IV SA 2374/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska Asesor WSA Jakub Linkowski Protokolant Joanna Dziedzic po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2004r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja2003r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia nieruchomości rolnej na rzecz Skarbu Państwa uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2003 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 1995 r., odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1962 r. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej o powierzchni 5,13 ha, położonej w T., stanowiącej własność W.H... W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu 5 kwietnia to jest w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego właściciel nie posiadał przedmiotowej nieruchomości. W dniu 5 kwietnia 1958 r. pozostawała we władaniu W. w T., która wykonywała władztwo nad nieruchomością w imieniu Państwa. Z akt sprawy nie wynika aby nieruchomość została przejęta przez Państwo w zagospodarowanie zgodnie z przepisami dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych, gdyż nie wydano decyzji w trybie określonym w powołanym ostatnio dekrecie. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, że wydanie decyzji o przejęciu nieruchomości na rzecz Państwa było usankcjonowaniem stanu prawnego nieruchomości pozostającej we władaniu Państwa bez tytułu prawnego. W ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przyczyny wymienione w art. 156§1 k.p.a., których istnienie jest konieczne do stwierdzenia nieważności decyzji. Skargę na powyższą decyzję wniósł J. H. Skarżący zakwestionował ustalenia organów obu instancji co do tego, że nieruchomość nie została przekazana w zagospodarowanie, a co za tym idzie nie było podstaw do przejęcia jej w trybie określonym w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może mieć miejsce, gdy wystąpi niedopuszczalność wszczęcia takiego postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych (por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 1995 r., III SA 182/95, ONSA 1996, nr 4, poz. 167; wyrok NSA z dnia 19 marca 1997 r., III SA 1802/95 niepublikowany). Postępowanie wyjaśniające poprzedzające odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji winno dotyczyć wyłącznie kwestii formalnych. Obowiązkiem organu nadzoru jest ustalenie, czy żądanie zostało wniesione przez uprawniony podmiot, mający zdolność do czynności prawnych i czy wszczęcie postępowania jest dopuszczalne z uwagi na przedmiot żądania. Natomiast nie może ono dotyczyć wyjaśnienia kwestii, czy przyczyny nieważności rzeczywiście wystąpiły, gdyż powinno to być wyjaśnione w toku postępowania. Ustalenie przez organ, że w sprawie nie występują określone w art. 156§1 k.p.a. podstawy stwierdzenia nieważności decyzji, stanowi przesłankę wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności kontrolowanego aktu. Wystąpienie przesłanek podmiotowych lub przedmiotowych wyłączających wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji musi wynikać z przepisów prawa materialnego lub procesowego. W rozpoznawanej sprawie organy orzekające odmówiły wszczęcia postępowania, nie wskazując przy tym żadnej przyczyny uzasadniającej takie stanowisko. Ustalony przez organy brak przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji mógł stanowić podstawę do odmowy stwierdzenia nieważności. Na marginesie zauważyć należy, że powyższe ustalenie nastąpiło bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W szczególności organy, z naruszeniem art. 77 §1 k.p.a. nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Przede wszystkim nie przeprowadzono analizy przedstawionych przez skarżącego dokumentów dotyczących przejętej nieruchomości, które według niego stanowią dowód tego, że została ona przejęta przez Państwo w zagospodarowanie w trybie dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 46). Wnikliwa ocena dokumentów przedstawionych przez skarżącego pozwoliłaby organom na dokonanie ustalenia w kwestii przejęcia nieruchomości w zagospodarowanie. Stanowisko organów, które przyjęły, że takie przejęcie nie miało miejsca nie zostało poparte w zasadzie żadnymi argumentami, mającymi swe uzasadnienie w materiałach sprawy. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] maja 1995 r. zapadły z naruszeniem art. 157§3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji