IV SA 1579/98

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Maria Rzążewska, Sędziowie sędzia NSA Teresa Kobylecka, sędzia WSA Małgorzata Miron, Protokolant Andrzej Malinowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Prezesa UMiRM z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przyznania prawa własności gruntu - grunty warszawskie - oddala skargę - Zaskarżoną decyzję z dnia [...] czerwca 1998 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 127 § 3 kpa z późn. zm., po rozpatrzeniu wniosku W. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...].04.1998 r. w której: - stwierdzono nieważność decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...].06.1994 r. orzekającej o stwierdzeniu, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia [...].07.1953 r. odmawiające dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. Nr hip. [...] i jednocześnie stwierdzające, że wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa, wydane zostało z naruszeniem prawa, oraz - odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie Nr [...] z dnia [...].07.1953 r. - utrzymał w mocy swą decyzję z dnia [...].04.1998 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ administracji, powołując się na ocenę prawną, zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 1997 r. sygn. akt IV S.A. 1715/95, ocenił, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie Nr [...] z dnia [...].07.1953 r. o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], Nr hip. [...] i jednocześnie stwierdzające, że wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa, było zgodne z prawem, bowiem brak wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości spowodował wygaśnięcie roszczenia byłych właścicieli, co w konsekwencji stanowi okoliczność wystarczającą do orzeczenia o odmowie przyznania tego prawa. Wniosek Okręgowego Urzędu [...] znajdujący się w aktach sprawy nie może być traktowany jako wniosek stron postępowania, a działanie tego urzędu nie może skutecznie zastąpić działania właścicieli. Zatem orzeczeniem administracyjnym z dnia [...].07.1953 r. Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie zasadnie nie przyznało dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości wobec nie złożenia przez nich takiego wniosku. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w decyzji z dnia [...].06.1994 r. odnosząc ocenę legalności decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia [...].07.1953 r. nie przyznającej prawa własności czasowej do innych przesłanek niż te, które legły u jej podstaw, sam rażąco naruszył prawo, bowiem z rażącym naruszeniem art. 80 kpa dokonał ustaleń faktycznych sprzecznych z materiałem dowodowym w sprawie doprowadzając do całkowicie błędnej oceny prawnej w zakresie zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. W skardze na tę decyzję W. P. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z dnia [...].06.1998 r. i decyzji ją poprzedzającej, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa lub ich uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia administracyjnego obowiązywała uchwała Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia 18 listopada 1947 r. w przedmiocie wydawania promes na zawieranie umów o prawo własności czasowej (Dz. Urzęd. RN i ZM m.st. Warszawy nr 10 poz. 1 działu urzędowego). Akt ten jednoznacznie określał cywilnoprawny charakter umowy przeniesienia własności czasowej do gruntu, brak było zatem podstaw do nieprzyznania prawa w postępowaniu administracyjnym bez wypłaty odszkodowania. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Sąd administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny. Oznacza to, że przy rozpoznaniu skargi W. P. sąd administracyjny związany jest oceną prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 1997 r. sygn. akt IV SA 1715/95, na którą to ocenę powołał się organ administracji w zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu wymienionego wyroku sąd administracyjny dokonał oceny legalności decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawy z dnia [...] lipca 1953 r. odmawiającej przyznania własności czasowej do nieruchomości położonej w Warszawie , przy ul. [...] Nr [...] z jednoczesnym stwierdzeniem, że wszystkie budynki znajdujące się na tym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa, w uzasadnieniu której wskazano, że przyczyną odmowy przyznania prawa własności czasowej jest brak wniosku w tej mierze dotychczasowych właścicieli, orzeczenie to nie było kierowane do właścicieli nieruchomości lecz do Wydziału Finansowego Terenowego Oddziału [...]. Uchylenie uprzedniej decyzji stwierdzającej nieważność tego orzeczenia nastąpiło wyłącznie ze skargi Z. P. wobec ujawnienia, że nie brał on udziału w postępowaniu zakończonym decyzją zaskarżoną i wobec tego postępowanie w tym zakresie dotknięte było wadą przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Natomiast skarga W. P. została wówczas oddalona, przy ocenie, że orzeczenie organu administracji stwierdzające nieważność decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] czerwca 1994 r. jest prawidłowe. Sąd administracyjny w pełni podtrzymuje ocenę, że zakres działania Urzędów Likwidacyjnych utworzonych na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. nr 13, poz. 87) regulował art. 7 i 12 tego aktu. Wymienione przepisy nie dawały Urzędom Likwidacyjnym uprawnień do występowania z wnioskami w imieniu byłych właścicieli nieruchomości, w tym występowania o przyznanie własności czasowej z mocy art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Urzędy Likwidacyjne nie występowały w charakterze kuratorów majątków opuszczonych i w tym charakterze nie podejmowały czynności zachowawczych na rzecz nieobecnych właścicieli, bowiem przepisy dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich nie umocowywały ich do działania w takim charakterze. Działając na gruncie przepisów tego dekretu Urzędy Likwidacyjne nie mogły reprezentować byłych właścicieli nieruchomości ani w postępowaniu administracyjnym, ani sądowym. Również cytowany dekret z 26 października 1945 r. nie przewidywał składania wniosków o przyznanie własności czasowej przez Urzędy Likwidacyjne w imieniu byłych właścicieli gruntów. Niewadliwe jest stanowisko prezentowane przez organ administracji w motywach zaskarżonej decyzji, że działając w ramach swych uprawnień Urząd Likwidacyjny nie mógł złożyć skutecznego wniosku o przyznanie własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości, bowiem nie był umocowany do działania w imieniu właścicieli nieruchomości. Niewadliwa jest też ocena zawarta w motywach zaskarżonej decyzji, że orzeczenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] czerwca 1994 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, bowiem odniosło ono ocenę legalności decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] lipca 1953 r. odmawiającej przyznania własności czasowej do innych przesłanek, niż te, które legły u podstaw tej odmowy. Z uzasadnienia wymienionej decyzji wynika jednoznacznie, że przyczyną odmowy ustanowienia własności czasowej był brak wniosku byłych właścicieli, gdyż wniosek został złożony przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny w Warszawie i do tego organu została skierowana ta decyzja. Tymczasem w decyzji z dnia [...] czerwca 1994 r. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, aczkolwiek na wstępie uzasadnienia wymienia tę okoliczność – uznaje, że decyzja odmawiająca ustanowienia własności czasowej została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem gmina miała obowiązek wniosek dotychczasowego właściciela uwzględnić, gdyż korzystanie z gruntu przez poprzedniego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem nieruchomości w planie zabudowania. W konkluzji swego stanowiska organ stwierdził, że orzeczenie odmawiające przyznania własności czasowej gruntu zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 dekretu, który nakazywał w tym przypadku uwzględnienie roszczeń poprzedniego właściciela i ustanowienie na jego rzecz prawa własności czasowej gruntu. Organ administracji pominął całkowicie to, że odmowa przyznania własności czasowej została podyktowana brakiem wniosku właścicieli, a nie przywołanymi przez organ przesłankami. Świadczy to o tym, iż organ administracji z rażącym naruszeniem art. 80 kpa dokonał ustaleń faktycznych sprzecznych z materiałem dowodowym w sprawie, które następnie doprowadziły do całkowicie błędnej oceny prawnej w zakresie zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 7 ust. 2 dekretu, a przyznaną jest okoliczność, że poprzednicy prawni skarżących nie składali wniosku o przyznanie własności czasowej do gruntu. Podstawą rozstrzygnięcia objętego decyzją z dnia [...] lipca 1953 r. nie były uregulowania uchwały Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] listopada 1947 r. w przedmiocie promes do zawierania umów o prawo własności czasowej, na które powołuje się skarga, stąd podniesiony w tej mierze zarzut jest całkowicie niezasadny, niezależnie od tego, że z materiałów sprawy nie wynika, aby skarżący o taką promesę się ubiegali. Kwestia przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, której dotyczyło orzeczenie z dnia [...] lipca 1953 r. nie ma natomiast znaczenia dla oceny zaskarżonego orzeczenia. Z przyczyn wymienionych wobec bezzasadności skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji.