IV SA 164/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska, Sędzia WSA Wojciech Mazur (spr.), Asesor WSA Anna Szymańska, Protokolant Sylwia Czenskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi Z. W., Przedsiębiorstwa Przemysłu [...] w likwidacji w P. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji - skargi oddala - Decyzją z dnia [...] października 2002 r. nr [...] Minister Gospodarki na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 157 § 1 i 2 k.p.a. po rozpoznaniu wniosku A. J. stwierdził nieważność zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1951 r. nr [...] w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem: Betoniarnia S. w R. gm. K., pow. S. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż do ustanowienia przymusowego zarządu nad przedsiębiorstwem na podstawie art. 1 pkt 3 dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego / Dz.Pr.P.P. Nr 21, poz. 67 dalej: dekret/ konieczne było wystąpienie łącznie dwóch przesłanek, przedsiębiorstwo musiało być w bezruchu lub być zagrożone bezruchem i jego uruchomienie lub utrzymanie w ruchu leżało w interesie Państwa. W przedmiotowej sprawie wobec wątpliwości faktycznych, co do ustalenia pierwszej z przesłanek z uwagi na skąpy materiał dowodowy w tym zakresie ustalono, że nie zaistniała druga z przesłanek, ponieważ przedmiotowe przedsiębiorstwo było niewielkim zakładem, na co wskazuje jego wyposażenie wymienione w protokole zdawczo-odbiorczym z dnia 26 kwietnia 1951 r. Trudno uznać taki zakład za przedsiębiorstwo o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej, którego produkcja miałaby bezpośredni związek z interesem państwa. Dlatego też zarządzenie Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1951 r. poprzez ustanowienie przymusowego zarządu nad przedmiotowym przedsiębiorstwem rażąco narusza treść art. 1 ust. 3 dekretu. Legitymacja prawna wnioskodawców została ustalona na podstawie postanowień sądowych o stwierdzeniu nabycia spadku. Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] Minister Gospodarki na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy swoja decyzję z dnia [...] października 2002 r. W uzasadnieniu decyzji Minister Gospodarki w odpowiedzi na zarzuty przedstawione we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy podtrzymał dotychczasową argumentację, iż Betoniarnia S. nie była przedsiębiorstwem, którego uruchomienie lub utrzymanie leżało w interesie Państwa i w tym przedmiocie nie stwierdził naruszenia prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 1 ust. 3 dekretu. Betoniarnia była małym lokalnym zakładem rzemieślniczym zatrudniającym w chwili ustanowienia przymusowego zarządu właściciela i czterech pracowników. Skargi do sądu administracyjnego na powyższą decyzję złożyli Przedsiębiorstwo Przemysłu [...] w likwidacji w P. i Z. W. zarzucając: naruszenie przepisów postępowania poprzez dokonanie ustaleń sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym i przyjęcie, że przedsiębiorstwo L. S. było małym zakładem, którego funkcjonowanie nie leżało w interesie Państwa tj. naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., - nie dokonanie ustaleń w przedmiocie braku interesu Państwa w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa produkującego materiały budowlane, które uzasadniałyby przyjęte w decyzji rozstrzygnięcie, tj. naruszenie art. 7, art. 8. art. 11 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 26 kwietnia 1951 r. nie obejmował całego wyposażenia zakładu, prowadzenie zakładu na podstawie karty rzemieślniczej nie uprawniało do przyjęcia, iż w chwili ustanowienia przymusowego zarządu był to mały zakład. Podniesiono również, iż pismo Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] lutego 1957 r. z uwagi na brak podpisu nie może być traktowane jako dowód w sprawie. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie obydwu decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki podtrzymał swoją dotychczasową argumentacje i wniósł o oddalenie skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do regulacji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz. 1270 /. Skargi są niezasadne. Postępowanie administracyjne w niniejszej wszczęte zostało na wniosek strony zawierający żądanie stwierdzenia nieważności zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1951 r. z uwagi na rażące naruszenie prawa poprzez przyjęcie, że ustanowienie przymusowego zarządu nad przedmiotowym przedsiębiorstwem leżało w interesie państwa. Tak sprecyzowane żądanie zobowiązywało organ administracyjny do zbadania w toku postępowania, czy w/w zarządzenie nie jest dotknięte jedną z wad wymienionych w treści art. 156 § 1 k.p.a. a mając na uwadze treść wniosku należało wykluczyć lub potwierdzić zaistnienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Inaczej mówiąc, w pierwszej kolejności należało ustalić, czy w dacie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego istniały przesłanki do podjęcia takiej decyzji w stosunku do przedmiotowego przedsiębiorstwa. Zgodnie z treścią art. 1 ust. 3 dekretu zarządem państwowym mogą być objęte przedsiębiorstwa przemysłowe i handlowe, których utrzymanie w ruchu lub uruchomienie leży w interesie państwa. Każdy przypadek ustanowienia i uchylenia zarządu państwowego należało podać do publicznej wiadomości w Monitorze Polskim. Jak wynika z brzmienia powyżej cytowanego przepisu, zarządem państwowym mogły być objęte nie wszystkie przedsiębiorstwa, lecz tylko te, których uruchomienie bądź utrzymanie w ruchu leżało w interesie państwa, obydwie przesłanki musiały zaistnieć razem. W przedmiotowej sprawie organ administracyjny wskazał, iż nie została spełniona druga z przesłanek a mianowicie ustanowienie zarządu przymusowego nad przedmiotowym przedsiębiorstwem nie leżało w interesie państwa. Należy przyjąć za słuszną i przekonywującą argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przez Ministra Gospodarki. Zarząd przymusowy ustanawiany na podstawie przepisów dekretu nie był obligatoryjny, mogły być nim objęte przedsiębiorstwa, których funkcjonowanie leżało w interesie państwa, głównym wyznacznikiem w tym zakresie było strategiczne znaczenie dla Państwa. Niewątpliwie warunek ten spełniały takie przedsiębiorstwa jak kopalnie, huty, przedsiębiorstwa zbrojeniowe, transportowe. Katalog takich przedsiębiorstw jest dość szeroki, jednakże mając na uwadze przepisy dekretu należy stosować wykładnie ścieśniającą a nie rozszerzającą. Jak wykazuje praktyka przepisy te były nadużywane i często stosowane do małych, lokalnych przedsiębiorstw a taka sytuacja pozostaje w sprzeczności z treścią przepisów dekretu. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, gdzie przedmiotem zastosowania przepisów dekretu była lokalna betoniarnia S. W skargach podniesiono, iż fakt działania przedmiotowego przedsiębiorstwa na zasadach karty rzemieślniczej nie upoważniał organu jeszcze do przyjęcia, iż było to małe lokalne przedsiębiorstwo oraz, że karta rzemieślnicza potwierdzała fakt "uzdolnień zawodowych". Taka interpretacja przepisu art. 147 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 7 czerwca 1927 r. o prawie przemysłowem /Dz. U. Nr 53, poz. 468 ze zm./ jest dowolna, to właśnie posiadanie uzdolnień zawodowych było niezbędne ażeby otrzymać kartę rzemieślniczą i następnie prowadzić przemysł rzemieślniczy /art. 144/. L. S. prowadziła zakład rzemieślniczy w zakresie kamieniarstwa, na inne dziedziny przemysłu a w szczególności przemysłu fabrycznego / art. 143/ należało mieć koncesje i to z reguły takie przedsiębiorstwa mogłyby ewentualnie być objęte przepisami dekretu po spełnieniu niezbędnych przesłanek a nie warsztaty rzemieślnicze kamieniarskie, cukiernicze, krawieckie itp. Drugi z zarzutów dotyczy majątku betoniarni, który znajdował się w innym przedsiębiorstwie, dotyczy to przedmiotów wymienionych w zobowiązaniu z dnia 27 kwietnia 1951 r. takich jak formy do wyrobów gąsiorów normalnych, forma żelazna do wyrobu pustaków, lewar, nożyce do cięcia drutu, taczki żelazne, śruby, drut oraz obowiązek dostarczenia 60 ton cementu. Powyższe składniki mając na uwadze treść protokołu zdawczo -odbiorczego z dnia 26 kwietnia 1951 r. są bez istotnego znaczenia dla określenia wielkości przedsiębiorstwa biorąc pod uwagę ich jednostkowe ilości. Nie stanowi również naruszenia treści art. 76 § 1 k.p.a. fakt oparcia się przez organ na nieuwierzytelnionym dokumencie w postaci pisma Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] lutego 1957 r. Przedstawione w tym piśmie fakty znajdują potwierdzenie w innych dokumentach a mając na uwadze specyfikę przedmiotowego postępowania, upływ czasuod wydania decyzji organ administracyjny z uwagi treść art. 75 § 1 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a ma obowiązek dopuścić wszystkie dowody pozwalające na wyjaśnienie sprawy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ Sąd skargi oddalił.