IV SA 2524/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA I. Ostrowska, Asesor WSA M. Kowalska (spr.), Sędzia NSA del. do WSA H. Kuśmirek, Protokolant T. Szpojankowski, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2004 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, II. stwierdza nieważność postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego S.O. kwoty 310 zł. (trzysta dziesięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2003r. Wojewoda [...] wznowił na żądanie S. O. postępowanie administracyjne w sprawie, w której wydana została decyzja ostateczna tego organu z dnia [...] lutego 2003r. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ uznał, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w tym w szczególności wskazywane przez stronę we wniosku o wznowienie postępowania. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] kwietnia 2003r. Nr [...], działając na podstawie art. 149§ 2 art. 150 § 1, art. 151 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Wojewoda [...] odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia [...] lutego 2003r, wydanej w trybie art. 138 § 2 kpa. na mocy której uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2002r., zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą Państwu D. i S. O. pozwolenia na budowę budynku mieszkalno -usługowego piętrowego w części parteru przeznaczonego na usługi przedpogrzebowe wraz z przyłączem wodociągowym kanalizacyjnym i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ocenie organu przedstawiona we wniosku okoliczność, uzasadniająca żądanie wznowienia postępowania, iż działka wnioskodawcy na której planowana jest inwestycja o nr [...] ma powierzchnię 260 m2 była znana tut organowi w dniu wydania decyzji z dnia [...] lutego 2003r, nie mogła zatem stanowić skutecznej przesłanki do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 c: 5 *:a Po rozpatrzeniu odwołania S.O. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2003r utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji zawarte w uzasadnieniu. Dodał ponadto, iż zgodnie z art. 148 § 1 kpa strona nie zachowała 1 miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie . Ze skargą do NSA na powyższą decyzję wystąpił S.O. Podniósł, iż okolicznością na podstawie której domagał się wznowienia postępowania był fakt, iż wnioskował o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla budynku o powierzchni zabudowy 260 m2 na działce o pow. również 260m2 . Okoliczność ta była nieznana organowi , który wydawał decyzję o pozwoleniu na budowę. Ponadto wniosek o wznowienie wniósł w terminie, ponieważ złożył go w dniu 20 lutego 2003r., zaś decyzję ostateczną otrzymał w dniu 10 lutego 2003r., zachował zatem 1 miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie. Wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoje stanowisko w sprawie wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga S. O. zasługuje na uwzględnienie lecz z innych przyczyn niż te , które w niej podano. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) , sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a tym samym może stwierdzić nieważność zaskarżonego aktu. Natomiast stosownie do art. 135 ustawy , sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Dokonując tej oceny Sąd doszedł do przekonania , iż decyzje obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa na tyle istotnym, iż Sąd postanowił stwierdzić nieważność zarówno zaskarżonej decyzji jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz postanowienia wszczynającego postępowanie wznowieniowe. Kwestią, która wymagała rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest czy decyzja kasatoryjna organu II instancji uchylająca zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazująca sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia (art. 138 § 2 kpa) jest decyzją kończącą postępowanie w sprawie. Jest to niewątpliwie decyzja ostateczna i obecny skład Sądu, mając na uwadze utrwalone już stanowisko doktryny oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie w zupełności stanowisko to podziela. W ocenie Sądu rozważenia natomiast wymaga czy w związku z wydaniem przez organ odwoławczy decyzji kasatoryjnej w trybie art. 138 § 2 kpa zakończeniu ulega również sprawa stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania. Istotą decyzji kasatoryjnej jest to, iż w wyniku orzeczenia organu II instancji nie następuje merytoryczne załatwienie sprawy. Utrzymuje ona stan sprawy w toku, zaś postępowanie administracyjne toczy się nadal. Jest to zatem decyzja czysto procesowa, o charakterze "międzyinstancyjnym", która nie załatwia sprawy co do jej istoty. Należy zauważyć, iż rezultatem wydania decyzji kasatoryjnej / art. 138 § 2 kpa/ jest stan, w którym brak jest jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie, zaś wydanie nowej decyzji przez organ I instancji daje stronie możliwość ponownego uruchomienia trybu odwoławczego. W tej sytuacji pogląd, iż wyczerpanie toku instancji przez wydanie ostatecznej decyzji w trybie określonym w art. 138 § 2 kpa kończy daną sprawę administracyjną nie znajduje uzasadnienia. Dopuszczalność zastosowania trybu określonego w art. 145 kpa uzależniona jest od wystąpienia przesłanek określanych w doktrynie jako przesłanki pozytywne i negatywne. Możliwość wznowienia postępowania zachodzi w sytuacji , gdy w sprawie występują przesłanki pozytywne , o których jest mowa w art. 145 § 1 i art. 145a , przy braku przesłanek negatywnych wymienionych w art. 146 § 1 i 2 . Wznowienie postępowania dopuszczalne jest tylko w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Wznowienie z samej istoty tej instytucji prawnej uruchamiane jest w sytuacji gdy stronie nie służą już inne możliwości weryfikacji rozstrzygnięcia jej sprawy w trybie odwoławczym czy zażaleniowym. Przyjęcie , iż wznowienie postępowania może nastąpić w każdym postępowaniu w którym wydano decyzję ostateczną doprowadziłoby do niedopuszczalnego, z punktu widzenia celowościowej wykładni przepisu art. 145, zbiegu w tej samej sprawie, trybu zwyczajnego i nadzwyczajnego weryfikacji decyzji administracyjnych. Mogłoby to doprowadzić do sytuacji gdy tę samą sprawę dwa organy administracji rozstrzygnęłyby w rożny sposób. Wskazać ponadto należy, iż przyjmując dopuszczalność wznowienia postępowania w sprawie w której zapadła decyzja w trybie art. 138 § 2 kpa, niemożliwe byłoby zastosowanie art. 151 § 1 pkt 2 kpa. Organ musiałby uznając, iż zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania, orzec również co do istoty sprawy w sytuacji, w której on sam lub inny organ stwierdził konieczność znacznego uzupełnienia postępowania dowodowego. Decyzja taka byłaby w znacznej mierze decyzją wadliwą. Niewątpliwie decyzja kasatoryjna wydana w trybie art. 138 § 2 kpa kończy tok instancji. Jednakże jak należy zauważyć wznowienie postępowania nie jest uzależnione od wyczerpania trybu odwoławczego. Możliwość wznowienia sprawy dotyczy zarówno decyzji I jak i II instancji. Decyzja kasatoryjna nie rozstrzyga sprawy, a zatem również jej nie kończy. Zakończeniem sprawy administracyjnej będzie ostateczne rozstrzygnięcie co do jej istoty w całości lub w części. W przypadku decyzji kasatoryjnej nie można mówić o zakończeniu sprawy , ponieważ decyzja ta nie rozstrzyga sprawy ani merytorycznie ani niemerytorycznie. Decyzja ta , w wyniku kontroli dokonanej przez organ II instancji stwierdza, iż nie jest możliwe zakończenie sprawy z uwagi na ciężkie uchybienia procesowe organu I instancji, mające wpływ na rozstrzygniecie sprawy. Przesłanka dopuszczalności wznowienia postępowania określona w § 1 art. 145 kpa występuje zatem , gdy sprawa administracyjna jest zakończona przez rozstrzygnięcie jej merytoryczne lub niemerytoryczne decyzją ostateczną. [ Tak: Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Warszawa 2000 Wydawnictwo C.H.Beck, s.570] . Stanowisko takie podzielił również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 marca 1994r.w sprawie sygn. akt II SA 411/94, w którym stwierdził iż "złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w sytuacji określonej w art. 127 § 3 kpa powoduje , że postępowanie administracyjne w danej sprawie nie zostało jeszcze ostatecznie zakończone. "Wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyłącza dopuszczalność wznowienia postępowania. Wniesienie wniosku otwiera drogę ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, nie jest więc spełniona przesłanka zakończenia sprawy ostateczną decyzją. Skorzystanie z trybu wznowienia postępowania wobec decyzji wprawdzie ostatecznej lecz nie kończącej sprawy administracyjnej stanowi rażące naruszenie prawa i z mocy art. 156 § 1 pkt 2 kpa skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji wydanej w wyniku tak wznowionego postępowania. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.