IV SA 2613/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie sędzia WSA Mirosława Kowalska, sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant Katarzyna Bednarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewoda [...] z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie Zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na budowę Uchylono zaskarżoną decyzję Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...] marca 1998r. zatwierdził projekt budowlany i zezwolił " B." S.A. na budowę budynku biurowego na działce nr ew. [...] przy [...] w [...]. W/w decyzję wydano na podstawie art. 28, art. 34 ust.4 oraz art.36 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 89, poz. 414 z póź. zm.). Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli pan R. G. oraz mieszkańcy budynku przy ulicy [...] podnosząc, iż projekt budowlany nie zabezpiecza przysługującej powierzchni na potrzeby socjalno-komunalne lokatorów zamieszkujących w budynku przy posesji przy ulicy [...] tj. urządzeń zabawkowych, trzepaka itp. Ponadto skarżący żądają wykonania dla przedmiotowej inwestycji ekspertyzy Państwowego Inspektora Sanitarnego, ekspertyzy dotyczącej nasłonecznienia budynku oraz zabezpieczenia dostępu do ich klatki schodowej. Wskazują również, iż faktyczny teren inwestycji jest większy, od tego, który został określony w akcie notarialnym, będącym dokumentem potwierdzającym prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 1998r. nr [...] Wojewoda [...] ( obecnie Wojewoda [...]) po zapoznaniu się z odwołaniem mieszkańców budynku przy ulicy [...] oraz odwołaniem pana R. G. od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] marca 1998r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę - stwierdził niedopuszczalność odwołań ze względu na wniesienie je przez osoby nie- będące stronami postępowania w oparciu o treść art. 134 kpa w związku z art.28 kpa. Na postanowienie Wojewody [...] skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli J. W., J. S. i R. S. – mieszkańcy posesji przy ulicy [...], którzy jak wynika z akt sprawy dysponują prawem odrębnej własności samodzielnych lokali w wymienionym budynku. Jednocześnie skarżący podnoszą przy tym niedogodności jakie wynikają dla nich w konsekwencji wydanego pozwolenia na budowę oraz podkreślają swój sprzeciw przeciwko powołanej w zaskarżonym postanowieniu uchwale wspólnoty mieszkaniowej. Zarzuty skargi sprowadzają się przede wszystkim do podnoszenia niesłuszności zakwestionowania przez Wojewodę [...] przymiotu strony skarżącym w postępowaniu administracyjnym, w którym wydano pozwolenie na budowę zlokalizowaną w sąsiedztwie ich lokali. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] podał, że wydając kwestionowane rozstrzygnięcie miał na względzie fakt, iż złożone odwołanie nie pochodziły " od organu upoważnionego do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej czyli jej Zarządu". Nie mogą zaś reprezentować wspólnoty mieszkańcy posesji, którzy nie zgadzają się z działalnością organów Wspólnoty. Po rozpoznaniu sprawy na w/w skargę Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie dnia [...] września 2000r., nr [...] sygn. akt 1639/98. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda [...] wydał decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2002r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w trybie art. 138 § 1 pkt. 3 kpa wobec stwierdzenia, iż odwołujący nie posiadają przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa. . Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego wnieśli A. W., J. S. i R. S., zarzucając organowi II instancji niezgodność z obowiązującymi przepisami oraz naruszenie przez wydanie zaskarżonej decyzji ich uzasadnionego interesu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego w sprawie, stosownie do art. 7i 77 kpa. Organ nie może się ograniczać do stwierdzenia w jednym zdaniu, że ktoś ma lub nie przymiot strony w postępowaniu odwoławczym, bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego tę kwestię.. Wojewoda [...] przyjął ten fakt za pewny, nie dokonując w tym przedmiocie żadnych ustaleń z naruszeniem art. 7 i 77 kpa( np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981r., S.A. 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 47). Zgodnie zaś z art. 107 kpa decyzja powinna być należycie uzasadniona. Organ odwoławczy wydał decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt. 3 kpa . Wydana przez organ odwoławczy decyzja zapadła wobec stwierdzenia, iż wnoszący odwołanie poszczególni lokatorzy Wspólnoty Mieszkaniowej odwołanie nie są stroną postępowania w rozumieniu art. 28 kpa, bowiem przymiot ten służy Zarządowi Wspólnoty Mieszkaniowej ( por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999r., OPS 16/98, opubl. ONSA 1999/4/119). Stosownie do art. 28 kpa stroną w postępowaniu administracyjnego jest każdy, kto żądając czynności organu ze względu na swój interes prawny, domaga się wydania określonego aktu. Istotną cechą " strony" w rozumieniu art. 28 kpa jest to, że jest ona podmiotem własnych praw ( interesów prawnych) lub obowiązków, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego czyli normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku ( por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 1995r.- I S.A. 1326/93; Glosa 1996 z. 1 str.7 ). W związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2000r. sygn. akt IV SA 1639/98 uchylającym postanowienie nr [...] z dnia [...] czerwca 1998r. organ odwoławczy nie wziął pod uwagę przy ponownym rozstrzygnięciu odwołania uzasadnienia w/w wyroku. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał jakie ustalenia organ odwoławczy winien uczynić przed wydaniem decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż Wojewoda [...] miedzy innymi nie wykazał, że składający odwołanie nie mają w sprawie interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa. Poprzestał na określeniu, że rozstrzyga o odwołaniu " mieszkańców budynku" przy ulicy [...], bez wyjaśnienia jakie to konkretnie osoby wniosły odwołanie. Pomijając wymogi formalne co do oznaczenia adresata rozstrzygnięcia ( art. 107 kpa) nie sposób przeoczyć, iż bez możliwości zindywidualizowania oceny do imiennie oznaczonej osoby (osób) niedopuszczalne jest w ogóle przystępowanie do rozważań na temat przymiotu strony. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśniono, że przymiot strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę przysługuje ( poza inwestorem) także i przede wszystkim właścicielom (użytkownikom) nieruchomości objętej planowaną inwestycją oraz właścicielom ( użytkownikom) gruntu sąsiadującego bezpośrednio z działką, na której maja być wykonywane roboty objęte pozwoleniem na budowę ( por. wyrok NSA z dnia 22 października 1987r. sygn. akt IV S.A. 590/87 ONSA 2/1987 poz. 71). Obecnie obowiązujące przepisy prawa materialnego tj. ustawa z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlanego ( tekst jednolity z 2003r. Dz. U. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) w art. 28 ust.2 skonkretyzowała krąg podmiotów mogących być stronami w postępowaniu w sprawie na pozwolenie na budowę w ten sposób, iż stwierdza, że są to: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Podstawowym zadaniem organu II instancji będzie więc wyjaśnienie jakie podmioty złożyły zażalenie korzystając z trybu przewidzianego w art. 64 § 2 kpa, a w następnej kolejności ocena czy służy im indywidualny, skonkretyzowany interes prawny o którym mowa w art. 28 kpa, znajdujący swoje oparcie w przepisach prawa materialnego. Rzeczą organu odwoławczego w pierwszym rzędzie będzie wnikliwa analiza komu przysługuje przymiot strony wyrażeniu tego w uzasadnieniu rozstrzygnięciu zgodnie z wymogami art. 107 kpa. Zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 kwietnia 1997r. ( Dz. U. Nr 78, poz. 483), każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny i niezawisły sąd. Konstytucyjnie chronione prawo do sądu nakazuje, aby nie odmawiać kontroli sądowej rozstrzygnięcia administracyjnego kwestionującego, iż określony podmiot jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa. Ujawnione wady polegające na naruszeniu prawa procesowego tj. art. 7, 77 kpa oraz art. 138 § 1 pkt. 3 kpa, mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania spowodowały uchylenie zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygnięcie w pkt. II wyroku oparto na treści art. 152 cytowanej ustawy.