IV SA 2579/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska Sędzia NSA Alicja Plucińska - Filipowicz Asesor WSA Jakub Linkowski Protokolant Agnieszka Foks-Skopińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2004 r. sprawy ze skargi Ogólnopolskiego Towarzystwa [...] w G. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącego Ogólnopolskiego Towarzystwa [...] w G. kwotę 150,00 (sto pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie "przepisów art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia Ogólnopolskiego Towarzystwa [...] na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2001 r. -znak. [...], dotyczące uzgodnienia wniosku w sprawie usunięcia drzew i krzewów ze skarpy wału przeciwpowodziowego od ul. [...] do ul. [...] w L.". W uzasadnieniu postanowienia podano, iż kwestionowane przez OT[...] postanowienie zostało wydane po rozpatrzeniu wniosku Starosty Powiatu W. W zażaleniu na to postanowienie OT[...] zarzuciło naruszenie przepisów art. 86d, a w szczególności ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Minister Środowiska uznał jednak iż OT[...] "nie było stroną postępowania administracyjnego toczącego się przed Wojewodą [...] w sprawie usunięcia drzew. Kwestionowane zażaleniem postanowienie "zostało przekazane Towarzystwu jedynie do wiadomości", w związku z czym Towarzystwu nie przysługuje "prawo do skutecznego korzystania ze środków odwoławczych przysługujących tylko stronie postępowania". Po rozpatrzeniu wniosku Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. i Ogólnopolskiego Towarzystwa [...] o uzupełnienie treści rozstrzygnięcia dokonanego ww postanowieniem, działając na podstawie art. 111 kpa, Minister Środowiska uzupełnił treść tego postanowienia w ten sposób, że w sentencji w wierszu piątym po wyrazach "w L." dodano wyrazy "umarzam postępowanie odwoławcze w tej sprawie". W uzasadnieniu podano, iż w sentencji postanowienia z dnia [...] grudnia 2001 r. po powołanej podstawie prawnej "nie zawarto rozstrzygnięcia", w związku z czym "dokonano uzupełnienia rozstrzygnięcia". W skardze na postanowienie z dnia [...] grudnia 2001 r. o umorzeniu postępowania "w sprawie zażalenia" skarżącego Towarzystwa wnosi się o uchylenie zaskarżonego postanowienia podnosząc, iż ma ono błędną podstawę prawną, gdyż zastosowano art. 138 § 1 pkt 3 kpa a nie art. 134 kpa w związku z art. 144 kpa. Ponadto skarżące Towarzystwo zarzuciło naruszenie art. 100 ust. 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, ponieważ chodzi o sprawę związaną z ochroną środowiska. W skardze powołano się również na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1995 r. /[...]/, którym na podstawie art. 31 § 1 kpa dopuszczono Towarzystwo na prawach strony do postępowań w sprawach związanych z użytkowaniem, zagospodarowaniem i ochroną przeciwpowodziową rzeki Wisły i jej międzywala w woj. [...], jak również na zgodę Wojewody [...] na uczestnictwo OT[...] na prawach strony w tego typu sprawach wyrażoną w piśmie z dnia [...] marca 2001 r. /[...]/. Dokumenty te w ocenie strony świadczą o tym, iż została ona dopuszczona do udziału w postępowaniu. W odpowiedzi na skargę wnosi się o jej oddalenie podtrzymując wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stwierdzenie, iż skarżące Towarzystwo "nie jest stroną przedmiotowego postępowań i a". Organ orzekający jako niezasadny uznał też zarzut niewłaściwego zastosowania w sprawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa jak też naruszenia art. 100 ust. 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Podkreślił, iż organizacja społeczna nie uczestniczy w postępowaniu "automatycznie", lecz musi uprzednio zgłosić chęć wzięcia udziału w konkretnym postępowaniu. Nie jest wystarczające w tym zakresie postanowienie Wojewody [...] z [...] czerwca 1995 r. Również pismo z dnia [...] marca 2001 r. Wojewody [...] jest tylko zgodą na realizację zadań statutowych OT[...] na obszarze województwa [...], nie może natomiast być brane pod uwagę jako dokument przyznający skarżącemu prawo strony w przedmiotowym postępowaniu, ponieważ art. 48 ustawy o ochronie przyrody /powołany w tym piśmie/, nie upoważnia do stwierdzenia nabycia takich praw. Jakkolwiek więc w omówionym dokumencie dopuszczono OT[...] jako stronę do wymienionych w nim postępowań prowadzonych przez Oddział Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody "/m. in. postępowań karnych związanych z wycinką drzew na terenach międzywala i rezerwatów wiślanych, uzgadniania prac prowadzonych na terenie rezerwatów, opiniowaniem projektów inwestycji zlokalizowanych na terenie rezerwatów i międzywala rzeki Wisły/ to jest oczywistym, iż Wojewoda [...] wydając tę zgodę dopuścił się przekroczenia zakresu uprawnień, jakie na podstawie w/w art. ustawy o ochronie przyrody mogła nabyć organizacja społeczna.". "Omawiana powyżej zgoda z dnia [...] marca 2001 r. także więc nie świadczy o posiadaniu przez OT[...] przymiotu strony w omawianym postępowaniu." Kwestionowane postanowienie przekazano przy tym skarżącemu "tylko do wiadomości, co nie jest równoznaczne z doręczeniem tego aktu". Obecny na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pełnomocnik skarżącego poparł skargę podkreślając, iż nie można było umorzyć postępowania odwoławczego na tej podstawie, iż skarżący w rozdzielniku postanowienia znalazł się wśród podmiotów, które otrzymały je do wiadomości. Rozdzielnik bowiem został sformułowany niefortunnie. W części rozdzielnika "do wiadomości" znalazły się bowiem wszystkie podmioty, które były stronami postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W pierwszym rzędzie należy stwierdzić., iż jak to słusznie zarzuciła strona skarżąca, o tym ery podmiot jest stroną postępowania administracyjnego, względnie uczestniczy w nim na prawach strony nie może przesądzać sformułowanie rozdzielnika aktu /decyzji, postanowienia/. Wadliwe natomiast w tym względzie stanowisko prezentuje organ orzekający w sprawie zarówno w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jak i w odpowiedzi na skargę. Sąd wprawdzie podziela stanowisko organu orzekającego w kwestii prawidłowości zastosowania jako podstawy rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 3 kpa oraz braku podstaw do uznania, iż postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1995 r. stanowiło podstawę do traktowania skarżącego Towarzystwa jako podmiotu biorącego udział w przedmiotowej sprawie na prawach strony, to jednak nie zgadza się z twierdzeniem organu, iż takiej podstawy nie stanowi również pismo z dnia [...] marca 2001 r. podpisane z upoważnienia Wojewody [...]. W treści pisma z dnia [...] marca 2001 r. wbrew temu, co podnosi organ w odpowiedzi na skargę, wskazuje się nie tylko na udział skarżącego w postępowaniach karnych dotyczących wycinki drzew na przedmiotowym terenie, ale z wszelką wycinką drzew na określonych terenach. Mowa jest bowiem o "udziale związanym z: postępowaniami karnymi, wycinką drzew.". Takie umiejscowienie przecinka powoduje, iż dopuszcza się udział nie tylko w postępowaniach karnych, ale i w innych postępowaniach dotyczących wycinki drzew. Data tego pisma wskazuje, iż może mieć ono bezpośredni związek z niniejszą sprawą, w której skarżące Towarzystwo chciało uczestniczyć. Stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę co do tego, iż Wojewoda [...] "wydając tę zgodę dopuścił się przekroczenia zakresu uprawnień" nie zmienia faktu, iż taka zgoda w dacie prowadzenia postępowania istniała jak też ze względu na jej datę należy mniemać, iż uwzględniała ona również wniosek strony skarżącej o dopuszczenie do udziału w tej konkretnej sprawie. Zdaje się potwierdzać tą okoliczność ujęcie skarżącego Towarzystwa w rozdzielniku kwestionowanego postanowienia. Niezależnie od powyższych okoliczności, które powodują, iż w ocenie Sądu zaskarżone postanowienie jako wadliwe w stopniu powodującym konieczność jego wyeliminowania należało uchylić, wypada zauważyć także, iż postanowienie to wydano bGZ zamieszczenia w nim rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu podano tylko, iż "orzeczono jak w sentencji", przy jednoczesnym braku w sentencji orzeczenia /rozstrzygnięcia/. Wątpliwości poważne nasuwa to, czy tak poważna wada może być usunięta postanowieniem wydanym na podstawie art, 111 kpa. Nie może być bowiem mowy o "uzupełnieniu rozstrzygnięcia" w sytuacji gdy takiego rozstrzygnięcia akt administracyjny w ogóle nie zawiera. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt lc oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr. 153, poz. 1270/, w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 0 kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 ww. ustawy, z zastrzeżeniem § 2 art. 97 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o tym, iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku wydano na podstawie art. 152 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W razie uprawomocnienia się wyroku, organ odwoławczy ponownie rozpozna sprawę z uwzględnieniem art. 153 ww ustawy stanowiącego, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.