IV SA 1918/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska (spr.), Sędzia NSA Otylia Wierzbicka, Asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Agnieszka Foks-Skopińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Przemysłowo-Handlowego [...] w likwidacji na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej skargę oddala Sygn. akt 1918 /03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. Minister Gospodarki działając w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 157 kpa stwierdził nieważność orzeczenia Nr [...] Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...] grudnia 1949 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa S. Sp. z o.o. [...] w K. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że omawiane orzeczenie wydano z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności art. 3 ust. 1 i 5 oraz art. 6 ust. ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej ( Dz. U. RP Nr 3 poz. 17). W myśl tych przepisów nacjonalizacji podlegały przedsiębiorstwa rolne zatrudniające ponad 50 pracowników na jedną zmianę, tymczasem z dokumentu w postaci pisma Izby Przemysłowo Handlowej w K. z dnia [...] listopada 1946 r. wynika, że w omawianym przedsiębiorstwie w 1946 r. zatrudnionych było 46 pracowników zaś w ekspertyzie biegłych wykonanej na zlecenie Ministra w listopadzie 2001 r. ustalono, że na dzień 5 lutego 1946 r. liczba pracowników zatrudnionych na jedną zmianę wynosiła 49. Jednocześnie organ nadzoru wskazał, że w sprawie nie zachodzi negatywna przesłanka dla stwierdzenia nieważności powyższego orzeczenia wskazana w art. 156 § 2 kpc ( nieodwracalne skutki prawne). Nieruchomość wraz z zabudowaniami znajduje się w gestii Skarbu Państwa, pozostając w użytkowaniu wieczystym przedsiębiorstwa Przemysłowo – Handlowego C. w K. Istnieje więc przedmiot prawa jak i podmiot uprawniony do jego realizacji. Nakłady zaś poczynione przez C. na tej nieruchomości nie są skutkiem prawnym i mogą być przedmiotem rozliczeń miedzy użytkownikiem a poprzednim właścicielem – Spółką z o.o. S. Przedsiębiorstwo Przemysłowo Handlowe C. w K. wystąpiło o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa kwestionując, jako nieprecyzyjne, ustalenia dotyczące ilości pracowników zatrudnionych na jedną zmianę. Zdaniem autora wniosku – organ nadzoru pominął istotny dla wyniku sprawy dokument w postaci protokołu zdawczo – odbiorczego z dnia 31 XII 1950 r. gdzie znajduje się wykaz 58 pracowników fizycznych, którzy nie podjęli wynagrodzeń. Ten dokument, w ocenie C. ma większą moc dowodowa niż ekspertyza biegłych. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. utrzymał w mocy decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2002r. W uzasadnieniu podano, że skarżący zarzucając organowi orzekającemu nieprecyzyjność w ocenie kryteriów nacjonalizacji przedsiębiorstwa S. nie przytoczył żadnych argumentów ani dowodów podważających ustalenia dokonane przez organ I instancji. Powoływany zaś wykaz nie podjętych płac przez 58 pracowników fizycznych nie podważa ustaleń dokonanych w sprawie, bowiem nie ma odniesienia do potencjalnej zdolności zatrudniania na jedną zmianę. Skarga na tę decyzję wniesiona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez Przedsiębiorstwo Przemysłowo – Handlowe C. w K. w likwidacji. W skardze wskazano, że powodem jej wniesienia jest naruszenie przez organ naczelny przepisu art. 107 § 3 kpa, które to naruszenie, w ocenie skarżącego, przedsiębiorstwa, miało wpływ na wynik sprawy. Skarżący twierdzi, że " z uzasadnień wydanych decyzji można wysnuć wniosek, że postępowanie dowodowe w sprawie toczącej się od 1993 r. sprowadziło się w konsekwencji do oceny przez organ jednego dowodu z dokumentu oraz ekspertyzy biegłych sporządzonej w listopadzie 2002 r. odrzuceniu przez organ orzekający, jako dowodu w sprawie, załącznika Nr 14/15 do protokołu zdawczo – odbiorczego z daty 30 czerwca 1950 r.". Tymczasem, w ocenie skarżącego załącznik do powyższego protokołu ma zasadnicze znaczenie w sprawie ze względu na to, że jest to jedyny dokument, obok pisma Izby Przemysłowo Handlowej w K. z dnia [...] listopada 1946 r. który stwierdza ilość pracowników, nie jest żadną hipotetycznie przyjmującą, w oparciu o niejasne kryteria, potencjalny stan zatrudnienia. Nadto zważyć należy, że jeżeli powołany wyżej dokument mówi o pracownikach fizycznych, to napewno oprócz pracowników fizycznych zatrudnieni byli pracownicy administracyjni, co wskazuje na fakt, że zatrudnienie w przedsiębiorstwie S. Sp. z o.o. było powyżej 50 pracowników. Jeżeli organ orzekający daje wiarę takim dokumentom, jak powołane wyżej pismo z daty 12 listopada 1946 r. oraz ekspertyzie sporządzonej w 2001r., a uważa za bezzasadne powołane przez skarżącego listy, to powinien swoje stanowisko w tej sprawie uzasadnić, czego , w ocenie skarżącego, nie dokonał wbrew wymogom art. 107 § 3 kpa. Takie orzeczenie narusza także wyrażoną w art. 9 kpa zasadę informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na wynik sprawy. W dalszej części skargi skarżący "daje pod rozwagę sądowi, czy w takiej sprawie, gdzie konsekwencją decyzji organu orzekającego będzie zwrot majątku wielkiej wartości, dotychczas użytkowanego przez przedsiębiorstwo państwowe, przejętego na podstawie orzeczenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...] grudnia 1949 r. i art. 3 ust. 1 i 5 oraz 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. RP Nr 3 poz. 17) wystarczającym dowodem jest ekspertyza, która określa potencjalną zdolność zatrudnienia na 49 osób na jedną zmianę". W skardze podniesiono ponadto, że "szczególnie istotnym w niniejszej sprawie jest skutek, jaki wywoła rozstrzygnięcie, a mianowicie skutkiem – w przypadku oddalenia skargi, będzie wydanie majątku przedsiębiorstwa przez PPH C. w likwidacji oraz rozliczenie nakładów poniesionych przez użytkownika tego majątku przez ponad pięćdziesiąt lat, a w konsekwencji może się okazać, że powstaną następstwa w postaci roszczeń cywilno – prawnych skarżącego w stosunku do ewentualnych właścicieli". W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie. Stosownie do regulacji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej przedmiotem postępowania rozpoznawczego jest ustalenie istnienia którejś z wad decyzji, wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-6 lub też wadliwości określonej w przepisach szczególnych, do których odsyła pkt 7, a także stwierdzenie, czy nie występują przesłanki negatywne wymienione w art. 156 § 2 kpa. Organ prowadzący postępowanie nieważnościowe nie jest natomiast uprawniony do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, a więc co do przedmiotu, o którym rozstrzygnięto decyzję kontrolowaną w trybie postępowania nieważnościowego. Postępowanie o stwierdzenie nieważności jest nowym postępowaniem administracyjnym w stosunku do postępowania, które toczyło się w trybie zwykłym, a nie ponownym rozpoznaniem sprawy w jej całokształcie. W sprawie niniejszej organ nadzoru uznał, że orzeczenie o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa S. Sp. z o. o. wydane w powołaniu na ustawę z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej dotknięte jest wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa jako wydane z rażącym naruszeniem prawa – art. 3 ust. 1 lit. B powyższej ustawy. Rażące naruszenie prawa to naruszenie wyraźnej, nie budzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawa. Przepis art. 3 ust. 1 lit B powyższej ustawy stanowił, że " za odszkodowaniem przejmuje Państwo na własność przedsiębiorstwa przemysłowe nie wymienione pod A, jeżeli zdolne są zatrudniać przy produkcji na jedną zmianę więcej niż 50 pracowników". Tak zredagowany przepis nie może budzić wątpliwości interpretacyjnych, jest jednoznaczny i wynika z niego wprost, że chodzi o przedsiębiorstwa, posiadające w dacie wejścia w życie ustawy tj. 5 lutego 1946 r. zdolność potencjalną zatrudnienia przy produkcji ( chodzi więc o pracowników fizycznych pracujących bezpośrednio przy wytwarzaniu określonych dóbr) na jedną zmianę ( a więc nie wszystkich faktycznie zatrudnionych pracowników, lecz tylko takiej ich liczby, która mogła pracować na jedną zmianę). Organ orzekający w postępowaniu nieważnościowym przyjął, że skoro w dokumencie urzędowym, sporządzonym przez Izbę Przemysłowo Handlową w K., a więc przez uprawniony do tego organ stwierdzono, że przedsiębiorstwo S. zatrudniło 46 pracowników, to liczba pracowników zatrudnionych na jedną zmianę nie mogła przekraczać 50 pracowników. Wydanie więc orzeczenia nacjonalizującego to przedsiębiorstwo na podstawie powyższej ustawy – nastąpiło z oczywistym, a więc rażącym naruszeniem prawa. Wprawdzie przepis art. 76 ust. 3 kpa nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów urzędowych, jednakże w sprawie niniejszej dowodu takiego nie przeprowadzono. Powołany przez skarżące przedsiębiorstwo załącznik do protokołu zdawczo odbiorczego z dnia 30 czerwca 1950 r. stanowi listę nie podjętych płac pracowników fizycznych. Nie został więc sporządzony na okoliczność określenia liczby pracowników którzy mogli być zatrudnieni w przedsiębiorstwie 1946 r. na jedną zmianę. Fakt, iż na liście tej widnieje 58 osób nie może więc skutecznie podważać ustaleń organu nadzoru, bowiem liczba ta wskazuje jedynie, że w okresie objętym tą listą tj. w 1950 r. tacy pracownicy fizyczni byli zatrudnieni, nie wynika z tego natomiast, że nie miała miejsca fluktuacja kadry tych pracowników i że w różnych okresach nie był różny stan i skład osobowy zatrudnienia przy produkcji. Zważywszy, że lista ta dotyczy roku 1950 dokument ten nie mógł być miarodajny w niniejszej sprawie, również i z tego powodu, że nie dotyczył sytuacji istniejącej w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej. W postępowaniu nadzorczym zakończonym zaskarżoną decyzją organ orzekający podjął działania w celu ewentualnego zweryfikowania danych wynikających z pisma Izby Przemysłowo Handlowej z dnia 11 listopada 1946 r. i w tym celu zlecił wykonanie ekspertyzy, ustalającej potencjalną zdolność zatrudnienia w przedsiębiorstwie S. Sp. z o.o. ,na jedną zmianę, wg stanu na dzień 5 lutego 1946 r. Ustalenia takie były możliwe, bowiem zachowało się zestawienie maszyn i urządzeń znajdujących się w dniu 5 lutego 1946 r., znana była powierzchnia użytkowa zakładu i charakter produkcji prowadzonej w tym zakładzie, ścisłe określenie faktycznej liczby pracowników pracujących przy produkcji nie było wprawdzie możliwe, ale ta okoliczność nie na wpływu na ocenę, czy przedsiębiorstwo to mogło podlegać nacjonalizacji, skoro przepis art. 3 ust. 1 lit B wskazywał jako kryterium przejęcia nie faktyczną liczbę zatrudnionych lecz potencjalną możliwość zatrudnienia przy produkcji na jedną zmianę. Stad – w każdym przypadku przejmowanie przedsiębiorstwa na własność Państwa w trybie powyższej ustawy – ustalenie liczby osób, które mogły być zatrudnione przy produkcji – na jedną zmianę - musiało być "hipotetyczne" jak to określa skarżący. W opracowanej ekspertyzie w oparciu o szczegółową analizę parku maszynowego, wielkości pomieszczenia, wielkości i charakteru produkcji (przyjmując dane z daty wejścia w życie ustawy) oceniono, że w dniu 5 lutego 1946 r. zatrudnienie przy produkcji na 1 zmianę wynosić mogło nie więcej niż 49 osób. Strona skarżąca kwestionując tę ekspertyzę nie przedłożyła żadnego dowodu, który mógłby podważać ustalenia w niej zawarte, a w szczególności, który mógłby choćby uprawdopodobnić, że wg stanu na dzień 5 lutego 1946 r. potencjalna zdolność zatrudnienia przy produkcji na jedną zmianę była większa niż 50 pracowników. Pozostałe zarzuty zawarte w skardze, jako mające charakter słusznościowy, celowościowy czy ekonomiczny nie mogły mieć wpływu na dokonywaną przez Sąd ocenę zaskarżonej decyzji, bowiem sąd administracyjny stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) dokonuje oceny zaskarżonych do tego sądu aktów wyłącznie pod względem zgodności z prawem. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 pow. ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. skargę oddalił.