IV SA 2624/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędzia NSA Barbara Gorczycka - Muszyńska (spr.) Asesor WSA Jakub Linkowski Protokolant Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2004 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję , 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz A.R. kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku . Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 sierpnia 1999 r. w sprawie sygn. Akt IV SA 138/98 uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] października 1997 r. i poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1997 r. stwierdzającą, że należące do P.D. Dobra Ziemskie A. działy [...], [...] i [...] oraz Dobra Ziemskie B. o pow. 1306726 ha działy [...], [...] i [...] podpadają pod działanie przepisu art. 1 ust.l lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że skoro w skład nieruchomości należących do P.D. wchodziły grunty leśne (lasy), a przejęcie na własność lasów i gruntów leśnych regulował odrębny od dekretu o reformie rolnej akt prawny (dekret z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, to orzeczenie o wyłączeniu lasów spod reformy rolnej w oparciu o rozporządzenie wykonawcze do dekretu o reformie rolnej było niedopuszczalne. Wojewoda [...] po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] stycznia 2002r. w powołaniu na art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia, że nieruchomości Dobra Ziemskie B.. działy [...], [...] i [...] nie podlegają działaniu dekretu o reformie rolnej. W uzasadnieniu wskazano, że Dobra Ziemskie B. działy [...], [...] i [...] stanowiły nieruchomość leśną o powierzchni przekraczającej 25 ha, podlegały zatem przejęciu na podstawie pow. dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r., brak jest więc podstaw prawnych do prowadzenia postępowania administracyjnego na podstawie § 5 pow. rozporządzenia wykonawczego do dekretu o reformie rolnej. Organy administracji nie są właściwe do rozstrzygania spraw dotyczących nabycia przez Skarb Państwa lasów i Gruntów leśnych. Spory na tym tle mogą być rozstrzygane wyłącznie przed sądem powszechnym. Odwołanie od tej decyzji wniosła A.B. następca prawny I.D. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2002 r. umorzył postępowanie odwoławcze, powtarzając w motywach argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji organu I instancji i dodatkowo wskazując, że z uwagi na prawomocny wyrok NSA wydany w sprawie tej nieruchomości, który wiąże organy rozpatrujące sprawę - umorzenie postępowania należy uznać za zasadne. Skargę na tę decyzję wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego A.R.. W skardze zarzucono, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 104 § 2 kpa poprzez nie rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, a nadto z naruszeniem art. 138 § 1 pkt. 3 w związku z art. 105 § 1 kpa poprzez przyjęcie, że "wobec wyrażenia przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 sierpnia 1999 r. oceny prawnej co do charakteru prawnego nieruchomości pod nazwą " Dobra Ziemskie B. - działy [...], [...] i [...] decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2002 r. była zasadna, a postępowanie odwoławcze było bezprzedmiotowe." W ocenie skarżącej takie stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest niezasadne. Skarżąca twierdzi, że związanie organów oceną prawną wyrażoną przez Sąd administracyjny w wyroku dotyczy jedynie treści rozstrzygnięcia. Nie dotyczy ono natomiast argumentacji podnoszonej w uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia ani też wyrażonych w uzasadnieniu ocen prawnych. Jak wynika z uzasadnienia decyzji obu instancji "oba organy przychylają się do stanowiska, że będące przedmiotem niniejszego postępowania nieruchomości nie przeszły na własność Skarbu Państwa z mocy dekretu o reformie rolnej", lecz z mocy dekretu o lasach. Tymczasem skarżący dysponują dokumentem z dnia 18 maja 1945 r. wystawionym przez Zarząd Gminy I. zawierającym polecenie opuszczenia terenu m.in. przedmiotowych nieruchomości, z którego wynika, że zostały one przejęte na mocy dekretu o reformie rolnej oraz zaświadczeniem Zarządu Gminy I. z którego wynika, że m. inn. przedmiotowa nieruchomość została zajęta na cele zapasu ziemi. Skarżąca akcentuje, że w niniejszym postępowaniu nie domaga się ustalenia, że przedmiotowa nieruchomość nie przeszła na własność Państwa na mocy dekretu o lasach, gdyż orzeczenie w tej kwestii wyda sąd powszechny w sprawie toczącej się przed tym sądem z powództwa A.R.. Skarżąca wnosi natomiast o ustalenie, że omawiana nieruchomość nie przeszła na własność Skarbu Państwa z mocy dekretu o reformie rolnej. Nie może więc być mowy o bezprzedmiotowości postępowania w tej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję z innych przyczyn, niż podniesione w skardze, które obowiązany był, uwzględnić z urzędu. Nie można bowiem podzielić zarzutu skargi w kwestii nie związania organu poglądem prawnym wyrażonym w wyroku Sądu. Zarzut ten jest bezzasadny jako oczywiście sprzeczny z jednoznacznym brzmieniem art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74 poz. 368 ze zmianami) (obecnie : art.99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę o ustroju sądownictwa administracyjnego (Dz.U. Nr. 153 poz. 1270) Orzeczenie Sądu administracyjnego to sentencja i uzasadnienie. Stosownie do art. 30 pow. ustawy o NSA ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Mimo użycia w art. 30 określenia " orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ). Sąd nie związany zarzutami skargi uchylił zaskarżoną decyzje z innych przyczyn, niż podnoszone przez stronę skarżącą, które obowiązany był uwzględnić z urzędu. Przede wszystkim należy wskazać, że stosownie do regulacji zawartej w art. 134 kpa organ, do którego wniesione zostało odwołanie obowiązany jest w pierwszej kolejności ocenić dopuszczalność odwołania i zachowanie terminu do jego wniesienia. Niedopuszczalność odwołania zachodzić może z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Z przyczyn podmiotowych następuje wówczas, gdy odwołanie wniesione zostało przez podmiot nie mający legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia albo złożenie go przez osobę nie mającą zdolności do czynności prawnych. Przepis art. 129 § 2 kpa stanowi, że termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - termin ten rozpoczyna swój bieg od dnia ogłoszenia decyzji stronie. Z akt wynika, że decyzja organu I instancji doręczona została stronom w dniu 23 stycznia 2002 r. Przesyłka zawierająca decyzję adresowana do I.D. - awizowana - nie została podjęta. Zawiadomienie o śmierci I.D., pochodzące od córki wpłynęło do organu w dniu 18 lutego 2002 r. a więc po doręczeniu stronom decyzji i po upływie terminu na odbiór przesyłki awizowanej. Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła córka I. D. A. D. W dniu [...] lutego 2002 r. organ nie rozważył, czy w tych okolicznościach można uznać, że odwołanie wniesione przez A. D. było dopuszczalne i czy wniesione zostało w terminie. Niezależnie od tego istotnego uchybienia procesowego stwierdzić należy, że decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego w okolicznościach sprawy niniejszej jest wadliwa. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, ze organ odwoławczy rozpoznał wniesione odwołanie i uznał, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Zgodnie zatem z art. 138 § 1 pkt. 1 kpa w takim przypadku organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Umorzenie postępowania odwoławczego może nastąpić tylko wówczas, jeżeli podmiot korzystający z tego środka zaskarżenia cofnie odwołanie lub jeśli środek ten wniesiony został przez stronę nie mającą zdolności do czynności prawnych. Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie zachodzi. Umorzenie więc postępowania odwoławczego przy jednoczesnym podstawie art. 145 § 1 ust.l lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr. 153 poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję orzekając o kosztach postępowania na podstawie art.200 pow. ustawy.