IV SA 2370/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędzia WSA Małgorzata Miron Asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.) Protokolant Andrzej Malinowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2004r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2004r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu nieruchomości rolnej na własność Państwa I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji II. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej L. B.10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. znak [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania L. B. , Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1999 r. Nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa b. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] maja 1959 r. w sprawie przejęcia na własność Państwa nie pozostającej w faktycznym władaniu właścicieli, nieruchomości ziemskiej o powierzchni 2.86 ha, położonej na terenie wsi C., stanowiącej własność I. B. W uzasadnieniu decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. zapadło w zgodzie z przepisami dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właściciełi nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U. Nr 46, poz.339 z późn.zm.). Podstawą do zastosowania dekretu był fakt, iż małżeństwo I. i L. B. w 1945 r., po zakończeniu II wojny światowej, opuścili na stałe przedmiotową nieruchomość ziemską. W związku z powyższym w dniu wydania orzeczenia o przejęciu nieruchomości na własność Państwa nieruchomość ta nie pozostawała w faktycznym władaniu właścicieli. Na podstawie przepisów przywołanego dekretu mogła być zatem przejęta na własność Państwa. Za nietrafny uznał organ odwoławczy zarzut odwołania, iż organ orzekający o przejęciu nieruchomości nieprawidłowo zastosował zastępczy sposób doręczenia orzeczenia nieznanemu miejsca pobytu I. B. W ocenie organu orzeczenie z dnia [...] maja 1959 r. wywołało w pełni skutki prawne albowiem zostało wywieszone przez okres 14 dni w lokalu PGRN w M. Skargę na powyższą decyzję wniosła L. B., wnosząc o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji. W ocenie skarżącej decyzja o przejęciu gospodarstwa na własność Państwa obciążona jest licznymi wadami prawnymi. W szczególności organ nie wykazał woli poszukiwania właściciela przejmowanej nieruchomości, poprzez dokonanie publikacji ogłoszenia w prasie. Orzeczenie nie zawiera ponadto pouczenia o przysługujących stronie środkach odwołania. Orzeczenie nie zostało ponadto opublikowane w Dzienniku Wojewódzkim. W ocenie skarżącej nie można uznać, iż wraz z mężem opuściła ona gospodarstwo na stałe. Terminu tego nie można bowiem odnosić do przymusowego wysiedlenia przez niemieckiego okupanta. Uzupełniając skargę pismem datowanym na 8 czerwca 2004 r. skarżąca podniosła niezgodność sposobu doręczenia publikacji orzeczenia z dnia [...] maja 1959 r. z przepisami Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz.341 zpóźn.zm.). W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz decyzję Wojewody [...] należało uchylić z tego powodu, iż w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, dającego podstawę do wznowienia postępowania. W postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa b. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] maja I959r. w sprawie przejada na własność Państwa nie pozostającej w faktycznym władaniu właścicieli, nieruchomości ziemskiej o powierzchni 2.86 ha, położonej na terenie wsi C., stanowiącej własność I. B. nie brali bowiem udziału, bez własnej winy, wszyscy spadkobiercy właściciela przejętego gospodarstwa I. B. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może być wszczęte na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 k.p.a.). Niezależnie od tego, z czyjej inicjatywy postępowanie takie zostało wszczęte, podstawowe znaczenie ma określenie stron tego postępowania. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż postępowanie to, jak każde z jurysdykcyjnych postępowań administracyjnych, może być zakończone wydaniem decyzji, jeżeli wiadomo, kto jest stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. (wyrok składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2003 r., sygn. akt OSA 2/03, publ. ONSA 2004/1/2). Stroną postępowania nieważnościowego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164/92, publ. ONSA 1995, Nr 1, poz.32). Należy uznać, iż w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej dotyczącej przejęcia nieruchomości rolnej na własność Państwa, interes prawny mają następcy prawni właściciela tej nieruchomości (ewentualnie następcy prawni tych osób). Z przedłożonego w postępowaniu sądowym postanowienia Sądu Rejonowego w S. I Wydział Cywilny, sygn.akt [...], wynika, iż spadek po I. B. zmarłym w dniu 23 kwietnia 1960 r. w K. na podstawie ustawy nabyli żona L. B. oraz dzieci R. B., Z. G. i A. B.. Wszystkie te osoby są następcami prawnymi I. B., z zastrzeżeniem, iż w prawa zmarłej A. B. wstąpiła jedyna jej spadkobierczyni E. S. (wynika to z pism skarżącej z dnia 8 czerwca i 5 października 2003 r.). Z akt sprawy wynika natomiast, iż w postępowaniu nieważnościowym brała udział wyłącznie L. B., działająca w imieniu własnym. O fakcie wszczęcia postępowania nieważnościowego nie zawiadomiono pozostałych osób. Nie doręczono im także decyzji organów obu instancji. Z akt sprawy nie wynika aby organy orzekające podjęły próbę dokonania tych czynności. W tej sytuacji należy uznać, iż spadkobiercy I. B. (za wyjątkiem L. B. ) oraz spadkobierczyni A. B. nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym bez własnej winy. Zgodnie z art.l45§l pkt 4 k.p.a. powyższe stanowi przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego. Ustalenie, iż do uchybienia takiego doszło obligowało Sąd do uchylenia obu decyzji na podstawie art.l45§l pkt 1 lit.b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Z przepisu tego wynika bowiem, iż naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego powoduje konieczność uchylenia zapadłej w nim decyzji bez względu na to, czy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (treść decyzji). Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji na podstawie art.l45§l pkt 1 lit.b oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) w związku z art.97 ust.l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).