IV SA 2422/03

WyrokWSA w Warszawie2004-12-02

Skład orzekający: Anna Żak, Leszek Kamiński, Mariola Kowalska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego, wzniesionego samowolnie w 1988 r. bez pozwolenia na budowę, może zostać wydana na podstawie planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego w 1992 r., który nie obowiązywał w dacie budowy?
Ratio decidendi
Decyzja o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego, wzniesionego samowolnie bez wymaganego pozwolenia na budowę, może zostać wydana na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. tylko wtedy, gdy ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie budowy obiektu wskazują, że teren nie jest przeznaczony pod zabudowę lub jest przeznaczony pod inny rodzaj zabudowy. Organ administracji nie może opierać się na planie uchwalonym po dacie budowy obiektu, a do rozstrzygnięcia sprawy niezbędne są wypis i wyrys planu obowiązującego w dacie samowoli budowlanej.
Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał rozbiórkę garażu wybudowanego w 1988 r. bez pozwolenia na budowę, wskazując na niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego z 1992 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów dotyczących planowania przestrzennego i prawa budowlanego, a także sprzeczność ustaleń organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a także stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak (spr.), , Sędzia WSA Leszek Kamiński, Asesor WSA Mariola Kowalska, Protokolant Edyta Kuczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. 7/ IV SA 2422/03 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] lipca 2002r. nr [...], Powiatowy Inspektor nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] nakazał J. i A. K. rozbiórkę budynku garażowego położonego na nieruchomości przy ul. S. w [...]. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 37 ust. 1 pkt 1 - Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 - Prawa budowlanego z 1994 r. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że w czasie czynności kontrolnych dokonanych przez organ w dniu [...] czerwca 2000r. ustalono, że na nieruchomości przy ul. S. w [...] wybudowano , bez pozwolenia na budowę, budynek murowany o konstrukcji drewnianej, z dachem jednospadowym, kryty blachą. Budynek ten służący, jako garaż został wybudowany w 1988r. Z ustaleń miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego m. [...] zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady m. [...] z dnia [...] września 1992r. w sprawie zmiany Perspektywicznego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego m. [...] zatwierdzonego dnia[...] grudnia 1982r. wynika, że teren, na którym wybudowano garaż, oznaczony symbolem [...] przeznaczony jest pod funkcje usługowo-techniczne. Przedmiotowa nieruchomość znajduje się w korytarzu projektowanej autostrady A[...]/[...]/, co wynika z ustaleń ogólnych planu /Ustalenia Ogólne nr [...],pkt [...]/. Z tych względów znajduje zastosowanie art.37 ust.1 pkt.1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. wobec samowolnego wybudowania obiektu na terenie, który zgodnie z obowiązującym w okresie budowy planem zagospodarowania przestrzennego jest przeznaczony na inny cel. Od ww. decyzji wnieśli odwołanie J. i A. małż. K.. Domagając się uchylenia decyzji podnieśli, że w 1988 r dokonali jedynie obmurowania drewnianych ścian istniejącego od wielu lat garażu uznając, że na te roboty budowlane podnoszące estetykę i walory użytkowe obiektu nie jest potrzebne pozwolenie na budowę. Zarzucili, że organ nadzoru w decyzji powołuje się na plan zagospodarowania przestrzennego z 1992r. czyli wiele lat po powstaniu samowoli. Decyzją z dnia [...] maja 2003r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpoznaniu ww. odwołania, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swego stanowiska podał, że obszar, na którym znajduje się przedmiotowy obiekt znajduje się wg obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego m/[...] na terenach przeznaczonych pod trasę ekspresową tranzytową. W związku z tym jedynym możliwym działaniem było wydanie nakazu rozbiórki w trybie art.37 ust.1 pkt.1 ustawy Prawo budowlane z 1974r Na powyższą decyzję wystąpiła ze skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. K.. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art.35 ustawy o planowaniu przestrzennym z 1984r. i art.37 ust.1 pkt.1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. przez nakazanie rozbiórki w sytuacji gdy obszar, na którym znajduje się budynek może być wykorzystywany w sposób dotychczasowy a nadto przez przeoczenie przez organy, iż wskazany art.37 ust.1 pkt.1 odwołuje się do niezgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym a nie do niezgodności z planem zagospodarowania przestrzennego, - Art.39 ustawy Prawo budowlane z 1974r i art.107 kpa przez nieodroczenie orzeczonej rozbiórki, mimo występowanie przesłanek wymaganych w tym przepisie, - sprzeczność ustaleń zawartych w uzasadnieniu decyzji przez podanie ,że sporny obiekt znajduje się na terenie przeznaczonym zgodnie z planem pod funkcje usługowo-techniczne, a następnie wskazanie, że nieruchomość ma być przeznaczona pod trasę ekspresową tranzytową. Skarżąca podniosła, że w gminie trwają prace nad zmianą planu zagospodarowania przestrzennego i nowy plan ma dopuszczać zabudowę, w tym mieszkaniową na przedmiotowej nieruchomości. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, choć nie z przyczyn w niej podanych. Wskazany jako podstawa rozstrzygnięcia art.37 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 24.10.1974r. Prawo budowlane /Dz.U.nr 38 poz.229/ nakazuje wydanie decyzji o rozbiórce, gdy obiekty budowlane lub ich części wzniesione zostały niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy i organ administracji stwierdza, że w/w obiekty znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie że spełnione zostały wszystkie wymogi uzasadniające orzeczenie rozbiórki. Przedmiotowy obiekt jak wynika z oświadczenia złożonego przez skarżącą w toku oględzin w dniu [...] czerwca 2000r został wykonany bez pozwolenia na budowę w 1988r. Ta okoliczność nie wyczerpuje jednak dyspozycji art.37 ust.1 pkt.1 Prawa budowlanego z 1974r. Niezbędne jest ustalenie że teren na którym wzniesiono przedmiotowy garaż zgodnie z postanowieniami planu miejscowego nie jest przeznaczony pod zabudowę lub przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę. Tak więc warunkiem koniecznym dla skorzystania przez terenowy organ administracji państwowej z art. 37 ust. 1 pkt. 1 prawa budowlanego z 1974r., jest budowa obiektu bez wymaganego prawem pozwolenia w czasie obowiązywania planu zagospodarowania przestrzennego, przewidującego odmienne przeznaczenie terenu. Organ I instancji jak i organ odwoławczy jako przyczynę, z powodu której orzeczono rozbiórkę wskazał sprzeczność zrealizowanego garażu z postanowieniami planu zagospodarowania przestrzennego m. [...] zatwierdzonego uchwałą z dnia [...] września 1992r. w sprawie zmiany planu zagospodarowania przestrzennego m. [...] zatwierdzonego dnia [...] grudnia 1982r. Orzekające w sprawie organy powołały się zatem na treść planu, który nie obowiązywał w czasie popełnienia przez skarżącą samowoli budowlanej. Z uwagi na zapis zawarty w przepisie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest to, jaki plan obowiązywał w dacie budowy przedmiotowego obiektu, a nie jak to podnosi się w skardze, jaki plan będzie obowiązywał w przyszłości. W aktach sprawy nie ma wypisu i wyrysu planu zagospodarowania przestrzennego m. [...] zatwierdzonego uchwałą rady narodowej z dnia [...] grudnia 1982r.,a więc obowiązującego w czasie budowy spornego garażu. W szczególności nie może zastąpić tych podstawowych dla rozstrzygnięcia sprawy dokumentów tj. właściwego wyrysu i wypisu z planu zagospodarowania przestrzennego m. [...], znajdująca się w aktach informacja kierownika referatu urbanistyki Urzędu Gminy [...] –[...] /pismo bez daty/, z której wynika, że nieruchomość skarżącej według planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego dnia [...]grudnia 1982r.znajduje się w strefie funkcjonalnej [...],w rejonie urbanistycznym [...], jednostka strukturalna [...] przeznaczona pod trasę ekspresową tranzytową oznaczoną symbolem [...] tzw. autostrada A-[...]. Podstawę kontroli przez sąd administracyjny zgodności decyzji organu administracji państwowej z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego stanowić mogą wyłącznie rysunek planu oraz jego tekst. Podnieść należy , że również z wyrysu planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego w 1992r. załączonego do akt sprawy nie wynika, z braku wyraźnego oznaczenia, że działka skarżącej położona jest w korytarzu projektowanej autostrady. Wyjaśnić wobec tego należy w sposób nie budzący wątpliwości, czy obiekt znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym w dacie realizacji obiektu nie był przeznaczony pod tego rodzaju zabudowę. Stąd też wobec naruszenia przez organy orzekające w sprawie art. 37 ust.1 pkt.1 ustawy Prawo budowlane z 1974r.i w/w braków w materiale dowodowym uznać należy, iż w aktualnym stanie sprawy brak jest podstaw do ustalenia, iż zostały wyczerpane przesłanki z art.37 ust.1 pkt.1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Odnosząc się do zarzutu skargi stwierdzić należy, że w stosunku do obiektu samowolnie zrealizowanego pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1974r. prawidłowym jest badanie przez właściwy organ w oparciu o powołany wyżej przepis art.37 ust.1 pkt.1 tej ustawy, czy lokalizacja tego obiektu nie jest sprzeczna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 3 Prawa budowlanego z 1974 r. mającego zastosowanie w sprawie niniejszej z mocy art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz. U. Nr 89, poz. 414) - obiekty budowlane mogą być budowane wyłącznie na terenach przeznaczonych na ten cel zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym. Przez przepisy o planowaniu przestrzennym należy rozumieć zarówno ustalenia planów miejscowych, jak też przepisy ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym, w których bezpośrednio zostały ustalone zasady budowlanego wykorzystania gruntów. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art.145 par.1 ust.1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1270/ w zw. z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1271, nr 240, poz. 2052; z 2003r. nr 124, poz.1153/. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło