IV SA 2559/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący S NSA Joanna Kabat - Rembelska (spr.) Sędziowie NSA Alicja Plucińska - Filipowicz Asesor WSA Jakub Linkowski Protokolant Agnieszka Foks - Skopinska po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2004 r. sprawy ze skargi S.P. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zmiany postanowienia o zatwierdzeniu ugody I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, II. stwierdza nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r. -Sygn. akt IV SA 2559/02 U Z A S A D N I E N I E Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1997 r. zatwierdził, zawartą w dniu [...] marca 1997 r., ugodę pomiędzy S.P. i M.S. dotyczącą uregulowania stosunków wodnych. Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2000 r., po rozpatrzeniu wniosku S.P., działając na podstawie art. 155 k.p.a., odmówił uchylenia postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r. W uzasadnieniu Wojewoda [...] stwierdził, że postanowienie z dnia [...] kwietnia 1997 r. nie mogło być uchylone na podstawie art. 155 k.p.a. z uwagi na brak zgody wszystkich zainteresowanych stron. Decyzja ta stała się ostateczna. Z kolei Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2000 r., wydaną na podstawie art. 155 k.p.a. uchylił za zgodą stron postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r. o zatwierdzeniu ugody. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że w trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 16 października 2000 r., w związku ze wznowieniem postępowania w sprawie zakończonej ostatecznym postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r., wszystkie zainteresowane strony to jest S.P., M.S. i S.S. wyraziły zgodę na uchylenie postanowienia z dnia [...] kwietnia 1997 r. W ocenie organu stanowi to wystarczającą podstawę do uchylenia, na podstawie art. 155 k.p.a. postanowienia z dnia [...] kwietnia 1997 r. Odwołanie od decyzji z dnia [...] października 2000 r. wnieśli: S.S., L.S. i M.S., podnosząc, że nie wyrażają zgody na unieważnienie zawartej ugody. Minister Środowiska postanowieniem z dnia [...] maja 2002 r. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ drugiej instancji podniósł, że przepisy rozdziału 8 kodeksu postępowania administracyjnego nie zawierają zasad dokonywania zmian postanowienia zatwierdzającego ugodę. Zgodnie z art. 122 k.p.a. w sprawach nie uregulowanych w rozdziale 8 do ugody i postanowienia w sprawie jej zatwierdzenia lub odmowy zatwierdzenia stosuje się przepisy dotyczące decyzji. Nie oznacza to, jak zauważył Minister Środowiska, że stosując przepisy regulujące zasady uchylania i dokonywania zmian decyzji należy zmieniać status aktu administracyjnego jakim dokonano rozstrzygnięcia sprawy. Zatwierdzenie ugody następuje w drodze postanowienia i w związku z tym organ pierwszej instancji powinien był rozpatrzyć wnioski stron postępowania w drodze postanowienia. Ponadto organ odwoławczy podniósł, że wobec tego, iż wnoszący odwołanie obecnie nie wyrażają zgody na uchylenie postanowienia z dnia [...] kwietnia 1997 r., brak było podstaw do utrzymania w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, a postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. należało umorzyć. Skargę na powyższe postanowienie wniosła S.P., domagając się jego uchylenia. Skarżąca podniosła, że S.S., L.S. i M.S. złożyli pisemne oświadczenia wyrażające zgodę na uchylenie postanowienia zatwierdzającego ugodę i dlatego powoływanie się przez Ministra Środowiska na brak zgody tych osób jest dla niej niezrozumiałe. Ponadto stwierdziła, że ugoda w przedmiocie uregulowania stosunków wodnych jest dla niej niekorzystna, zwłaszcza, że M.S. nie wywiązał się z jej postanowień. Minister Środowiska wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W pierwszym rzędzie należy zwrócić uwagę, że rozstrzygnięcie zaskarżonego postanowienia nie zostało sformułowane prawidłowo. Z jego uzasadnienia wynika bowiem, że organ drugiej instancji, umarzając postępowanie prowadzone przez Wojewodę [...], miał na uwadze to, że nie wszystkie strony wyraziły zgodę na uchylenie postanowienia z dnia [...] kwietnia 1997 r. Podanie takiej przyczyny umorzenia postępowania organu pierwszej instancji wskazuje, iż w istocie intencją Ministra Środowiska było wydanie rozstrzygnięcia odmawiającego uchylenia postanowienia z dnia [...] kwietnia 1997 r., wobec nie zaistnienia jednej z przesłanek wymienionych w art. 155 k.p.a. W takim bowiem wypadku nie występuje bezprzedmiotowość postępowania, lecz bezzasadność żądania. Podstawową kwestią wymagającą rozważenia przy rozpoznawania niniejszej sprawy była dopuszczalność weryfikowania postanowienia o zatwierdzeniu ugody w trybie określonym w art. 155 k.p.a. Stosownie do art. 122 k.p.a. w sprawach nie uregulowanych w Dziale II rozdziale 8 kodeksu postępowania administracyjnego, do ugody i postanowienia w sprawie jej zatwierdzenia lub odmowy zatwierdzenia stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące decyzji. Należy mieć przy tym na uwadze, że w odniesieniu do postanowienia o zatwierdzeniu ugody lub odmowy zatwierdzenia odpowiednie zastosowanie mają przepisy regulujące nadzwyczajne tryby postępowania w stosunku do postanowień. Zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień, od których przysługuje zażalenie stosuje się odpowiednio art. 145-152 oraz art. 156-159 k.p.a. Na postanowienie o zatwierdzeniu lub odmowie zatwierdzenia ugody służy zażalenie (art. 119§1 k.p.a.), a zatem może ono być weryfikowane w trybie wznowienia postępowania oraz w trybie stwierdzenia nieważności. Natomiast wyłączona jest zmiana lub uchylenie takiego postanowienia w trybie określonym w art. 155 k.p.a. Powyższa okoliczność uszła uwadze organów orzekających w sprawie, co w efekcie doprowadziło do wydania aktów administracyjnych zawierających wadę określoną w art. 156§ 1 pkt 2 k.p.a. Należy bowiem uznać, że rozstrzygnięcie w przedmiocie uchylenia postanowienia o zatwierdzeniu ugody (niezależnie od tego czy uwzględnia ono wniosek oczy też nie), w trybie określonym w art. 155 k.p.a., pozbawione jest podstawy prawnej. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że postępowanie w sprawie uchylenia postanowienia z dnia [...] kwietnia 1997 r. było prowadzone dwukrotnie. Pierwsze z nich zakończone zostało ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2000 r., odmawiającą uchylenia wymienionego postanowienia. Z akt sprawy nie wynika, by decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego. W związku z tym akty, które zapadły po ponownym przeprowadzeniu postępowania w tej samej sprawie dotknięte są wadą określoną w art. 156§1 pkt 3 k.p.a. Dotyczą one bowiem sprawy rozstrzygniętej uprzednio inną decyzją ostateczną. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 145§1 pkt 2 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi.