IV SA 2320/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński ( spr.), , Sędzia NSA Bogusław Moraczewski, Asesor WSA Bogusław Cieśla, Protokolant Katarzyna Bednarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2003r. nr [...] w przedmiocie nakazania doprowadzenia obiektu do stanu pierwotnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. oraz decyzję tego organu nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r., II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego S. P. kwotę 10 ( dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. E. D. zawiadomiła organ nadzoru budowlanego o dokonanej samowolnie przez S. P. przebudowie lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...], skutkiem czego wadliwie działają przewody wentylacyjne w jej lokalu. Przeprowadzono na tę okoliczność w dniu [...] lutego 2000 r. wizję lokalną. Z protokolarnych ustaleń wynikało, że roboty te polegały na wyburzeniu dwóch ścian działowych i zostały wykonane samowolnie. W oparciu o te ustalenia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2000 r. nr [...] nakazał inwestorowi, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego, przedłożenie dokumentacji inwentaryzacyjno-projektowej robót budowlanych wykonanych w tym lokalu. S. P. złożył stosowną dokumentację. Jednakże organ poinformował inwestora, że złożony opis robót modernizacyjnych nie spełnia wymogów określonych ww. decyzją. Organ nie potrafi bowiem w oparciu o dane zawarte w otrzymanej dokumentacji ocenić czy przewody wentylacyjne są prawidłowo użytkowane. Zobowiązano zatem inwestora do przedłożenia dokumentacji dodatkowej w terminie do dnia [...] czerwca 2000 r. Organ uprzedził, że wobec bezskutecznego upływu terminu i niewykonania powyższego obowiązku na podstawie art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego może nakazać doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Dokumentacja dodatkowo żądana przez organ nie została złożona przez inwestora. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. w oparciu o art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego nałożył na S. P. obowiązek doprowadzenia lokalu nr [...] do stanu poprzedniego poprzez rozebranie wybudowanych ścianek działowych w aneksie kuchennym i garderobie oraz wybudowanie rozebranych ścian, m. in. między pokojem a kuchnią, zakreślając termin trzech miesięcy na wykonanie robót. Od decyzji tej S. P. złożył odwołanie, podając, że fakt niedokonania przez niego zmian w przewodach wentylacyjnych podczas remontu został potwierdzony przez zespół kominiarski. E. D. nie zgłasza do niego pretensji. Nadto ścianki gipsowo-kartonowe nie spowodowały obciążeń większych niż z cegły. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2003 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, zgadzając się z argumentacją organu I instancji. S. P. złożył skargę na tę decyzję, ponawiając argumenty przytaczane we wcześniejszych pismach, organ zaś w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zajęte w decyzjach. W aktach sprawy znajduje się opinia kominiarska wykonana w listopadzie 1999 r. (a więc z daty poprzedzającej zawiadomienie), z której wynika, że ciągi kominowe działają prawidłowo. Do akt sądowych dołączono też opinię kominiarską nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. potwierdzającą prawidłową drożność i ciągi przewodów kominowych. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sprawa niniejsza na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, gdyż zgodnie z treścią tego przepisu sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skargę należało uwzględnić, lecz z przyczyn innych niż w niej podane. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd, rozpoznając skargę, ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nadto na mocy art. 135 tej ustawy, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Sąd zatem, rozpatrując sprawę, może i powinien usunąć z obrotu prawnego nie tylko akt administracyjny objęty skargą, ale też decyzje czy postanowienia pozostające w takim związku z zaskarżonym aktem, iż ingerencja w dostrzeżone przez Sąd wadliwości istniejące w tych aktach jest w ocenie Sądu niezbędna do końcowego załatwienia sprawy. W powiązaniu z treścią art. 3 § 1 oznacza to, że ustawa wyposażyła sąd administracyjny w takie środki, które nakazują reagowanie na wadliwe przejawy działań administracji "w granicach sprawy", jeśli jest to niezbędne dla osiągnięcia w ramach postępowania sądowego skutku końcowego załatwienia sprawy. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, iż doszło do naruszenia prawa, a w szczególności przepisów postępowania administracyjnego. Działania organów nadzoru budowlanego podejmowane w kontrolowanej przez Sąd sprawie dotknięte są licznymi wadami, szczególnie w zakresie dokonywania ustaleń faktycznych, powodującymi, że decyzje wydane w wyniku błędnych ustaleń zasługują na uchylenie. Przede wszystkim należy zauważyć, że już w toku rozprawy okazało się, że istota zastrzeżeń E. D. polega na tym, iż jeden z kanałów wentylacyjnych jej mieszkania połączony jest z innym mieszkaniem w tym budynku. Ponieważ przykre zapachy zaczęły się pojawiać w czasie przebudowy lokalu skarżącego, zasadny był jej wniosek, że przebudowa tego lokalu mogła spowodować zmianę podłączeń w przewodach wentylacyjnych. Tej okoliczności organy nie sprawdziły, ograniczając się do zażądania opinii o prawidłowości podłączenia przewodów wentylacyjnych w mieszkaniu skarżącego. Obydwie opinie kominiarskie dołączone do sprawy i wykonane już po remoncie mieszkania skarżącego potwierdzają okoliczność, że przewody wentylacyjne, z których korzysta E. D. połączone są z innym lokalem. Organ nie ustalił jednak czy taki stan istniał również przed remontem mieszkania skarżącego, a więc czy w ogóle remont mieszkania skarżącego ma jakikolwiek związek z przedmiotem skargi E. D. Obecne na rozprawie przedstawicielki zarządcy budynku wyjaśniły, że są w posiadaniu dokumentacji technicznej budynku sprzed remontu mieszkania skarżącego, zadaniem organu było zatem porównać w toku sprawy administracyjnej tę dokumentację z opiniami kominiarskimi, czego zaniedbano. Już ta okoliczność zobowiązuje do stwierdzenia, że w toku postępowania naruszono przepisy art. 7 i 77 k.p.a., co zasadniczo mogło wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy. Nadto sprawie, od samego początku nadano nieprawidłowy bieg. Organ nadzoru budowlanego, jak powiedziano wyżej, wszczął postępowanie bez rozważenia związku zawiadomienia z zakresem ujawnionych robót. Przedmiotem skargi E. D. były bowiem utrudnienia wynikające z działania przewodów kominowych, łączące się, jej zdaniem, z przebudową dokonywaną wewnątrz mieszkania skarżącego. Gdy organ powziął wątpliwość co do ewentualnego wpływu robót remontowych na otoczenie, wówczas powinien wykorzystać możliwości tkwiące w art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego, nakładając obowiązki o charakterze dokumentacyjnym, wynikające z dyspozycji tego przepisu, a nie korzystać z art. 50 i 51, służących nakazaniu wykonania konkretnych robót budowlanych w obiektach, których budowa nie odpowiada warunkom opisanym w art. 48 Prawa budowlanego. Tymczasem organ samo niedostarczenie dokumentacji potraktował jako niespełnienie warunku umożliwiającego legalizację. Bez rzeczywistej potrzeby wszczęto zatem postępowanie w oparciu o przepis, który nie miał w sprawie zastosowania, o czym była mowa wyżej. Wada postępowania i w konsekwencji decyzji je kończących tkwi zatem jeszcze głębiej, dlatego należało również uchylić decyzję z dnia [...] lutego 2000 r. nr [...] nakazującą inwestorowi na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego przedłożenie dokumentacji inwentaryzacyjno-projektowej robót budowlanych. Jak już wspomniano, podstawą prawną do formułowania żądań o charakterze dokumentacyjnym jest art. 81 c Prawa budowlanego. Tryb tam przewidziany jest wystarczający, aby można było zgromadzić niezbędną dokumentację, dającą podstawy do formułowania nakazów również w oparciu o art. 50 i 51, jeżeli taka potrzeba w istocie będzie zachodziła. Organ zaś podjął działania nakazowe bezpośrednio w trybie art.51 Prawa budowlanego Okoliczności te przesądzają o konieczności uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Niewyjaśnienie przez organy powyższych okoliczności narusza art. 7, 10, 77 oraz art. 80 i 81 k.p.a., co miało zasadniczy wpływ na treść rozstrzygnięcia. Uzasadnia to w konsekwencji uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji I instancji, jako że wskazane uchybienia dotyczą postępowania organów obu instancji. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) uchylił zarówno decyzję organu II instancji jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Nadto na mocy art. 135 tej ustawy, Sąd uznał za konieczne uchylenie również decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2000 r. nr [...], gdyż dopiero jej wyeliminowanie umożliwi organowi ponowne poprawne przeprowadzenie postępowania, najpierw w oparciu o art. 81 c Prawa budowlanego, a następnie rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o prawidłowo zebrany materiał dowodowy.