skarżący nie mają legitymacji do wszczęcia postępowania nieważnościowego. Jak słusznie podnoszą skarżący istnieje możliwość wszczęcia z urzędu takiego postępowania, aby jednak do tego doszło musi istnieć uzasadnione przypuszczenie, że sporna decyzja dotknięta jest choć jedną z wad z art.156 par.1 kpa. Wymienione w art.156par.1 kpa. wady decyzji są wadami o charakterze szczególnie ciężkim a zatem nie każde naruszenie prawa upoważnia do złamania zasady trwałości decyzji administracyjnej i stwierdzenia nieważności decyzji. W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego brak jest podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...]11.1998r. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli B. R. i K. R. wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji GINB z dnia [...] lutego 2003r. W skardze opisali przebieg postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia 5..11.1998r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji nakazującą Przedsiębiorstwu G. rozbiórkę przedmiotowego budynku. Podnieśli, że w postępowaniu o rozbiórkę tego obiektu budowlanego byli uznawani za stronę. Wskazali, że w swoim wniosku z dnia 8.09.2001r domagali się stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...].11.1998r. przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, ponieważ decyzja ta jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisu art.37 ust.1 pkt.1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. oraz art.7 i 77 kpa. Przede wszystkim w ocenie skarżących, z materiału sprawy nie wynikało, że przedmiotowy budynek wybudowany został w sposób niezgodny z przepisami obowiązującymi w trakcie jego budowy a w szczególności nie ustalono czy został wybudowany bez pozwolenia na budowę. Twierdzili, że obiekt ten został posadowiony zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Z zapisu planu, na który powoływały się organy nie wynika w żaden sposób, iż obiekt usytuowany jest w sposób sprzeczny z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Zarzucili, iż w zaskarżonej decyzji organ uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z urzędu, jednak nie wskazał dlaczego takie wady decyzji rozbiórkowej polegające na naruszeniu podstawowych zasad postępowania administracyjnego i wydaniu nakazu rozbiórki pomimo braku przesłanek do jej wydania nie uznał za rażące naruszenie prawa. Ponadto skarżący wskazali, że zaskarżona decyzja narusza art.28kpa, art.8 kpa, art.157par.2 i art.156 par.1 kpa. poprzez uznanie, że jako najemcy nie są stroną postępowania administracyjnego w sprawie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego. Ich interes prawny do udziału w postępowaniu administracyjnym jako strony wynika z przepisu art.690 k.c. a także z postanowień umowy najmu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko reprezentowane w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 157 § 2 kpa wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej następuje na żądanie strony lub z urzędu. Zanim zostanie więc wszczęte postępowanie administracyjne, na żądanie strony, należy ustalić, kto jest stroną postępowania w danej sprawie. Nie zawsze bowiem podmiot żądający wszczęcia postępowania administracyjnego w świetle prawa jest stroną. O tym, kto może być uznany za stronę postępowania administracyjnego rozstrzyga przepis art. 28 kpa, który stanowi, że "stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to znaczy, ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby lub żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu- strony postępowania/ art.28 kpa/. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny to jest sytuację, w której dany podmiot / osoba/ jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji / wyrok NSA z dnia 27 września 1999r, sygn. akt IV 1258/98. Skarżący nie są właścicielami ani zarządcami spornego obiektu, lecz z obiektu tego korzystają na podstawie umowy najmu. Z faktu zajmowania tego obiektu skarżący mają interes faktyczny związany z rozbiórką tego obiektu, nie mają natomiast interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. O tym bowiem, czy ktoś ma interes prawny, przesądzają przepisy prawa materialnego. Chodzi tu przy tym o takie przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla danego podmiotu prawa lub obowiązki pozostające w związku z rozstrzygnięciem wydanym w postępowaniu administracyjnym w konkretnej sprawie. Okoliczność, że skarżący zajmują lokal w omawianym budynku na podstawie umowy najmu, powoduje, że z tego tytułu mogą wynikać dla nich pewne prawa i obowiązki na tle przepisów prawa cywilnego i w tym zakresie mogliby korzystać z uprawnień strony. Jako osoby zajmujące lokal mieszkalny w obiekcie budowlanym będącym przedmiotem postępowania o rozbiórkę na podstawie art. 37 ust.1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. nie mają w tym postępowaniu przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Tak też wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 grudnia 2000r. w sprawie SA/Gd 2347/98 oddalając z tego powodu, skargi B. i K. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...].11.1998r. W związku z tym nie mają także interesu prawnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę zajmowanego przez nich budynku, w którym prowadzą działalność gospodarczą. Prawidłowo zatem organy orzekające ustalając, że skarżący nie mają interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności, odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...].11.1998r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].08.1998r o nakazaniu rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego. Zresztą skarżący mając świadomość, iż tego rodzaju żądanie im nie przysługuje wystąpili o stwierdzenie nieważności w wyniku kontroli z urzędu. Nie można się jednak zgodzić z twierdzeniem skarżących, iż wnosząc o stwierdzenie z urzędu nieważności w/w decyzji organ był zobowiązany do wszczęcia tego postępowania. Wniosek skarżących o stwierdzenie nieważności z urzędu przedmiotowej decyzji nakazującej rozbiórkę, jako pochodzący od osób trzecich / tzn. nie pochodzący od stron postępowania/ nie rodzi takiego obowiązku po stronie organu administracji publicznej. Brak jest również środków procesowych pozwalających stronie na zmuszenie organu administracji do podjęcia takich działań. Taki wniosek / skarga/ stanowi jedynie zawiadomienie organu nadzoru o kwalifikowanej, w ocenie zawiadamiającego, wadliwości ostatecznej decyzji i powinien być rozpatrzony na podstawie art.233 i 235 kpa. Jeśli zostanie wszczęte z urzędu postępowanie na skutek skargi takiej osoby to nie nabywa ona przymiotu strony w postępowaniu. Podnieść jednak należy, że w przypadku gdy składający podanie nie ma przymiotu strony lecz treść żądania uprawdopodobnia wadliwość decyzji określoną w art.156 par.1 kpa, to stosownie do art.157 kpa postępowanie winno być wszczęte z urzędu. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego na podst. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1270/ w zw. z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1271, nr 240, poz. 2052; z 2003r. nr 124, poz.1153/ skargę oddalił.