IV SA 1869/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia WSA Wojciech Mazur (spr.) Asesor WSA Jakub Linkowski Protokolant Piotr Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2004 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...]kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania - skargę oddala - Decyzją z dnia [...] marca 20003 r. Nr [...] Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w przedmiocie przejęcia względnie skreślenia z wykazu przedsiębiorstw podlegających nacjonalizacji ogłoszonego zarządzeniem Ministra Przemysłu z dnia [...] listopada 1946 r. /MP z dnia [...] marca 1947, nr [...], poz. [...] lp. [...] i [...]/ w części dotyczącej pól górniczych "[...]" położonych we wsi M.. W uzasadnieniu decyzji podano, iż w stosunku do przedmiotowych pól górniczych wszczęto procedurę nacjonalizacyjną określoną w § 30 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 1946 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa / Dz.U Nr 17, poz. 114/, jednakże nie została ona zakończona wydaniem decyzji nacjonalizacyjnej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej /Dz.U Nr 3, poz. 17/. Ponadto na wydanie aktualnie decyzji nacjonalizacyjnej nie pozwalają obowiązujące przepisy. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy powyższą decyzję i swoją dotychczasową argumentację, ponadto podniósł, iż pola górnicze "[...]" nie przeszły na własność Państwa w trybie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. a więc właściciel lub jego spadkobiercy mogą w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego dochodzić ochrony prawa własności. W zażaleniu, które uznano za skargę J. R. podnosi wszystkie dotychczasowe argumenty przytoczone w postępowaniu przed organem administracji a w szczególności w pismach z dnia 27 marca i 31 marca 2003 r., w których to zarzuca organowi administracyjnemu: nieprawidłowe zastosowanie przepisów administracyjnych do ustawy specjalnej, umorzenie postępowania powinno nastąpić w trybie przepisów rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 1946 r., brak wskazania przepisów zabraniających wydawania orzeczeń na podstawie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r., brak orzeczenia uniemożliwia uzyskanie odszkodowania. W odpowiedzi na skargę organ administracji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Po otrzymaniu odpowiedzi na skargę skarżący w złożonym piśmie z dnia 7 listopada 2003 r. podniósł, iż faktem bezspornym jest, że pola górnicze "[...]" nie zostały przejęte na rzecz Państwa z powodu zaniechania działań właściwego ministra oraz, że na podstawie przepisów dekretu z dnia 6 maja 1953 r. Prawo górnicze z mocy prawa ulegają wykreśleniu z rejestrów górniczych wszystkie wpisy dotyczące pól górniczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Skarżący oraz pozostali spadkobiercy B. R. w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym zażądali wydania decyzji administracyjnej o przejęciu na własność Państwa lub skreślenia z wykazu przedsiębiorstw pól górniczych "[...]" w oparciu o przepisy zarządzenia Ministra Przemysłu z dnia [...] listopada 1946 r. oraz przepisy ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. Bezspornym w sprawie jest, iż pola górnicze "[...]" nie zostały przejęte na rzecz Państwa w trybie ustawy nacjonalizacyjnej. W stosunku do tych pól wszczęto postępowanie nacjonalizacyjne a mianowicie zostały one na podstawie § 30 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 1946 r umieszczone w drugim wykazie nadań górniczych zarządzeniem Ministra Przemysłu z dnia [...] listopada 1946 r. ogłoszonym w Monitorze Polskim z dnia [...] marca 1947 r.. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż postępowanie organów administracji wobec tych pól na powyższej czynności zostało zakończone. Nie doszło do wydania orzeczenia przez właściwego ministra na podstawie § 65 powołanego rozporządzenia tak jak to uczyniono wobec innych pól górniczych stanowiących własność B. R. "[...]" co, do których zapadło orzeczenie nr [...] Ministra Górnictwa z dnia [...] grudnia 1950 r. o przejęciu na własność Państwa. Nie budzi również wątpliwości, że zarówno pola górnicze, co, do których zapadła decyzja o przejęciu /"[...]"/jak i pola górnicze "[...]" zostały faktycznie przejęte przez Państwo. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, brak przedmiotu postępowania to brak konkretnej sprawy w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Należy zgodzić się z organem administracji, iż w przedmiotowej sprawie niemożliwe jest wydanie decyzji, której żąda skarżący i pozostali spadkobiercy B. R. Faktycznie ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej nie została do chwili obecnej uchylona jak i również przepisy wykonawcze wydane na jej podstawie / rozporządzenie z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie tiybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz.U.Nr 16, poz. 62 ze zm.) zastąpiło poprzednie rozporządzenie z dnia 26 kwietnia 1946 r./. Nie oznacza to jednak, iż właściwy minister ma aktualnie wydać decyzje na podstawie § 65 w/w rozporządzenia. Jak to podkreślił skarżący w swoim piśmie z dnia 7 listopada 2003 r. dekret z dnia 6 maja 1953 r. Prawo górnicze w treści pierwotnie obowiązującego art. 141 stanowił, że: "tracą moc z samego prawa i ulegają wykreśleniu z ksiąg wieczystych wszelkie wpisy dotyczące nadań górniczych i prawa wydobywania kopalin" a więc postępowanie w sprawie pół górniczych "[...]" jest bezprzedmiotowe, bo nie może wywrzeć żadnych materialnych skutków.. Okoliczność braku wydania decyzji przejmującej na własność Państwa pól górniczych "[...]" może być jednakże badana, gdy spadkobiercy B. R. zdecydują się na dochodzenie swoich roszczeń majątkowych na drodze cywilnoprawnej i konieczne stanie się ustalenie czy w wyniku działania lub zaniechania organu administracji państwowej doznali oni szkody. Jak wynika zresztą z bogatej korespondencji w niniejszym postępowaniu celem działań skarżącego i pozostałych spadkobierców jest właśnie odszkodowanie za utracone pola górnicze. Aktualny stan prawny powstały po orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego odnośnie art. 77 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. a w szczególności utraty mocy obowiązującej art. 418 kodeksu cywilnego z dniem 18 grudnia 2001 r. / wyrok Trybunału Konstytucyjnego z [...] grudnia 2001 r. [...] ułatwia możliwość dochodzenia obywatelom odszkodowań na drodze cywilnoprawnej w przypadku zaniedbań organów administracji publicznej. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1270/ Sąd skargę oddalił.. Na podstawie art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawę rozpoznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie