IV SA 1602/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki, Sędziowie WSA Leszek Kamiński (spr.), Asesor WSA Bogusław Cieśla, Protokolant Piotr Zawadzki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2004 r. sprawy ze skargi L. O. na decyzję Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę członków [...] Okręgowej Izby Architektów I. stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały, II. zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. W dniu 10 grudnia 2002 r. L. O. złożył do [...] Okręgowej Izby Architektów w [...] wniosek o wpisanie na listę członków tej Izby. W załączeniu wnioskodawca złożył kopie uprawnień budowlanych z 1961 r. do sporządzania projektów architektonicznych i konstrukcyjnych obiektów budowlanych o prostej architekturze. Uchwałą [...] Okręgowej Izby Architektów w [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. odmówiono dokonania wpisu. Izba umotywowała uchwałę niespełnieniem przez wnioskodawcę wymagań określonych art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r. Nr 5 poz. 42 z późn. zm.). Uchwałę doręczono zainteresowanemu w dniu [...] grudnia 2002 r. Od uchwały tej L. O. odwołał się w dniu 30 stycznia 2003 r. Krajowa Rada Izby Architektów uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2003 r. po merytorycznym rozpoznaniu odwołania utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. L. O. złożył na uchwałę Krajowej Rady Izby Architektów skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając, podobnie jak w odwołaniu niejednoznaczności uregulowania ustawowego, swój długoletni staż i doświadczenie zawodowe. W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada podtrzymała swoje wcześniejsze stanowisko zajęte w zaskarżonej uchwale, W toku rozprawy pełnomocnik Krajowej Rady przyznał, że nie prowadzono badania formalnego dotyczącego terminów wniesienia odwołania, wolą zaś Rady było rozpoznanie merytoryczne wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Sprawa niniejsza na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, gdyż zgodnie z treścią tego przepisu sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Wniesiona skarga jest o tyle zasadna, ze skutkuje uchyleniem zaskarżonej uchwały jednak z innych przyczyn niż wymienione. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę, ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 wymienionej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stwierdzić przede wszystkim należy, iż Krajowa Rada Izby Architektów przeoczyła, że odwołanie L.O., złożone zostało po upływie 30 dniowego terminu określonego w art. 19 ust. 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów. Z zestawienia daty doręczenia uchwały (24 grudnia 2002 r.) oraz daty przyjęcia przez organ odwołania (30 stycznia 2003 r.), a nawet z daty sporządzenia odwołania (24 stycznia 2003 r.) wynika, że odwołanie sporządzono i złożono z przekroczeniem 30 dniowego terminu. Strona wraz z opóźnionym środkiem odwoławczym nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu w oparciu o art. 58 k.p.a. na podstawie art. 11 ust. 1 wymienionej wyżej ustawy do postępowania w sprawach indywidualnych uregulowanych w ustawie, z wyjątkiem spraw dyscyplinarnych, stosuje się bowiem przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy może zaś merytorycznie rozpoznać sprawę dopiero wówczas, gdy przeprowadzi formalne badanie prawidłowości wpływu środka odwoławczego i stwierdzi, że środek wpłynął w zakreślonym przez prawo terminie. W innym przypadku organ odwoławczy winien na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdzić jedynie uchybienie terminu oraz niedopuszczalność odwołania. Takie rozstrzygnięcie formalne przesądza o tym, że staje się ostateczne orzeczenie I instancji, a jego ewentualne wzruszenie może nastąpić w drodze procedur o charakterze nadzorczym. W żadnym zaś razie organ II instancji rozpoznając środek odwoławczy złożony z uchybieniem terminu, wobec którego niemożliwe było przeprowadzenie procedury przywrócenia tego terminu ze względu na brak stosownego wniosku, nie jest uprawniony do merytorycznego rozpoznania odwołania, gdyż w ogóle nie doszło do wszczęcia postępowania odwoławczego. Należy dodać, że organ odwoławczy nie może działać z urzędu, charakter organu odwoławczego w danej sprawie uzyskuje on bowiem w wyniku prawidłowo złożonego odwołania. Skoro w niniejszej sprawie nie było prawidłowo wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji, to Krajowa Rada nie uzyskała właściwości do rozpoznania merytorycznego sprawy w trybie odwoławczym. Rozpatrzenie bowiem odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony na podstawie art. 58 par. 1 k.p.a. skutkuje – w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 k.p.a. – rażącym naruszeniem powołanego w uchwale art. 138 par 1 k.p.a. w zw. Z art. 19 ust. 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów. Ten ostatni przepis uprawniał bowiem Krajową Radę do rozpoznania odwołania wniesionego w terminie 30 dni, odwołanie zaś wniesione po terminie Rada rozpoznała na podstawie art. 138 k.p.a. Podzielić tez należy stanowisko wyrażone w uchwale NSA z dnia 12 października 1998r. sygn. akt POS 11/98, ONSA 1994/1/4, że sytuacja taka oznacza "niedopopuszczalna weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, korzystającej z cech trwałości, o jakiej mowa w art. 16 par. 1 k.p.a. (cyt. B. Adamiak, J. Borkowski, s. 576; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 1982 r. sygn. akt I SA 1843/94, ONSA 1996, z. 4, poz. 191; wyrok NSA z dnia 2 grudnia 1986 r. sygn. IV SA 620/86, G.P. 1098, nr 21, s.8)." W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę na zaskarżoną uchwałę, stwierdził jej nieważność w całości, na podstawie art. 145 par 1 pkt 2 uchwały z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. Zm.)