IV SA 2635/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki, Sędziowie WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Bogusław Cieśla (spr.), Protokolant Eliza Kapłańska, po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu przymusowej rozbiórki domku letniskowego skargę oddala 7/ IV SA 2635/02 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] maja 2000 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. nakazał - na podstawie art.48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane rozbiórkę domku letniskowego, barakowozu i garażu blaszanego wybudowanych bez pozwolenia na budowę we wsi R. gm. R. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła właścicielka B. S. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] lipca 2000 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W wyniku ponownego rozpoznania organ ten wydał decyzję z dnia [...] lipca 2000 r. znak [...] nakazującą rozbiórkę domku letniskowego . Skarżąca od tej decyzji wniosła odwołanie do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który w dniu [...] września 2000 r. decyzją [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji . Na tę decyzję B. S. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku , który ją oddalił wyrokiem z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie S.A./BK 1356/00. Decyzja o rozbiórce stała się prawomocna. W dniu [...] marca 2002 r. do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego B. S. złożyła wniosek o uchylenie w trybie art. 154 § 1 kpa decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2000 r nr [...] . Po rozpoznaniu wniosku organ wydał w dniu [...] kwietnia 2002 r. decyzję nr [...] odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji .W uzasadnieniu organ wskazał że nie są spełnione przesłanki do jej uchylenia bowiem wskutek wydania decyzji nakazującej rozbiórkę skarżąca nabyła prawo przez ukształtowanie sytuacji prawnej a nadto nie występuje interes społeczny przemawiający za jej uchyleniem. Następnie B. S. złożyła od powyższej decyzji odwołanie do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego , który w dniu [...] maja 2002 r. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę. Organ ten podtrzymał argumenty organu I instancji oraz podniósł ,iż do decyzji ostatecznych wydanych w trybie art. 48 Prawa budowlanego nie ma zastosowania art. 154 §1 kpa B. S.w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2002 r. znak [...] zarzuciła : - naruszenie prawa materialnego tj. art. 154 kpa poprzez błędne przyjęcie ,że pod pojęciem nabycia prawa należy rozumieć także nabycie obowiązku , - naruszenie art.7 kpa poprzez pominięcie przy ocenie celowości uchylenia decyzji zmian w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego , - ustalenie że nie występuje interes społeczny przemawiający za uchyleniem decyzji - brak wykazania że interes społeczny przemawia za jej utrzymaniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga nie jest zasadna. Możliwość wzruszenia decyzji administracyjnej na podstawie art. 154 kpa jest jednym z trybów nadzwyczajnych obejmujących przypadki weryfikacji decyzji ostatecznych. Decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego , z dnia [...] września 2000r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę domku letniskowego kontrolowana była w zakresie zgodności z prawem przez Naczelny Sąd Administracyjny , który wyrokiem z dnia 6 listopada 2001 r. oddalił skargę . Dlatego przedmiotem niniejszego postępowania nie może być kontrola zgodności z prawem decyzji o rozbiórce. Postępowanie w sprawie wszczęte na podstawie art. 154 kpa jest postępowaniem odrębnym, prowadzonym w oparciu o przesłanki wymienione w przepisie. W tym trybie decyzja może być uchylona tylko wtedy gdy: jest ostateczna na jej mocy żadna ze stron nie nabyła prawa , za uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony . Nie ma wątpliwości, że decyzja z dnia [...] września 2000 r. jest decyzją ostateczną. Wątpliwości rodzą się natomiast przy ocenie czy na jej podstawie żadna ze stron nie nabyła prawa. Zarówno poglądy doktryny jak i orzecznictwo nie są jednolite w tym względzie. Nabycie praw rozumiano bowiem jako: "każde indywidualne rozstrzygniecie prawne, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona nabyła prawa " ( wyrok NSA z 27 .05.2003 r. IV S A 3205/01 M.Prawn. 2003/14/627 , podobnie wyrok NSA z dnia 17 marca 1986 r. II S A 2291/85 nie publikowany, wyrok NSA z 13 grudnia 1985 r. III S A 1003/85, OSPiKA 1987r. Nr 7-8 , poz.163 , wyrok SN z 12 grudnia 1997 r. III RN 92/97 ) . Odmienną argumentację zaprezentowano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 1995 r. SA/PO 2119/94 , OSP 1996/4/77 "trafnie organy obu instancji przyjęły ,że adresat decyzji w przedmiocie nakazania całkowitego rozebrania obiektu ..... nie nabył na podstawie decyzji jakiegokolwiek uprawnienia skoro nie można było przyjąć, by w jakikolwiek sposób ograniczono decyzją możliwy hipotetycznie do nałożenia obowiązek" W. Dawidowicz w "Zarysie procesu administracyjnego", (PWN 1987 , s. 204 ) przedstawił następujący pogląd : "«uprawnienie» i «obowiązek» traktuję jako pojęcia samoistne o różnym znaczeniu a w konsekwencji odrzucam możliwość redukowania wypowiedzi o obowiązkach do wypowiedzi o uprawnieniach i odwrotnie . Sądzę ,że względy praworządności wymagają określenia uprawnienia i obowiązku w sposób jednoznaczny , bez możliwości przekształcenia jednego pojęcia w drugie " W ocenie Sądu o tym czy w grę wchodzi uprawnienie, czy obowiązek rozstrzygać należy na podstawie konkretnej sprawy, konkretnych okoliczności. Prowadzenie teoretycznych rozważań także takich jak zaprezentowano w skardze nie zawsze wiedzie do prawidłowych wniosków. Tym niemniej od możliwości zmiany lub uchylenia w trybie art. 154 § 1 kpa nie są wyłączone żadne decyzje na mocy których strona nie nabyła praw. Możliwość taka jest uwarunkowana jednak przez przepisy prawa materialnego, interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepisy prawa materialnego w tym przypadku prawa budowlanego stanowią tu zasadniczą przeszkodę. Jeżeli rozstrzygnięcie ostateczne dokonane zostało w sferze ściśle określonej przez prawo, zmiana rozstrzygnięcia na podstawie art. 154 § 1 kpa nie jest możliwa. Tryb postępowania przewidziany w art. 154 kpa służy generalnie organom administracji do usuwania takich decyzji ostatecznych, które organy te uważają za niecelowe bądź sprzeczne z zakreśloną linią postępowania w sprawach danego rodzaju. Wprawdzie nie jest decydujące, czy decyzja ostateczna jest zgodna, czy też sprzeczna z prawem. Trudno jednak uznać aby stosowanie (rygorystycznych przecież) przepisów dotyczących rozbiórki samowoli budowlanej organy uznawały za niecelowe lub niezgodne z linią postępowania. Przepis ten rozstrzygnięcie sprawy pozostawia uznaniu organu administracji. Słusznie organy te uznały, że interes społeczny nie przemawia za uchyleniem decyzji o rozbiórce. Nie można także zgodzić się z poglądem skarżącej że jej niewątpliwy interes w uchyleniu decyzji przemawia za takim rozstrzygnięciem. Musi to być bowiem interes słuszny. Zatem taki, który nie narusza prawa (nie sankcjonuje stanu niezgodnego z prawem). W przeciwnym wypadku doszłoby do podważenia zasady praworządności rozumianej chociażby dosłownie jako postępowania zgodnego z obowiązującymi przepisami, tylko dlatego że w interesie ekonomicznym strony leży uchylenie ostatecznej decyzji. Decyzja nakazująca rozbiórkę jest w istocie decyzją likwidującą stan niezgodności z prawem. Dlatego uchylenie takiej decyzji w trybie art. 154 kpa prowadziłoby do powrotu stanu niezgodności z prawem i powodowałoby w konsekwencji sytuacje sprzeczne z podstawowym celem tej ustawowej regulacji. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa, dlatego na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) Sąd skargę - jako nieuzasadnioną - oddalił.