IV SA 1700/03
WyrokWSA w Warszawie2004-11-09
Skład orzekający: Anna Żak, Ewa Machlejd, Grzegorz Czerwiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku samowolnie wybudowanego ogrodzenia, które może być uznane za urządzenie budowlane, właściwe jest zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego (nakaz rozbiórki) czy art. 51 Prawa budowlanego (inne środki), a także czy upływ 5-letniego terminu od zakończenia budowy wyłącza możliwość nakazania rozbiórki, jeśli istnienie obiektu nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie art. 48, art. 7 i art. 77 Prawa budowlanego oraz k.p.a. Podkreślono, że nakaz rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego jest wyłączony, jeśli upłynęło 5 lat od zakończenia budowy i jej istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym. Ponadto, ogrodzenie może być uznane za urządzenie budowlane, co wymaga zastosowania art. 51 Prawa budowlanego, a nie art. 48. Konieczne jest ustalenie, czy działka jest zabudowana, co wpływa na kwalifikację prawną ogrodzenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki ogrodzenia wybudowanego w 1995 roku bez wymaganego zgłoszenia. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję nakazującą rozbiórkę, którą utrzymał w mocy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Skarżąca J. K. podnosiła zarzuty dotyczące dokonania zgłoszenia budowy, własności działki oraz pozwolenia na budowę chodnika. Skarżąca argumentowała również trudną sytuacją materialną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie ( WSA, As. WSA Ewa Machlejd, Grzegorz Czerwiński (spr.), , Protokolant Edyta Kuczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 listopada 2004 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki ogrodzenia działki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku,
Decyzją z dnia [...] marca 2000 roku, Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. na podstawie art.48 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 roku Nr 89 poz.414 ze zm.) nakazał J.K. rozbiórkę ogrodzenia znajdującego się na działce o nr ew. [...] od strony drogi nr [...] we wsi D. w gminie W.
W uzasadnieniu swojej decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. stwierdził, że w trakcie kontroli ustalono, że ogrodzenie zostało wybudowane w roku 1995 bez uprzedniego zgłoszenia. W tej sytuacji zdaniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zachodzą przesłanki z art.48 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane do wydania nakazu jego rozbiórki.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła J. K. podnosząc zarzut, że dokonała zgłoszenia budowy ogrodzenia w Urzędzie Gminy W. na początku 1995 roku. Zgłoszenia dokonała ustnie i nie otrzymała z Urzędu pokwitowania, gdyż w Urzędzie tym była taka praktyka. Nadto podniosła zarzut, że działka o nr ew. [...] jest jej własnością i ma tę samą powierzchnię tj. 91 arów i ogrodzeni stoi na jej działce, a nie na części działki, która została wywłaszczona pod budowę drogi. Podniosła także zarzuty dotyczące decyzji o udzieleniu Wojewódzkiej Dyrekcji Dróg Miejskich, Rejon O. pozwolenia na budowę chodnika.
Decyzją z dnia [...] marca 2003 roku, Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] marca 2000 roku.
W uzasadnieniu swojej decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że podnoszone przez J. K. zarzuty nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W sytuacji, gdy budowa została zrealizowana bez wymaganego prawem zgłoszenia właściwy organ nakazuje rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego.
Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła J. K. podnosząc zarzuty tożsame z zarzutami zawartymi w odwołaniu od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. Nadto podniosła zarzut, że demontaż metalowych przęseł oraz wyburzenie betonowych fundamentów i wybudowanie nowego ogrodzenia wiąże się z dużymi nakładami finansowymi na których poniesienie nie pozwala jej aktualna sytuacja materialna.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. Zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art.48 Ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 roku Nr 89 poz.414 ze zm.) oraz art.7 kpa i art.77 kpa.
Na wstępie zauważyć należy, że zgodnie z treścią art.49 wyżej wymienionej ustawy nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z ustaleń poczynionych w toku postępowania wynika, że budowa ogrodzenia wykonana została w 1995 roku. Wymieniony w art.49 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane termin oznacza, że w ciągu 5 lat od daty zakończenia samowoli budowlanej winna zostać wydana ostateczna decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego. Tymczasem ostateczna decyzja w sprawie rozbiórki samowolnie zrealizowanej budowy ogrodzenia wydana została w dniu [...] marca 2003 roku tj. po upływie ponad siedmiu lat od daty zakończenia tej zabudowy. Zaskarżona decyzja nie zawiera oceny, czy wybudowane przez skarżącą ogrodzenie narusza przepisy o zagospodarowaniu przestrzennym.
Należy jednak stwierdzić, że zgodnie z art.48 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane przepis ten ma zastosowanie jedynie do samowolnie wzniesionych obiektów budowlanych. Tymczasem zgodnie z treścią art.3 pkt.9 ogrodzenie jest uznawane za urządzenie budowlane. W wypadku samowolnego wybudowania ogrodzenia zastosowanie winien więc mieć art.51 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane i określone w tym artykule kryteria postępowania.
Ogrodzenie może być uznane za obiekt budowlany jedynie wówczas gdy nie jest związane z obiektem budowlanym np. gdy ogrodzona jest pusta działka. Z akt sprawy nie wynika jednak czy działka o nr ew. [...] należąca do skarżącej J. K., jest zabudowana czy też nie.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego winien ustalić czy działka o nr ew. [...] należąca do J. K. jest zabudowana. W zależności od poczynionych w tym przedmiocie ustaleń w dalsze postępowanie dotycząc tego ogrodzenia prowadzone winno być bądź w trybie art. 48 bądź w trybie art. 51 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 roku Nr 89 poz.414 ze zm.).
Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącą stwierdzić należy, że przy ocenie prawidłowości wydanych w sprawie decyzji jedynym kryterium oceny dokonywanej przez Sąd jest zgodność kontrolowanej decyzji z prawem. Nie mogą
więc być brane pod uwagę takie okoliczności jak trudna sytuacja finansowa skarżącej, poniesienie przez nią znacznych nakładów finansowych na budowę ogrodzenia oraz konieczność poniesienia znacznych wydatków na jego rozbiórkę.
Nie mogą być brane pod uwagę również zarzuty dotyczące pozwolenia na budowę chodnika udzielonego Wojewódzkiej Dyrekcji Dróg Miejskich, Rejon O. Zgodność z prawem tej decyzji nie może być przedmiotem oceny przez Sąd w niniejszym postępowaniu. Rozpoznając skargę Sąd jest bowiem związany granicami zaskarżonego aktu, a zaskarżona w niniejszej sprawie została decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2003 roku.
Nie można również podzielić również zarzutu skarżącej, że dokonała ona zgłoszenia budowy ogrodzenia lecz nie otrzymała pokwitowania dokonania tej czynności, gdyż poinformowano ją, że nie jest ono wymagane. Gdyby zgłoszenie zostało dokonane to fakt dokonania zgłoszenia zostałby przez organy administracji publicznej odnotowany. Ponieważ brak jest rejestracji takiego zgłoszenia twierdzenia skarżącej, iż czynności takiej skarżąca dokonała uznać należy za niewiarygodne.
Z powyższych względów na podstawie art. 145§1 pkt.l a i c oraz art.152 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97§1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zmianami) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło