IV SA 2627/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki, Sędziowie WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak (spr.), AS. Bogusław Cieśla, Protokolant Anna Kuklińska, po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem oddala skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. po rozpoznaniu wniosku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 1984 r. nakazującej doprowadzenie wiaty drewnianej położonej przy ul. [...], do stanu zgodnego z warunkami technicznymi, na podstawie art. 157 § 3 oraz art. 156 § 1 pkt 7 w związku z art. 156 § 2 kpa odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od zasady trwałości wyrażonej w art. 16 § 1 kpa i może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób nie budzący wątpliwości przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § kpa. Kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Prezydenta Miasta [...] była wydana zgodnie z prawem, a strony postępowania administracyjnego nie odwoływały się od niej. Decyzja ta została wydana [...] lipca 1984 r., a więc zgodnie z art. 156 § 2 kpa nie można stwierdzić jej nieważności z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 pkt 7 kpa (wskazanych we wniosku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego), jeżeli upłynęło 10 lat od jej doręczenia lub ogłoszenia. Dodatkowo organ wskazał, że decyzja została wykonana, co potwierdza protokół z wizji lokalnej znajdujący się w aktach. Wydając zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził jednocześnie, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie może skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż nie ma przymiotu strony. Odwołanie do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego od powyższej decyzji wniosła D. B. podnosząc, iż decyzja z [...] lipca 1984 r. nakazująca doprowadzenie, drewnianej wiaty do stanu zgodnego z warunkami technicznymi, sankcjonowała samowolę budowlaną. Organ powinien nakazać rozbiórkę wiaty wybudowanej bez pozwolenia na budowę. Częściowe wykonanie tej decyzji poprzez ustawienie tylnej ścianki wiaty, odgradzającej ją od ściany szczytowej jej domu położonego w granicy działki, spowodowało powstanie około 3 centymetrowej szczeliny między murem a ścianą wiaty. Szczelina ta niezabezpieczona od góry zalewana jest wodami deszczowymi bez możliwości osuszenia ściany szczytowej domu. Powoduje to wilgoć, odpadanie tynku i zagrzybienie ściany, a w związku z tym nieodwracalne szkody. Na dowód swoich twierdzeń przedstawiła opinię sporządzoną przez biegłego, dotyczącą przyczyn zawilgocenia ściany szczytowej. W związku z tym wniosła o stwierdzenie ... "w drodze wyjątku nieważności decyzji z 1984 r.". Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] maja 2002 r. ([...]) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnia, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może być, zgodnie z art. 157 § 2 kpa, wszczęte wyłącznie z urzędu lub na wniosek strony. Słusznie zatem Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził w motywach swojej decyzji, ze Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie posiada kompetencji do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej. Mimo to wszczął na wniosek Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego postępowanie nieważnościowe w sytuacji, gdy na podstawie art. 157 § 3 kpa powinien decyzją odmówić wszczęcia tego postępowania. Skoro zatem wszczęto postępowanie na wniosek osoby nie posiadającej przymiotu strony podlega ono umorzeniu. Wnosząc skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego D. B. podniosła, że organ odwoławczy uchylając zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego miał obowiązek orzec co do istoty sprawy lub przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzję o umorzeniu postępowania pierwszej instancji mógł podjąć jedynie w razie zaistnienia przesłanek z art. 105 kpa – co w tej sprawie nie miało miejsca. Wskazała ponadto, że sama nigdy nie składała wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lipca 1984 r. w związku z czym nie może ponosić konsekwencji błędnych decyzji organów nadzoru budowlanego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo wyjaśnił, że umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, które zostało nieprawidłowo wszczęte na wniosek podmiotu nie będącego stroną postępowania nie zamyka możliwości wszczęcia takiego postępowania z urzędu lub na wniosek strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Decyzja [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] lipca 1984 r. zapadła w postępowaniu nieważnościowym wszczętym na wniosek Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej przez podmiot nie będący stroną postępowania w rozumieniu art. 28 kpa, skutkuje wydaniem decyzji o odmowie wszczęcia postępowania, zgodnie z art. 157 § 3 kpa. Decyzja o odmowie wszczęcia postępowania nie jest merytorycznym rozpatrzeniem sprawy, stanowi jedynie wyraz braku zdolności wnioskodawcy do działania w sprawie, a zatem również braku możliwości wszczęcia przez niego postępowania na wniosek. Brak możliwości wszczęcia postępowania powoduje niemożność rozpatrzenia sprawy , a w konsekwencji niedopuszczalność wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności. Ponieważ postępowanie, które nie mogło prowadzić do merytorycznego rozpatrzenia sprawy należy uznać za bezprzedmiotowe, podlegało ono na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa umorzeniu. Przepis ten pozwala organowi odwoławczemu na ograniczenie się tylko do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu I instancji w przypadku, gdy brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy. Pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2001 r. zawierające wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...], wojewódzki organ nadzoru budowlanego powinien potraktować jako pismo inicjujące i rozważyć czy zachodzą przesłanki do wszczęcia z urzędu postępowania nieważnościowego. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż pismo skarżącej D. B. skierowane do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, organ powinien potraktować jako wniosek o rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu, bądź w przypadku nieprecyzyjnych żądań wnioskodawczyni, wezwać ją do ich wyjaśnienia. Z pisma skarżącej wynika, że obiekt ten w istniejącym stanie należy rozebrać. Ponieważ jest to inwestycja wykonana przez 1 stycznia 1995 r., do której mają zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z dnia 24 października 1974 r. organ nadzoru budowlanego, zamiast inicjować postępowanie nieważnościowe, powinien na podstawie art. 37 ustawy Prawo budowlane wszcząć postępowanie administracyjne i w zależności do ustaleń wydać stosowną decyzję. Reasumując należy stwierdzić, ze w omawianej sprawie decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest prawidłowa, a umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności nieprawidłowo wszczętego na wniosek podmiotu nie będącego stroną postępowania, nie zamyka możliwości wszczęcia takiego postępowania z urzędu, bądź na wniosek strony. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), orzekł, jak w sentencji.