IV SA 2435/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kabat-Rembelska, Sędzia NSA del do WSA Barbara Gorczycka-Muszyńska (spr), Sędzia Jakub Linkowski, Protokolant Joanna Dziedzic, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego skargę oddala Decyzją z dnia [...] maja 2003 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zakwestionowaną w odwołaniu E. B. decyzję Wojewody [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia [...] czerwca 1977 r. w sprawie przejęcia na własność Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego o pow. 2,74 ha położonego we wsi S. stanowiącego byłą własność odwołującego się. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z materiału dowodowego wynika, że skarżący zaprzestał uprawy gospodarstwa w 1974 r., na stałe zamieszkał wraz z rodziną w C., gdzie pracował zawodowo, a zainteresował się opuszczonym gospodarstwem dopiero w 1997 r., tj. po 20 latach od przejęcia na własność Państwa. W tych okolicznościach, skoro w dacie wydania decyzji o przejęciu gospodarstwa spełnione były przesłanki przejęcia określone w pow. rozporządzeniu - to organ I instancji trafnie uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. W skardze na tę decyzję E. B. podnosi, że * faktycznie gospodarstwo rolne odebrano mu w 1975 r. Wiosną 1975 r. na teren gospodarstwa wjechały spychacze, wyrwano drzewa, zniszczono studnię, zabrano kamienie przygotowane do budowy domu oraz wybrano zadołowane wapno. Osoby trzecie (nie rolnicy indywidualni) w 1975 r. zaorali ziemię łącznie z miedzami i zasiewali ją przez kilka lat, w każdym następnym roku - coraz mniejszą powierzchnię, a następnie całkowicie zaniechały uprawy. Skarżący nie mógł więc uprawiać swojego gospodarstwa ponieważ od 1975 r. gospodarstwo to już nie istniało; * w 1977 r. pracownicy służby bezpieczeństwa wymusili na skarżącym oświadczenie o zrzeczeniu się gospodarstwa; * decyzja o przejęciu gospodarstwa jako opuszczonego, wydana [...] czerwca * 1977 r. zaadresowana została na poprzednie nazwisko skarżącego: "B."; * o wywłaszczeniu skarżący dowiedział się z pisma Urzędu Gminy J. z dnia 6 lutego 1997 r., przy którym przekazano mu decyzję z dnia [...] czerwca 1977r. Skarżący podnosi także szereg zarzutów dotyczących dokonanego podziału gospodarstwa pomiędzy niego i jego siostrą, powołuje dowody na okoliczność uprawiania gospodarstwa do 1974 r., uzasadnia dlaczego po 1974 r. nie płacił podatków. W konkluzji podaje, że - gospodarstwo nie było opuszczone lecz bezpodstawnie zabrane na początku 1975 r.; - decyzja o wywłaszczeniu została wydana po upływie 2,5 roku od jego rzeczywistego faktycznego przejęcia; - wywłaszczona została osoba nieistniejąca, a decyzję o wywłaszczeniu przesłano na adres osoby nieistniejącej; - o wywłaszczeniu dowiedział się dopiero z pisma Urzędu Gminy w 1997 r. W tym stanie rzeczy skarżący wnosi o "anulowanie decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia [...] czerwca 1977 r. w sprawie przejęcia przez Skarb Państwa gospodarstwa opuszczonego i zwrócenie (skarżącemu) zabranej ziemi". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie który w związku z wprowadzoną reformą sądownictwa administracyjnego właściwy jest do rozpoznania niniejszej skargi - zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu nadzwyczajnym, wszczętym żądaniem strony, która zarzuciła, że kwestionowana przez nią decyzja Naczelnika Gminy J. z dnia [...] czerwca 1977 r. dotknięta jest wadą nieważności wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa jako wydana z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy treść decyzji- pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, na podstawie którego wydano kwestionowaną decyzję. W sprawie niniejszej nie wykazano nie tylko tego, czy naruszenie prawa jest "rażące", ale nawet tego, czy w ogóle do naruszenia prawa doszło. Materialnoprawną podstawę decyzji Naczelnika Gminy J. orzekającej o przejęciu gospodarstwa rolnego należącego do skarżącego stanowił art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, w brzemieniu nadanym ustawą z dnia 15 lipca 1961 r. ( Dz. U. Nr 32, poz. 161). Stosownie do treści unormowania zawartego w tym przepisie gospodarstwa rolne jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r. mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń. W wykonaniu delegacji zawartej w art. 3 ust. 2 pow. ustawy Rada Ministrów wydała w dniu 5 sierpnia 1961 r. rozporządzenie w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych ( Dz. U. Nr 39 poz. 198). Zgodnie z § 1 ust. 1 pow. rozporządzenia za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, w którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, użytkownika lub dzierżawcę. Ani zatem powyższa ustawa ani wydane na jej podstawie rozporządzenie nie uzależniały przejęcia gospodarstwa spełniającego warunki, o których mowa w tych przepisach - od przyczyn, jakie spowodowały opuszczenie gospodarstwa przez właściciela ani też nie uprawniały organu wydającego decyzję o przejęciu gospodarstwa do badania i oceny tych przyczyn. Skarżący nie kwestionuje faktu, iż od jesieni 1974 r. nie uprawiał gospodarstwa i nie zamieszkiwał na jego terenie. Nie kwestionuje też faktu, iż osoby (fizyczne lub prawne), które bez jego wiedzy i zgody rozpoczęły użytkowanie jego gruntów w 1975 r. po krótkim czasie zaniechały uprawy. W dacie więc wydawania decyzji ocenianej w niniejszym postępowaniu gospodarstwo to zasadnie i zgodnie z powyższymi przepisami prawa potraktowane zostało jako opuszczone. Decyzja o jego przejęciu wydana więc została zgodnie z prawem i brak jest podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Podnoszony przez skarżącego fakt zaadresowania tej decyzji na nazwisko "B." tj. na nazwisko, jakie nosił skarżący do dnia 13 maja 1968 r., kiedy to zmienił je na nazwisko "B." nie uzasadnia stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 kpa, bowiem nie ma podstaw do przyjęcia, że została ona skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Nie uwzględnienie przez organ orzekający faktu zmiany nazwiska przez skarżącego i adresowanie jej na nazwisko poprzednio noszone stanowiło niewątpliwie uchybienie, jednakże nie może być oceniane jako skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, tymbardziej, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania zakończonego tą decyzją również podane zostało nazwisko "B." odbiór tego zawiadomienia, wysłanego na adres skarżącego, pokwitowany został nazwiskiem B. (lub B. ) w dniu 17 czerwca 1977 r. i skarżący nie zgłaszał do Naczelnika Gminy żądania sprostowania nazwiska. Podnoszona zaś w skardze okoliczność, że o wywłaszczeniu skarżący dowiedział się dopiero w 1997 r. z pisma Urzędu Gminy nie jest okolicznością, która mogłaby być rozważana w postępowaniu w sprawie nieważności decyzji. Jeżeli w ocenie skarżącego - okoliczność ta świadczyć by miała o tym , że skarżący bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu - to byłaby to ewentualnie przesłanka do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie można skutecznie powoływać się na przesłanki wznowienia postępowania. Jest to bowiem inne, odrębne postępowanie, toczące się według innych zasad. Nie jest też dopuszczalne przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby zarazem stanowić jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia [...] czerwca 1977 r. narusza prawo i dlatego - działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji