IV SA 1960/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Moraczewski, , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Asesor WSA Bogusław Cieśla ( spr.), Protokolant Katarzyna Bednarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2004 r. sprawy ze skargi J.O. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu przedłożenia ekspertyzy technicznej. I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. postanowieniem z dnia [...] maja 2002 r. wydanym na podstawie art. 81 c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nałożył na J. O. obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej określającej prawidłowość wykonanych robót budowlanych przy przebudowie części poddasza budynku mieszkalnego przy ulicy B. w W. oraz wpływu tych prac na pozostałe elementy konstrukcyjne budynku a w szczególności czy konstrukcja budynku i poszczególne jej elementy spełniają warunki zapewniające nie przekroczenie stanów granicznych nośności i przydatności do użytkowania. Określił termin sporządzenia ekspertyzy do [...] sierpnia 2002 r. W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał , że postępowanie wszczęte zostało na wniosek H. S. w sprawie samowolnie wykonanych prac budowlanych związanych z adaptacją i zmianą sposobu użytkowania części poddasza budynku na cele mieszkalne . W toku kontroli stwierdzono , że J. O. która zajmuje na mocy przydziału administracyjnego lokal nr [...] przebudowała i zmieniła sposób użytkowania części poddasza na cele mieszkalne . Ustalono , że przebudowa polegała na wykonaniu w ścianie konstrukcyjnej budynku otworu drzwiowego łączącego lokal mieszkalny nr [...] z poddaszem , wykonaniu w ścianie szczytowej dodatkowych otworów okiennych o wymiarach 90 x 90 cm i 115 x 115 cm , podziału powierzchni strychowej na poszczególne pomieszczenia poprzez wydzielenie ich za pomocą ścianek działowych oraz wykonaniu w nich otworów drzwiowych , ociepleniu poddasza wełną mineralną. Powodem nałożenia tego obowiązku była zdaniem organu konieczność ustalenia czy prace budowlane przy przebudowie i adaptacji części poddasza na cele mieszkalne miały wpływ na stan techniczny budynku a zwłaszcza nośność konstrukcji. Odwołanie od tego postanowienia złożyła J. O. i podniosła , że pomieszczenie strychowe zawsze przynależne było do lokalu nr [...] i użytkowane także przez poprzednich lokatorów mieszkania . Poza tym duże okno na poddaszu o wymiarach 110 x 115 cm istniało już wcześniej a skarżąca w roku 1994 dokonała tylko jego wymiany na nowe . Remont strychu miał miejsce w 1994 r. i polegał na wymianie i ociepleniu obicia poddasza , wymianie desek podłogowych i położeniu płyt , wstawieniu małego okna o wymiarach 90 x 90 cm oraz pomalowaniu całości. Po rozpatrzeniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2003 r. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu i wyznaczył nowy termin a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Organ odwoławczy uznał , że stan faktyczny sprawy wypełnił dyspozycję art. 81 c Prawa budowlanego . Prace adaptacyjne strychu zostały wykonane samowolnie i dlatego zachodziła konieczność ustalenia czy wykonane zostały zgodnie ze sztuką budowlaną i nie stanowią zagrożenia dla konstrukcji całego budynku . Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie złożyła J. O.i zarzuciła , że organy błędnie ustaliły stan faktyczny sprawy bowiem od 1972 r. czyli od daty zamieszkiwania na podstawie decyzji przydziałowej istniały drzwi na poddasze z jej lokalu oraz okno w ścianie szczytowej o wymiarach 110 x 115 cm . W czerwcu 1994 r. dokonała wraz z córką i zięciem remontu tego strychu w zakresie wydzielenia pomieszczeń i przystosowania do zamieszkania. Zarzuciła , że postanowienie wadliwie przypisuje jej całość prac związanych z adaptacją strychu gdy tymczasem duże okno oraz drzwi wejściowe istniały od wielu lat. Skarżąca podniosła także , że w tej sytuacji nie powinien być nałożony na nią obowiązek przedłożenia przedmiotowej ekspertyzy technicznej . Poza tym wskazała , że na wniosek właściciela budynku H. S. orzeczono wobec niej eksmisję i zmuszona była wyprowadzić się z tego lokalu . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skargę należało uwzględnić bowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 81 c ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane . Przepis ten stanowi , że " organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia." Postanowienie wymienione w tym przepisie ma charakter dowodowy. Konsekwencją niedostarczenia przez stronę w wyznaczonym terminie ocen lub ekspertyz określonych w ostatecznym postanowieniu, wydanym na podstawie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego, jest uprawnienie do zlecenia przez organ wykonania tych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia (art. 81 c ust. 4 Prawa budowlanego). Mając na uwadze taki właśnie charakter skarżonego postanowienia stwierdzić trzeba , że jego wydanie przez organ nie było uzasadnione okolicznościami sprawy . Przede wszystkim należy zauważyć , że postępowanie wszczęte zostało na wniosek właściciela budynku H. S. . We wniosku wskazał , że wykonane przez J. O. na strychu budynku prace budowlane stanowiły samowolę budowlaną. Przeprowadzone przez organ nadzoru budowlanego w dniu [...] sierpnia 2001 r. oględziny potwierdziły ten fakt . Zakres robót które zostały wykonane przy adaptacji strychu na pomieszczenia mieszkalne nie mieścił się w pojęciu remontu . W kontekście tych ustaleń nie mogły być skuteczne twierdzenia skarżącej , że prace polegały na remoncie poddasza do którego miała zawsze dostęp ze swojego lokalu . Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 3 pkt 8 powołanej wyżej ustawy Prawo budowlane przez "remont" należy rozumieć: "...wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych, polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego...", gdy tymczasem wykonano na strychu nowe pomieszczenia mieszkalne które były w taki właśnie sposób użytkowane . Wprawdzie właściciel budynku we wniosku wszczynającym postępowanie powoływał się również na zły stan techniczny budynku ale jednocześnie z ustaleń faktycznych wynikało, że kwestionowane roboty adaptacyjne na strychu zostały przeprowadzone w roku 1994 a zatem od ich wykonania upłynęło 7 lat. Mając to na uwadze powstają zastrzeżenia co do spełnienia dyspozycji art. 81 c ust 2 w/w ustawy który zakłada istnienie uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego obiektu budowlanego . Poza tym należy zauważyć , że organ jako podstawę prawną postanowienia wskazał przepis ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane . Jeśli natomiast intencją organu było zalegalizowanie samowolnych robót budowlanych ( co nie jest wiadome ) to należało zastosować przepisy ustawy obowiązującej w dacie wykonywania robót czyli ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane . Nadto wnioski ekspertyzy nakazanej w przedmiotowym brzmieniu bez względu na ich ewentualną treść nie mogły przyczynić się do likwidacji skutków samowolnie wykonanych robót . Skoro przyczyny i cel wydania przez organ przedmiotowego postanowienia są niejasne to zdaniem Sądu nie stanowiło ono elementu koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. W tej sytuacji zasadne są zastrzeżenia J. O. (aczkolwiek wypływające z innej argumentacji), że nie powinny ją obciążać koszty tak nakazanej ekspertyzy , bowiem nie jest ona w sprawie potrzebna. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Ponadto na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt II wyroku.