IV SA 1573/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędziowie WSA Wojciech Mazur asesor WSA Wanda Zielińska-Baran /spr./ Protokolant Joanna Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2004 r. sprawy ze skargi D. H. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie przejęcia majątku ziemskiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku 3. zasadza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej D. H. kwotę 250 zł /dwieście pięćdziesiąt/ tytułem zwrotu kosztów postępowania/ Decyzją z dnia [...] września 2002r. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu wniosku D. H. z dnia [...] maja 2002r. o wydanie decyzji stwierdzającej, iż nieruchomość ziemska G., pow. S., o pow. 365,90 ha, stanowiąca własność I.G., nie podpadała pod działanie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w części nie przekraczającej 100 ha powierzchni ogólnej, na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie w części dotyczącej dworku, płatkarni i gorzelni, albowiem w odniesieniu do tych części nieruchomości objętej wnioskiem kwestia zasadności ich przejęcia na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ww. dekretu została rozstrzygnięta prawomocną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1999r. ([...]). W uzasadnieniu tej decyzji podano, że kwestia zasadności przejęcia części nieruchomości, objętej wnioskiem skarżącej, została rozstrzygnięta wskazaną powyżej prawomocną decyzją, którą odmówiono stwierdzenia, iż część nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej [...] tom I, na której znajdowały się budynek po gorzelni i płatkarni oraz zabudowania dworku, nie podpadała pod działanie art. 2 ust.l lit. e dekretu PKWN. W tej sytuacji ponowne orzekanie w tej samej materii skutkowałoby wydaniem rozstrzygnięcia obarczonego wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Z tych przyczyn postępowanie należało umorzyć. W odwołaniu od tej decyzji D. H. podniosła, że we wniosku z dnia 28 maja 2002r. wystąpiła z żądaniem ustalenia decyzją administracyjną, że 100 ha z powierzchni ogólnej 365,59 ha nieruchomości ziemskiej [...], która w dniu 8 marca 1945 r. była własnością I. G., nie podlegała przepisom dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Organ błędnie przyjął, że jej wniosek dotyczył ponownego ustalenia, że pałac, płatkarnia i gorzelnia nie podlegała przepisom ww. dekretu. Postępowanie w tej sprawie zostało bowiem zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 1999r. Ponieważ wymieniony wniosek był przedmiotowy inny od poprzedniego wniosku wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W razie decyzji odmownej wniosła o zmianę ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1999r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w następstwie rozpatrzenia odwołania skarżącej, decyzją z dnia [...] kwietnia 2003r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 105 § 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że postępowanie zostało prawidłowo umorzone, ponieważ wniosek skarżącej dotyczy w istocie tej samej sprawy, która została już rozstrzygnięta prawomocną decyzją z dnia [...] lutego 1999r., stwierdzającą, że przejęcie pałacu, płatkarni i gorzelni na rzecz Państwa było zgodne z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 19944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Ponadto, w tej sprawie w dniu 12 października 2002r. ( sygn. IV SA 730/00 ) zapadał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalający skargę D.H.. Podniesiono też, iż skoro, w myśl art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ocena prawna wiąże organ oraz ten sąd., to stosownie do art. 58 tej ustawy w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem sądu postępowanie może być wznowione na wniosek uczestnika postępowania lub z urzędu. W skardze na powyższą decyzję D. H. powtórzyła zarzuty podniesione w odwołaniu, że przedmiotem jej wniosku z dnia 28 maja 2002r. było żądanie wydania decyzji odnośnie statusu prawnego 100 ha gruntów dawnego majątku ziemskiego [...] - określonego tylko nominalnie areału, a nie żądanie stwierdzenia, że dworek, płatkarnia i gorzelnia nie podpadały pod działanie dekretu z 6 września 1944r., co do którego Wojewoda [...] wydał decyzje w dniu [...] lutego 1999r. W związku z tym, że organy orzekające obu instancji nie rozstrzygnęły istoty sprawy będącej przedmiotem jej wniosku, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...].09.2002r., jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 104 § 2 kpa. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzutom skargi nie można odmówić słuszności. Zasada prawdy obiektywnej, określona w art. 7 kpa stanowi, iż " w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli ". Z kolei zasada ogólna zawarta w art. 8 kpa zobowiązuje organy administracji publiczne do prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Ze wskazanych przepisów wynika obowiązek dokładnego wyjaśnienia treści żądania strony. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego obejmuje również ustalenie przez organy administracyjne treści rzeczywistego żądania strony. Również obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie do obywateli do organów Państwa, wymaga wyjaśnienia rzeczywistej woli strony, jeżeli charakter pisma wnoszonego przez stronę budzi wątpliwości. W literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że " o tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona a nie organ, do którego zostało skierowane. W razie wątpliwości organ mając na względzie postanowienia art. 7-9 kpa, powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska" ( por. wyrok NSA z dnia 04.04.2002r. sygn. I SA 2188/00 , LEX 81741). Innymi słowy, organ administracji publicznej nie jest uprawniony do precyzowania żądania zawartego wniosku, ponieważ mogłoby to doprowadzić to niedopuszczalnej zmiany żądania wbrew intencji podmiotu wnoszącego podanie ( wniosek). W rozpatrywanej sprawie organy orzekające obu instancji wbrew wskazanym powyżej zasadom i regułom nie wyjaśniły w pełni treści żądania zawartego z piśmie z dnia 28 maja 2002r., uznając, że skarżąca domaga się ponownie rozpatrzenia sprawy zakończonej prawomocną decyzją administracyjną stwierdzającą, że dworek, płatkarnia i gorzelnia wchodzące w skład nieruchomości ziemskiej [...] o pow. 365,90 ha podpadała pod działanie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Tymczasem, według skarżącej, zawarte w jej wniosku żądanie było całkowicie inne, gdyż dotyczyło stwierdzenia, że 100 ha z powierzchni ogólnej 365,90 ha nieruchomości ziemskiej [...] nie podpadało pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e ww. dekretu PKWN. Mając powyższe na względzie, wobec naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 cyt. ustawy zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270).