IV SA 183/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasinska ( spr.) Sędziowie WSA Wojciech Mazur Asesor WSA Anna Szymańska Protokolant Danuta Gorzelak - Maciak po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi E. i J. K. na postanowienie Ministra Kultury z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Ministra Kultury na rzecz E. i J. K. kwotę 10 zł (dziesięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w L. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2002r. Nr [...], powołując się między innymi na art. 40 ust. 4 pkt. 4 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, art. 4 pkt 1, art. 5 pkt. 1 i art.8 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie dóbr kultury oraz na art. 106 kodeksu postępowania administracyjnego, uzgodnił projekt decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu znak [...] dla realizacji odcinka sieci gazowej oraz przyłącza gazowego dla budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] [...] "[...]" w L., uznając, ze realizacja przyłącza do istniejącego budynku mieszkalnego stanowi uzupełnienie istniejącego sposobu zagospodarowania terenu i nie stoi w sprzeczności z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W zażaleniu na powyższe postanowienie E. i J. K. wskazali, iż organ uzgodnił projekt decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego mimo realizacji samowoli budowlanej na ich działce przez M. W. Minister Kultury postanowieniem z dnia [...] listopada 2002r. nr [...], umorzył postępowanie zażaleniowe, wskazując jako podstawę prawną w szczególności art. 106 § 1 i 5, art. 138 § 1pkt.3 w związku z art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem organu odwoławczego w świetle przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym i ustawy o ochronie dóbr kultury oraz na tle przedstawionego stanu faktycznego dla skarżących (będących właścicielami sąsiedniej działki) nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki o charakterze prawnym. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że podmiotowi wnoszącemu zażalenie nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa, w postępowaniu w sprawie uzgodnienia w zakresie ochrony dóbr kultury decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W ocenie Ministra Kultury w sprawach dotyczących wyłącznie ochrony konserwatorskiej właściciele nieruchomości sąsiednich nie są stronami ani nawet osobami zainteresowanymi. W sprawie w której chodzi jedynie o ustalenie zgodności zamierzenia inwestycyjnego z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz z zasadami ochrony układu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków właściciel nieruchomości sąsiedniej nie ma żadnego interesu prawnego. Stanowisko to jest zdaniem organu utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w wyrokach z 7 marca 1994r. sygn. Akt I SA 691/93, z 13 lutego 1998r. Sygn. Akt. I SA 1264/97 oraz z dnia 21 listopada 2001 r. Sygn. Akt. IV SA 2025/99. Skargę do Sądu administracyjnego na postanowienie Ministra Kultury wnieśli E. i J. K. Skarżący zarzucają, iż: 1. wydane postanowienie opiera się na błędnym stanie faktycznym dotyczącym granic ich posesji i działki nr [...] wykazanej jako własność Skarbu Państwa, a będącej ich własnością. 2. uzgodniony przebieg gazociągu przechodzi przez ich nieruchomość na co nie wyrazili zgody, 3. obecne postępowanie zmierza do legalizacji samowoli budowlanej. 4. inwestycja ta nie jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego albowiem żaden plan nie przewiduje budowy nitki gazociągu przechodzącego przez ich posesję. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu, iż wnoszący zażalenie nie mają przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z 2002r.) Sąd nie jest związany zarzutami skargi co oznacza, że jest zobligowany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa niezależnie od zarzutów skargi. Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane przez organ współdziałający, w sprawie dotyczącej ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania, powołany jedynie do zajęcia stanowiska w sprawie administracyjnej, która już zawisła przed innym organem administracyjnym. Obowiązek współdziałania z innym organem powoduje, że w sprawie kolejno są wydawane dwa akty administracyjne zewnętrzne- postanowienie organu współdziałającego i decyzja administracyjna załatwiająca sprawę. Zgodnie z art. 106 § 2 kpa organ zwracając się do innego organu z wnioskiem podjęcia współdziałania ma obowiązek zawiadomić o tym strony. W postępowaniu przed organem współdziałającym zachowują one te same uprawnienia procesowe, które służą im w postępowaniu głównym. Strony postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ wydający decyzję w postępowaniu głównym winny więc mieć zapewniony też czynny udział w postępowaniu wszczętym przed organem współdziałającym (por. Kodeks Postępowania Administracyjnego Komentarz B. Adamiak i J.Borkowskiego, wydanie IV z 2003r., Wydawnictwo C.H.Beck, str. 475). Postępowanie "uzgadniające" nie jest bowiem postępowaniem samodzielnym lecz ma jedynie charakter pomocniczy i służy zakończeniu sprawy w postępowaniu głównym. Tym samym podmiot będący stroną w postępowaniu głównym zachowuje prawa strony w postępowaniu "uzgadniającym". Prawo to jest realizowane właśnie m.in poprzez możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie organu współdziałającego. Postępowanie odwoławcze oparte jest bowiem na zasadzie skargowości i może być uruchomione tylko w wyniku podjęcia przez uprawniony podmiot czynności procesowej- wniesienia odwołania (zażalenia). Legitymację do wniesienia odwołania ma strona, a wiec podmiot, który spełnia przesłanki wynikające z art. 28 kpa. W przypadku stwierdzenia przez organ, że środek odwoławczy został wniesiony przez nieuprawniony podmiot organ umarza postępowanie odwoławcze. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał, że wnoszący zażalenie E. i J. K. będący właścicielami sąsiedniej nieruchomości, nie mają przymiotu strony i umorzył postępowanie. Stanowisko wyrażone przez organ nie może być zaakceptowane. Skarżący są właścicielami nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której projektowana jest inwestycja. Ponadto skarżący podnoszą powołując się na wypis z księgi wieczystej oraz plan wyznaczający granice działki , iż są właścicielami działki nr [...] (rów) na terenie której między innymi prowadzona jest inwestycja. Niemniej jednak, już jako właściciele sąsiedniej nieruchomości, mają przymiot strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji zlokalizowanej na sąsiedniej działce, a zatem zachowują również przymiot strony w postępowaniu uzgadniającym w zakresie ochrony dóbr kultury, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Zważywszy na powyższe, Sąd w składzie wyrokującym w niniejszej sprawie nie podziela odmiennych poglądów występujących w dawniejszym orzecznictwie sądowym, na które powołał się organ. Na marginesie należy podnieść, iż zarzuty dotyczące granic i własności nieruchomości nie podlegają rozstrzygnięciu w tym postępowaniu. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lityc ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z 2002r.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z 2002r.) należało uchylić zaskarżone postanowienie.