IV SA 2213/00

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędziowie WSA Ewa Frąckiewicz asesor WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Protokolant Kinga Płociak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2004 r. sprawy ze skargi "S." spółka z o.o. w G. na decyzję Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] sierpnia 2000r. Nr [...] w przedmiocie sankcji ekonomicznej za wprowadzenie do obrotu bez certyfikacji skargę oddala W dniach [...] -[...] listopada 1999r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w [...] przeprowadzili kontrolę w "S." Spółka z o.o. w G. W toku kontroli stwierdzono, że w magazynie znajdują się urządzenia grzejne - ogrzewacze gazowe, na które importer nie okazał certyfikatu na znak bezpieczeństwa "B". Po zakończeniu czynności kontrolnych [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w [...] skierował w dniu [...] stycznia 2000 roku wystąpienie pokontrolne do skarżącego, w którym wskazał na stwierdzone w toku kontroli nieprawidłowości, polegające między innymi na wprowadzeniu do obrotu handlowego urządzeń grzejnych (ogrzewaczy gazowych) bez posiadania wymaganych certyfikatów na znak bezpieczeństwa "B" bądź wniosków o przeprowadzenie badań certyfikacyjnych. W związku z powyższym wojewódzki inspektor wniósł o odprowadzenie przez "S." do budżetu państwa kwoty 25.859, 92 zł., stanowiącej 100% sumy uzyskanej ze sprzedaży 15 sztuk ogrzewaczy gazowych nie posiadających wymaganego certyfikatu na znak "B", bądź zgłoszonych wniosków o certyfikację - zaznaczając, że obowiązek ten wynika z art. 26. ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993r. o badaniach i certyfikacji. Jednocześnie stronę poinformowano, że w przedmiotowej sprawie przysługuje jej prawo złożenia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Strona skorzystała z tego prawa wnosząc o uchylenie decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] stycznia 2000r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w [...] na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 maja 2000r. rozpoznał skargę, stwierdzając jej niedopuszczalność z tej przyczyny, że nie zostały wyczerpane środki odwoławcze, bowiem uznał, że orzeczenie wydane w trybie art. 26 ust. 1 i 2 przez Inspekcję Handlową ma charakter decyzji administracyjnej. W wydanym postanowieniu NSA wskazał, że organ kontroli powinien skargę z dnia [...] stycznia potraktować jako odwołanie i przekazać ją do rozpatrzenia Głównemu Inspektorowi Inspekcji Handlowej . Z przesłanej do organu skargi, którą potraktowano jak odwołanie wynika, że "S." Spółka z o.o. wniosła o uchylenie decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] stycznia 2000r. Decyzji tej zarzuciła: naruszenie art. 7 k.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993r. o badaniach i certyfikacji - przez błędne przyjęcie, że oferowane do sprzedaży ogrzewacze "[...]" przeznaczone do użytku przemysłowego wymagają certyfikatu na znak bezpieczeństwa, podczas gdy stanowią one jedynie część instalacji grzewczej podlegającej dozorowi technicznemu, naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958r. o Inspekcji Handlowej oraz § 2 pkt 1, 2, i 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 listopada 1999r. w sprawie trybu postępowania organów Inspekcji Handlowej przez przyjęcie, że organy Inspekcji Handlowej nie są władne wycofać z obrotu handlowego towary nie posiadające certyfikatu na znak "B" i żądać odprowadzenia do budżetu państwa kwoty 25.859,92 zł za sprzedane urządzenia. Ponadto strona skarżąca podniosła, że sprzedane urządzenia posiadają stosowne atesty energetyczne i certyfikaty Unii Europejskiej. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2000r. Główny Inspektor Inspekcji Handlowej utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...]. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o Inspekcji Handlowej (tj. Dz.U. z 1999r. Nr 105 poz. 1205) w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993r. o badaniach i certyfikacji. W uzasadnieniu decyzji podano między innymi, że zakwestionowane i wycofane z obrotu ogrzewacze gazowe należały do grupy [...], co oznacza, że zgodnie z zarządzeniem Dyrektora Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji z dnia 20 maja 1994r. w sprawie ustalenia wykazu wyrobów podlegających obowiązkowi zgłaszania do certyfikacji na znak bezpieczeństwa i oznaczenia tym znakiem (M.P. Nr 39, poz. 335 z póź. zm.), podlegały obowiązkowi certyfikacji na znak bezpieczeństwa "B". W toku postępowania przed organem I instancji, jak i przed organem odwoławczym, spółka "S." nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o poddaniu kwestionowanych ogrzewaczy dozorowi technicznemu. Nie ma więc podstaw do uznania tych wyrobów za wyłączone spod obowiązku certyfikacji na znak bezpieczeństwa "B". Podnoszony przez "S." Spółka z o.o. fakt, że kwestionowane wyroby posiadały atest energetyczny i certyfikat Unii Europejskiej, nie jest równoznaczny z zapewnieniem bezpieczeństwa użytkownika przedmiotowych ogrzewaczy. Zgodnie z obowiązującą ustawą o badaniach i certyfikatach wyroby wyprodukowane w Polsce, a także wyroby importowane do Polski po raz pierwszy, mogące stwarzać zagrożenie, albo które służą ochronie lub ratowaniu życia, zdrowia i środowiska, wyprodukowane w Polsce lub pochodzące z kraju, z którym Polska zawarła porozumienie w sprawie uznawania certyfikatu zgodności lub deklaracji zgodności producenta, są dopuszczone do obrotu po weryfikacji certyfikatu zgodności lub deklaracji zgodności producenta dokonywanej przez polskie jednostki certyfikujące. Tymczasem "S." nie przedstawiła żadnego dokumentu dopuszczającego importowany wyrób do obrotu w Polsce, ani potwierdzającego uznanie certyfikatu Unii Europejskiej. Zarzut strony odwołującej się, że Inspekcja Handlowa nie jest władna wydawać decyzji władczych w tego typu sprawach, w świetle przyjętego przez NSA stanowiska, jest bezpodstawny. NSA w postanowieniu odrzucającym skargę z dnia 18 maja 2000r. stwierdził, że organ Inspekcji Handlowej władny jest w sposób władczy określić ilość i wartość przedmiotów lub usług, których dotyczy uchybienie przewidziane w art. 26 ustawy o badaniach i certyfikacji, celem ustalenia wysokości sankcji przewidzianej w tymże przepisie. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniosła "S." Spółka z o.o. zwana dalej skarżącą. Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji. Decyzji zarzucała naruszenie: art. 7 k.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, art. 13 ust. 1 i 26 ustawy o badaniach i certyfikacji (Dz.U. Nr 55 poz. 250 z 1993r.), naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 25 lutego 1958r. o Inspekcji Handlowej(Dz.U. Nr 105 poz. 1205) oraz § 2 pkt 1, 2, 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 listopada 1999r. w sprawie trybu postępowania organów Inspekcji Handlowej W uzasadnieniu skarżąca podniosła między innymi, że Główny Inspektor Inspekcji Handlowej błędnie przyjął, że sprzedawane urządzenia grzewcze przeznaczone były dla odbiorców indywidualnych. Zdaniem skarżącej, zakwestionowane urządzenia stanowiły tylko część składową indywidualnej instalacji eksploatacyjnej, która jako całość podlegała indywidualnemu odbiorowi i nadzorowi Urzędu Dozoru Technicznego. Inspekcja Handlowa nie jest władna do orzekania w przedmiotowej sprawie. Za konsumenta uważa się osobę, która nie jest związana z działalnością gospodarczą. Taka sytuacja nie ma miejsca w działalności skarżącej, która wyłącznie dostarcza produkty na rzecz podmiotów gospodarczych. Główny Inspektor Inspekcji Handlowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł między innymi, że zakwestionowane i wycofane z obrotu ogrzewacze gazowe należały do grupy [...] - sprzęt do gotowania i ogrzewania - co oznacza, że podlegały obowiązkowi zgłaszania do certyfikacji na znak bezpieczeństwa "B". Główny Inspektor Inspekcji Handlowej podkreślił ponadto, że sprzedaż wyrobów podmiotom gospodarczym nie zwalnia z obowiązku certyfikacji na znak bezpieczeństwa. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993r. o badaniach i certyfikacji (Dz.U. Nr 55, poz. 250 z póź. zm) nakłada na przedsiębiorcę w sytuacji, gdy wprowadzi on do obrotu wyroby podlegające oznaczeniu znakiem bezpieczeństwa a nie oznaczone tym znakiem, wyprodukowane niezgodnie z wymaganiami stanowiącymi podstawę przyznania prawa stosowania tego znaku lub nie posiadające dokumentu, obowiązek wpłaty do budżetu państwa kwoty stanowiącej 100% sumy uzyskanej ze sprzedaży zakwestionowanych wyrobów. W rozważanej sprawie kontroli działalności przedsiębiorcy dokonały organy Inspekcji Handlowej - zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o Inspekcji Handlowej (tekst jed. Dz.U. z 1999r. Nr 105 poz. 1205). Inspekcja Handlowa powołana jest do ochrony interesów konsumentów oraz interesów gospodarczych państwa (art. 1 ust. 1 cyt. w. ustawy); poza działalnością kontrolną wykonuje również działalność w zakresie administracji publicznej (art. 2 ust. 1 pkt 2 cyt. w. ustawy). Skoro organ kontrolujący działalność przedsiębiorcy stwierdził naruszenie przepisów o certyfikacji ten sam organ będący również w zakresie wykonywanego zadania organem właściwym w sprawach z zakresu administracji publicznej, władny jest w sposób władczy określić ilość i wartość wyrobów lub usług, których dotyczy uchybienie przewidziane w art. 26 ustawy o badaniach i certyfikacji, celem ustalenia wysokości sankcji przewidzianej w tymże przepisie. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że zakwestionowane ogrzewacze gazowe nie miały certyfikatu na znak bezpieczeństwa "B". Stosownie do art. 13 ust. 1 i 1a ustawy z 3 kwietnia 1993r. o badaniach i certyfikacji (Dz.U. Nr 55 poz. 250 ze zm.) wyroby wyprodukowane w Polsce a także wyroby importowane do Polski po raz pierwszy, mogące stwarzać zagrożenie podlegają - zależnie od stopnia zagrożenia obowiązkowi certyfikacji na zastrzeżony przez centrum znak bezpieczeństwa i oznaczenia tym znakiem lub wystawienia przez producenta, na jego wyłączną odpowiedzialność, deklaracji zgodności. Wyroby te wyprodukowane w Polsce lub pochodzące z kraju, z którym Polska zawarła porozumienie w sprawie uznania certyfikatu zgodności lub deklaracji producenta, są dopuszczone do obrotu po weryfikacji certyfikatu zgodności lub deklaracji zgodności producenta, dokonywanej przez polskie jednostki certyfikujące. Zatem posiadane atesty energetyczne i certyfikaty Unii Europejskiej nie są wystarczające do wprowadzenia tych wyrobów do obrotu na terenie Polski. Zgodnie z art. 13 ust. 1a powyższej ustawy certyfikat taki podlega weryfikacji przez polską jednostkę certyfikującą. Wydaje się, że skarżąca spółka doskonale zdawała sobie z tego sprawę, gdyż w skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, na stronie 4 na dole, sama stwierdziła, że "Nie ma żadnych przeszkód, aby producent lub importer zlecił jednostkom badawczym dodatkowe przebadanie produktu". Przedmiotowe ogrzewacze gazowe, zgodnie z zarządzeniem Dyrektora Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji z 20 maja 1994r. w sprawie ustalenia wykazu wyrobów podlegających obowiązkowi zgłoszenia do certyfikacji na znak bezpieczeństwa i oznaczenia tym znakiem (MP nr 39 poz. 3335 ze zm.), podlegały obowiązkowi certyfikacji na znak bezpieczeństwa "B", albowiem należały do grupy [...]. Strona skarżąca, powołując się na art. 13 ust. 5 pkt 1 cyt. ustawy, podniosła, że przedmiotowe ogrzewacze podlegają dozorowi technicznemu i z tego względu nie podlegają obowiązkowi certyfikacji na znak bezpieczeństwa. Jednak nie przedstawiła żadnych dokumentów, wydanych przez właściwy organ dozoru technicznego, o dopuszczeniu przedmiotowych ogrzewaczy do obrotu lub ich eksploatacji. Stosownie do regulacji zawartej w art. 12 i 13 ustawy z 19 listopada 1987r. o dozorze technicznym (Dz.U. Nr 36 poz. 202 ze zm.) urządzenie techniczne objęte dozorem technicznym może być eksploatowane tylko po decyzji zezwalającej na jego eksploatację wydanej przez właściwy organ dozoru technicznego z wyjątkiem urządzeń oznaczonych trwałym znakiem. Oznaczeniu tym trwałym znakiem podlegają urządzenia techniczne dopuszczone do obrotu na podstawie decyzji o dopuszczeniu do obrotu wydanej przez właściwy organ dozoru technicznego. Na rozprawie w dniu 6 maja 2004r. skarżąca przedłożyła decyzję Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] grudnia 1993r. i decyzję z dnia [...] lutego 1997r. Ministra Gospodarki o wyrażeniu zgody na import nadmuchowych ogrzewaczy pomieszczeń (pieców grzewczych) typu [...], przystosowanych do spalania oleju opałowego lekkiego, gazu ziemnego oraz gazu płynnego. Decyzje te, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie mogą jednak zastąpić decyzji, o których mowa w art. 12 i 13 ustawy o dozorze technicznym. Nie stanowią one też certyfikatu na znak bezpieczeństwa, o którym mowa w art. 13 ust. 1a ustawy o badaniach i certyfikacji. Również zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że przedmiotowe ogrzewacze podlegały dozorowi technicznemu. Z ustaleń kontroli wynika, ze ogrzewacze były przeznaczone dla indywidualnych odbiorców a nie dla celów przemysłowych (potwierdza to również skarżąca spółka, która na str. 3 skargi pisze, że kwestia "indywidualnych odbiorców" wynikła z błędnego pouczenia inspektorów PIH podczas kontroli. Potwierdzają to również karty katalogowe przedmiotowych ogrzewaczy, jak również opinia Urzędu Dozoru Technicznego Oddział w [...] z [...] marca 2002r. dotycząca ogrzewaczy gazowych "[...]". Z opinii wynika, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1988r. w sprawie dozoru technicznego (Dz.U. Nr 36 poz. 202), dozorowi technicznemu podlegają między innymi kotły parowe i cieczowe ( w tym również kotły wodne), przeznaczone do wytwarzania pary lub podgrzewania cieczy bez zmiany stanu jej skupienia z użyciem ciepła uzyskanego w drodze reakcji ezotermicznych lub energii elektrycznej. Urządzenia "[...]" nie są kotłami parowymi lub cieczowymi podlegającymi dozorowi technicznemu. Wobec powyższego winny być, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, poddane certyfikacji na znak bezpieczeństwa "B". Również na rozprawie w dniu 6 maja 2004r. skarżąca przedstawiła opinię Urzędu Dozoru Technicznego z [...] z dnia [...] marca 2002r., w której czytamy, że w załączonym schemacie instalacji grzewczej pod dozór techniczny na mocy ustawy o dozorze technicznym podlegają: zbiornik na gaz płynny, kocioł wodny stanowiący wyposażenie nagrzewnicy powietrza, jeżeli będzie zasilał instalację CO w układzie zamkniętym oraz współpracujący z kotłem palnik gazowy. Opinia powyższa jest opinią niepełną odnoszącą się jedynie do poszczególnych elementów ogrzewacza "[...]". Urząd nie zajął w niej stanowiska, jeżeli chodzi o status całego urządzenia grzewczego. Nie uszedł uwagi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego fakt, że zbiornik na gaz płynny - butla jest urządzeniem ciśnieniowym - wymiennym i jako taka nie jest częścią trwałą ogrzewacza (podobnie Urząd Dozoru Technicznego w [...] w swej opinii) i dlatego podlega ona dozorowi technicznemu - osobnej rejestracji w organach dozoru technicznego, co oczywiście nie jest równoznaczne z tym, że cały ogrzewacz podlega dozorowi technicznemu. Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że urządzenia "[...]" nie są kotłami parowymi lub cieczowymi podlegającymi dozorowi technicznemu, a wobec tego, zgodnie z art. 13 ust. 1 i 1a oraz zarządzeniem Dyrektora Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji z 20 maja 1994r. w sprawie ustalenia wykazu wyrobów podlegających obowiązkowi zgłoszenia do certyfikacji na znak bezpieczeństwa i oznaczenia tym znakiem (MP nr 39 poz. 335 ze zm.), podlegają obowiązkowi certyfikacji na znak bezpieczeństwa "B" Identyczne stanowisko, jeżeli chodzi o kwestię ewentualnego poddania pod dozór techniczny ogrzewaczy "[...]" zajął Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując skargę "S." Spółka z o.o. w G. na decyzję Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej w przedmiocie wycofania z obrotu ogrzewaczy gazowych (sygn. akt. IV S.A. 801/00). Decyzją powyższą zostały wycofane z obrotu ogrzewacze gazowe [...] [...] [...] [...] [...] [...] tylko ogrzewacz [...] nie widniał w wykazie towarów sprzedanych w oparciu, o który wymierzono przedmiotową sankcję ekonomiczną. Biorąc powyższe pod rozwagę, na zasadzie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak na wstępie.