IV SA 2018/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz, Sędziowie (WSA, Ewa Machlejd (spr.), Izabela Ostrowska, Protokolant Piotr Zawadzki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2004 r. sprawy ze skargi K. i F. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2003 r. Znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej obowiązku wykonania określonych czynności I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Powiatowy inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją znak: [...]z dnia [...]czerwca 2001 r., na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 oraz art. 80 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, po rozpatrzeniu sprawy K. K. dotyczącej budynku garażu usytuowanego na działce gruntu nr [...] położonej przy [...] w [...], nałożył na K. K. obowiązek wykonania do dnia [...] października 2001 r. następujących czynności: wykonania i przedłożenia w tutejszym Inspektoracie powykonawczej inwentaryzacji budowlanej ww. budynku wraz z opinią techniczną potwierdzającą prawidłowość wykonania robót zgodnie z obowiązującymi normami i warunkami techniczno-budowlanymi oraz wykonanie ewentualnych przeróbek wg zaleceń uprzednio wykonanego i przedłożonego projektu technicznego, w celu uzyskania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu. W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonej wizji lokalnej w dniu [...] maja 2001 r. ustalono, że na działce nr [...] w [...] wybudowany i użytkowany jest garaż o konstrukcji murowej o wymiarach 5,40m na 2,25m, usytuowany na granicy z działką gruntu nr [...]. Z protokołu pokontrolnego wynika, że F. K. – mąż właścicielki działki nr [...] wybudował obiekt w 1972 r. bez pozwolenia na budowę, natomiast w miesiącu kwietniu i maju 2001 r. został przeprowadzony samowolnie remont tego obiektu, polegający na nieznacznym podwyższeniu budynku oraz wymianie więźby dachowej i pokrycia dachu również bez wymaganego pozwolenia. Według oceny organu, fakt samowolnego wykonania obiektu garażu, jak i zakres wykonywanych obecnie robót remontowych bez wymaganego pozwolenia, daje podstawę do wydania decyzji nakładającej obowiązek wykonania nakazanych czynności w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. W przedmiotowym wypadku konieczne będzie również uzyskanie pozwolenia na użytkowanie ww. obiektu. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...]decyzją znak: [...] z dnia [...] marca 2003 r., działając na wniosek B. M., na podstawie art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 kpa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nakładającą na K. K. obowiązek dokonania określonych w tej decyzjo czynności. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]czerwca 2001 r. nie jest dotknięta wadami wymienionymi w art. 156 § 1 kpa, obligującymi do stwierdzenia nieważności. W ocenie organu, w świetle ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. nie można nakazać rozbiórki obiektu, w stosunku do którego nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 37 ust. 1. W takim przypadku, w celu doprowadzenia samowolnie wybudowanego obiektu do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru winien nakazać wykonanie określonych czynności na podstawie art., 40. W ocenie organu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo dokonał oceny stanu faktycznego i prawnego i przeprowadził postępowanie zgodnie z powyższym trybem. Od decyzji tej skargę złożyła B. M. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją znak: [...] z dnia [...] marca 2003 r. na podstawie art. 138 § 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania B. M. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]marca 2003 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...]czerwca 2001 r.. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2001 r. została wydana w oparciu o niewłaściwą podstawę prawną. W ocenie organu nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 37 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 24.10 1994 r. Prawo budowlane, bowiem zgodnie z ustaleniami Uchwały Rady Miejskiej w [...] Nr [...] z dnia [...] lutego 1997 r. działka nr [...], na której zlokalizowany jest przedmiotowy obiekt, znajduje się w obszarze z podstawowym przeznaczeniem gruntów pod zabudowę jednorodzinną wraz z urządzeniami towarzyszącymi, o wysokości maksymalnej 8m do najwyższego gzymsu i 13 m do kalenicy. W opinii organu w przedmiotowej sprawie zastosowany powinien zostać art. 37 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Decyzja organu nadzoru budowlanego stopnia powiatowego narusza art. 5 Prawa budowlanego z 1974 r. tj. wymóg zachowania odpowiednich warunków użytkowych oraz ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich. Wydanie decyzji, która "legalizuje" samowolę budowlaną, naruszając w sposób istotny zasady określone w Rozporządzeniu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, sprzeciwia się w szczególności art. 5 ust1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Od decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę wnieśli K. i F. K.. W ocenie skarżących niedopatrzeniem było nieuzyskanie przez nich pozwolenia na użytkowanie wybudowanego obiektu. Podnoszą ponadto, że obecna sytuacja jest spowodowana również zaniedbaniami ze strony sąsiadów pp. M., którzy przed dokonaniem rozbudowy i nadbudowy nie przeprowadzili wytyczenia działki i granicy rozdzielenia. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi podnosząc jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Z mocy art. 97 par 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę –prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami powszechnymi sprawy, w których skargi wniesione zostały przed dniem 1 stycznia 2003 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Skarga jest zasadna, choć z innych przyczyn niż w niej wskazano. Zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu nieważnościowym, którego zakres precyzyjnie określa art. 156 § 1 kpa. Organ nadzoru budowlanego wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której jednakże nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w weryfikowanej decyzji, lecz bada, czy nie zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 kpa. Stwierdzić należy, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma charakter nadzwyczajny, zmierzający do eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętej wadą nieważności. Przedmiotem tego postępowania jest badanie, czy kontrolowana decyzja dotknięta jest którąkolwiek z przesłanek nieważnościowych, taksatywnie wyliczonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa. Postępowanie prowadzone w trybie nadzoru nie może skutkować wzruszeniem decyzji ostatecznej w oparciu o nieprawidłowości czy wady nie mające charakteru wad kwalifikowanych. Z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, mamy do czynienia wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest również to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2000 r., Lex nr 51249). Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja ostateczna Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego uchylająca decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nakładającej na inwestora obowiązek dopełnienia następujących czynności: wykonania i przedłożenia w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w [...] powykonawczej inwentaryzacji budowlanej garażu, usytuowanego na działce nr [...] przy [...] w [...] wraz z opinią techniczną potwierdzającą prawidłowość wykonania robót zgodnie z obowiązującymi normami i warunkami techniczno-budowlanymi, a także wykonanie ew. przeróbek wg zaleceń uprzednio wykonanego i przedłożonego projektu technicznego. Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2001 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że zdaniem organu odwoławczego w/w decyzja została wydana w oparciu o niewłaściwą podstawę prawną. Jednakże ani w osnowie decyzji, ani w uzasadnieniu organ odwoławczy nie wskazał przesłanek z art. 156 § 1 kpa, które skutkowałyby stwierdzenie nieważności. Należy przypuszczać, że organ zastosował przepis art. 156 § 1 pkt 2 kpa, jednakże nie przeprowadził analizy art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., będącego podstawą materialno-prawną decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w aspekcie przesłanek z art. 156 kpa. Zaskarżona decyzja zapadła więc z naruszeniem art. 107 kpa. Osnowa decyzji winna bowiem wskazywać szczegółowo podstawę prawną stwierdzenia nieważności, poprzez wskazanie konkretnych przesłanek z art. 156 § 1 kpa. Natomiast uzasadnienie decyzji powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, po przeprowadzeniu analizy stosowanych przepisów. W szczególności w odniesieniu do art. 156 § 1 pkt 2 kpa wskazania wymaga, czy organ uznaje decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2001 r. za wydaną bez właściwej podstawy prawnej, czy z rażącym naruszeniem prawa. Rozpatrując sprawę ponownie organ II instancji powinien przeprowadzić postępowanie o stwierdzenie nieważności poddając analizie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...].06.2001 r., co do prawidłowości zastosowania art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. w aspekcie przesłanek z art. 156 § 1 kpa. Biorąc pod uwagę wyżej wskazane naruszenie przez organ II instancji przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).