IV SA 2007/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Gorczycka – Muszyńska (spr.) Sędzia NSA Tadeusz Cysek Asesor WSA Tomasz Wykowski Protokolant Julia Dobrzańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2004 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za straty spowodowane zalewaniem działki i budynku mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. znak [...]; 2. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz K.K. kwotę 10 zł (dziesięć tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Środowiska decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. utrzymał w mocy zakwestionowaną odwołaniem K. K. decyzję Wojewody [...] orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania za szkody zaistniałe, wg wnioskodawczyni, w wyniku zmiany stosunków wodnych na gruncie spowodowanym podwyższeniem poziomu terenu na sąsiedniej działce i wybudowaniem na tej działce obiektu przedszkola. W uzasadnieniu tej decyzji powtórzono argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji organu I instancji podając, iż "wprawdzie zgodnie z art. 186 ust. 3 Prawa wodnego, stanowiącym, że jeżeli szkoda nie jest następstwem pozwolenia wodnoprawnego organem orzekającym w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania jest wojewoda, jednakże z uwagi na fakt, iż Prawo wodne nie odnosi się do szkód powstałych na skutek zmiany stanu wody na gruncie oraz zmiany odpływu m.in. wód opadowych, Pani K.K. może dochodzić swoich roszczeń tylko w drodze sądowej. W tej sytuacji organ I instancji nie miał podstaw do prowadzenia postępowania i orzekł o jego umorzeniu". Skargę na tę decyzję wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. K. podtrzymując żądanie ustalenia odszkodowania za szkody spowodowane podtapianiem jej działki i istniejącego na tej działce budynku mieszkalnego. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podnosząc, że "zasady dotyczące postępowania w przypadku zmiany stanu wody na gruncie znajdują się w art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Regulacje prawne zawarte w ww. przepisach dają podstawę do wydania orzeczenia o konieczności przywrócenia poprzedniego stanu na gruncie lub obowiązku wykonania urządzeń zabezpieczających przed powstawaniem szkód (art. 29 ust. 3). Przepisy art. 29 Prawa wodnego nie odnoszą się do szkód jakie mogą być skutkiem zmiany stanu wody na gruncie i nie ustanawiają odrębnego trybu postępowania w sprawie naprawy szkód. Przepisy działu "Odpowiedzialność za szkody" w art. 185 wykluczają możliwość dochodzenia odszkodowania na drodze administracyjnej w sprawach szkód innych, niż tych, o których mowa jest w tej ustawie. Wprawdzie w art. 186 przyznaje wojewodzie kompetencje do rozstrzygania w sprawach dotyczących naprawy szkód nie będących następstwem pozwolenia wodnoprawnego, ale tych przepisów nie można stosować w oderwaniu od wspomnianego wcześniej przepisu art. 185. Tak więc należy stwierdzić, że organy administracji publicznej nie mogą rozstrzygać spraw z zakresu roszczeń z tytułu szkód powstałych na skutek zmiany stanu wód na gruncie. Roszczenia te mogą być tylko przedmiotem rozpoznania przed sądem z powództwa cywilnego". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uwzględniając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest właściwy do rozpoznania sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję będącą przedmiotem skargi K. K. Sąd stwierdził, że decyzja ta jest wadliwa, jako wydana z istotnym naruszeniem obowiązujących przepisów prawa wodnego. Błędne jest stanowisko organów, jakoby art. 29 ustawy Prawo wodne nie odnosił się do szkód, jakie mogą być skutkiem zmiany stanu wód na gruncie. Przepis ten wprowadzając zakaz zmiany stanu wody na gruncie wyposaża organ administracji w prawo wydania nakazu dla sprawcy szkody, by przywrócił stan poprzedni lub wykonał urządzenia zapobiegające szkodzie. Odnosi się więc wprost do szkód, które wynikają ze zmiany stanu wody na gruncie. Zgodnie więc z art. 185 tej ustawy do naprawienia szkód, o których mowa w ustawie, a więc także do szkód, o których mowa w art. 29 tej ustawy – stosuje się przepisy art. 186 – 188. Zawarta w tych przepisach regulacja dochodzenia roszczeń z tym związanych preferuje w tym względzie tryb administracyjny. W myśl art. 186 ust. 1 ustawy – w sprawie naprawienia szkód innych niż określone w art. 16 ust. 3 i art. 17 ust. 1 droga sądowa przysługuje po wyczerpaniu trybu, o którym mowa w ust. 3 tego artykułu. Przeciwstawienie szkód określonych w art. 16 ust. 3 i art. 17 ust. 1 ustawy i "innych" w kontekście art. 186 ust. 3 ustawy oznacza, że te "inne" szkody, (a więc także te, o których mowa w art. 29) nie mogą być dochodzone przed sądem, dopóki nie zostanie wydana decyzja administracyjna, niezaskarżalna w toku postępowania instancyjnego, przez organ wskazany w tym przepisie lub jeśli organ ten nie wyda decyzji w ciągu trzech miesięcy od zgłoszenia żądania przez poszkodowanego. W konsekwencji takiego uregulowania przyjąć należy, że roszczenie o naprawieniu szkody spowodowanej zalewaniem gruntu na skutek zmiany stanu wód na gruntach sąsiednich – poza przypadkami o których mowa w art. 16 ust. 3 i art. 17 ust. 1 ustawy Prawo wodne – może być dochodzone przed sądem powszechnym nie wcześniej, niż po wyczerpaniu drogi postępowania administracyjnego. W sprawie niniejszej wszczętej wnioskiem K.K. o odszkodowanie za zalewanie jej działki bezzasadne więc i nie znajdujące oparcia w art. 105 kpa było umorzenie przez organ administracji postępowania administracyjnego. Organ administracji obowiązany był w okolicznościach sprawy niniejszej ocenić zasadność roszczeń K. K. i wydać orzeczenie rozstrzygające merytorycznie sprawę – oddalając to roszczenie lub zasadzając odszkodowanie. Dokonując tej oceny organ winien mieć na uwadze ustalenia i oceny zawarte w prawomocnych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanych ze skarg K.K. na decyzje Wojewody [...] w szczególności w wyroku z dnia 12 marca 1998 r. sygn. akt SA/Kr/754/95. Z wyżej przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 2000 pow. ustawy.