IV SA 2039/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Moraczewski ( spr.), , Sędzia NSA Anna Żak, Asesor WSA Bogusław Cieśla, Protokolant Rafał Kubik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2004 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stelaży reklamowych. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...]kwietnia 2003 r., po rozpatrzeniu odwołania M. S., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2001 r., którą umorzono postępowanie w sprawie stelaży reklamowych wykonanych na działce przy [...] w [...]. Oba organy uznały, że w sytuacji gdy inwestor dokonał zgłoszenia zamiaru postawienia stelaży reklamowych i ekspozycji domu drewnianego, a właściwy organ architektoniczno-budowlany przyjął to zgłoszenie i nie wniósł sprzeciwu, to brak jest podstaw do działania organu nadzoru budowlanego. Dlatego też była podstawa do umorzenia postępowania w tej sprawie. Nie ma również znaczenia późniejsza zmiana usytuowania tych stelaży. Według organu odwoławczego przedmiotowa inwestycja dotyczy tymczasowego obiektu budowlanego w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 5a Prawa budowlanego. Jeżeli obiekt ten miał istnieć "dłużej niż 120 dni inwestor powinien posiadać pozwolenie na budowę". Natomiast jeżeli inwestor nie dokonał w terminie rozbiórki takiego obiektu budowlanego, to "organem zobowiązanym do wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest organ administracji architektoniczno-budowlanej". Wymienioną decyzję organu odwoławczego M. S. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie. Zarzuciła rażącą przewlekłość postępowania w obu instancjach i pominięcie faktu, że "realizowana była budowa stelaży i domu o pow. powyżej 35m² na zalanym fundamencie bez zezwolenia na budowę". zgłoszone obiekty nie są ekspozycją, mają charakter trwały i w rzeczywistości dom jest użytkowany jako biuro sprzedaży. Stelaże reklamowe zasłaniają widok z okien domu skarżącej, a inwestor wystąpił o decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu po zrealizowaniu inwestycji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. W związku z reformą sądownictwa administracyjnego przedmiotowa sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który zważył co następuje: Skarga M. S. zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Stanowiska obu organów rażą brakiem konsekwencji i wewnętrznymi sprzecznościami. Organ I instancji uznał, że jakkolwiek "w dniu [...].10.2001 r. tj. zgłoszenia przez inwestora projektu zamiennego, stelaże były już zamontowane", to odstępstwo to od warunków określonych w zgłoszeniu "nie jest tożsame z odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę", a ... "dokonana zmiana usytuowania stelaży reklamowych nie narusza interesu prawnego wnioskodawczyni". Z "logiką" tego rozumowania nie sposób się zgodzić, bowiem istota odstąpienia od warunków zgłoszenia "uruchamia" właściwość organu nadzoru budowlanego. Odmienny pogląd mógłby prowadzić do obejścia rygorystycznych przepisów obowiązującego prawa budowlanego. Brak sprzeciwu organu architektoniczno-budowlanego w przypadku zgłoszenia wykonania robót budowlanych wymagających uzyskania pozwolenia na budowę, "legalizowałoby samowolę budowlaną". Ustawodawca jednoznacznie określił inwestycje, które wymagają tylko zgłoszenia i nie jest dopuszczalne przy ocenie charakteru inwestycji kierowanie się dowolnym uznaniem. Umarzając postępowanie organ I instancji uchylił się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Natomiast organ odwoławczy akceptując stanowisko organu I instancji ograniczył się do "formalistycznego" ujęcia konsekwencji dokonania zgłoszenia z pominięciem rzeczywistej jego treści. Powołanie się na tezę zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt IV SA 644/88 z dnia 05.09.1988 r. (ONSA 1989/2/62)) wskazywać może jedynie na brak prawidłowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego lub na chęć uwolnienia się od podjęcia merytorycznej decyzji. W dacie rozpatrywania odwołania (notabene z rażącym przekroczeniem terminu z art. 35 § 3 kpa) [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego powinien był uwzględnić fakt, że inwestor nie wywiązał się z przyjętego na siebie obowiązku demontażu zgłoszonych obiektów budowlanych wielokrotnie przekraczając termin 120 dni. Należało więc dokonać oceny rzeczywistych intencji inwestora zarówno w dacie dokonania zgłoszenia, jak i w dacie przedstawienia projektu zamiennego po samowolnej zmianie usytuowania stelaży. Nie bez znaczenia jest również ich wielkość (15m do 30m) i konstrukcja oraz cel jakiemu miały służyć. Trudno przyjąć, że inwestor zajmujący się m.in. obrotem pokryć dachowych, zamierzał eksponować swoje towary tylko przez czas do 120 dni. Inwestor dokonał zgłoszenia w dniu [...] .08.2001 r., a już dnia następnego organ architektoniczno-budowlany powiadomił go, że "nie wnosi sprzeciwu odnośnie realizacji wnioskowanych robót budowlanych dot. ekspozycji wystawowej". "Zgłoszenie zostało przyjęte pozytywnie pod warunkiem, że roboty nie będą obejmować robót konstrukcyjnych, a wykonana ekspozycja nie może pełnić funkcji użytkowych". Obowiązkiem organu nadzoru budowlanego było sprawdzenie, czy warunki te zostały spełnione oraz jaki charakter ma samowolne odstępstwo odnośnie usytuowania stelaży. Nadto z pisma inwestora z dnia [...].10.2001 r. zdaje się wynikać, że chodziło mu o ekspozycję stałą i chyba właśnie temu miało służyć "zatwierdzenie zamiennego projektu usytuowania stelaży reklamowych". Dopiero dokonanie pełnych ustaleń faktycznych pozwoli na prawidłową ocenę prawną przedmiotowej inwestycji. Podkreślić należy, że przepis art. 29 ust. 1 pkt 25 Prawa budowlanego dotyczy tymczasowych obiektów budowlanych, stanowiących wyłącznie eksponaty wystawowe i usytuowanych na terenie na ten cel przeznaczonym. Nie ma on więc zastosowania do niniejszego przypadku. Natomiast przepis art. 29 ust. 1 pkt 12 tej ustawy dotyczy tymczasowych obiektów budowlanych, nie połączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie do 120 dni określonym w zgłoszeniu. Należy więc ustalić jaki charakter mają zgłoszone "stelaże reklamowe" uwzględniając definicję tymczasowego obiektu budowlanego zawartą w art. 3 pkt 5 oraz zastanowić cię czy nie są to czasami urządzenia reklamowe w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 6 w związku z art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Zajętemu stanowisku należy dać pełny wyraz zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 kpa. Brak należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności powoduje, że nie było podstaw do umorzenia postępowania. O bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 kpa można mówić tylko wtedy, gdy przestał istnieć przedmiot sprawy prawidłowo ustalony i oceniony. Z tych też względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji wyroku.