IV SA 2671/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński, , Sędzia NSA Bogusław Moraczewski, Asesor WSA Mirosława Kowalska ( spr.), Protokolant Katarzyna Bednarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o. o. z siedzibą w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania Zarządu [...] Ośrodka Wypoczynkowego "[...]" z siedzibą w [...] od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] z dnia [...] października 2001 r. nakazującej w/w Zarządowi dokonanie rozbiórki obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej usytuowanego w międzywale rzeki [...] na prawym brzegu przy ul. [...], uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zobowiązanego i orzekł obowiązek nałożony w/w decyzją na Zarząd "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] przy ul. [...], a w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że na terenie w/w nieruchomości wybudowany został samowolnie obiekt budowlany, parterowy o konstrukcji drewnianej, o wymiarach 1,7m x 18,15m i wysokości 5m z dachem dwuspadowym. Obiekt został wybudowany w kwietniu 2001 r. na terenie znajdującym się we władaniu [...] Ośrodka Wypoczynkowego "[...]" z siedzibą w [...] przy ul. [...] i użytkowany jako klub "[...]". W tych warunkach organ I instancji orzekł, jak w w/w decyzji w trybie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 roku. Zdaniem organu II instancji, organ I instancji dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego. W dniu 28 maja 2003 r. [...]" Sp. z o.o. złożyła do organu II instancji pismo, z którego wynika, że obecnym użytkownikiem terenu na którym zlokalizowany jest przedmiotowy obiekt jest "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] przy ul. [...] (dołączono umowę dzierżawy z dnia 11 kwietnia 2000 r.). Zdaniem organu II instancji, w świetle powyższego należało zmienić decyzję i orzec obowiązek nałożony ta decyzją na "[...]" Sp. z o.o., a w pozostałej części utrzymać zaskarżoną decyzję. W skardze z dnia 16 lipca 2003 r. "[...]" Sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja zapadły z obrazą prawa: – skarżący w toku postępowania w obu instancjach nie był stroną postępowania, nie uczestniczył w czynnościach wywołanych procedowaniem – skarżący dowiedział się o decyzji kiedy była już prawomocna – wadliwe jest ustalenie, że "[...]" Sp. z o.o. jest podmiotem zobowiązanym w sytuacji, gdy użytkownikiem terenu na mocy aktu notarialnego z dnia 11 kwietnia 2001 r. firma "[...]" Sp. z o.o. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wcześniej prezentowane i niósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji można postawić zarzut naruszenia prawa, a w takim właśnie zakresie możliwa jest jej sądowa kontrola (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. nr 153, poz. 1269). Jednym z aspektów realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 kpa) jest zawiadomienie jej o wszczęciu postępowania w sprawie. Organ administracji ma obowiązek z urzędu ustalić, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek. Gwarancją realizacji tego prawa strony jest sankcja wzruszenia decyzji w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 kpa). W niniejszej sprawie objęta nakazem zawartym w zaskarżonej decyzji spółka "[...]" nie była w toku postępowania administracyjnego stroną w rozumieniu wyżej wskazanych uprawnień. Nie brała udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjny, nie miała prawa wypowiedzi, w tym co do przeprowadzonych dowodów. Zasada ogólna udziału stron w postępowaniu administracyjnym (art. 10 kpa) dotyczy nie tylko postępowania przed I instancja, ale również i postępowania przed II instancją. Zagwarantowanie pełnego udziału stron w postępowaniu w dwóch instancjach tworzy dopiero pełną możliwość obrony interesu prawnego przez strony. Obowiązek zawiadomienia wszystkich stron dotyczy zarówno stron, które uczestniczyły w postępowaniu w I instancji, jak i stron, które tego udziału zostały pozbawione. W związku z tym organ powinien też wszystkim stronom umożliwić zaznajomienie się z wniesionym odwołaniem dla zagwarantowania obrony interesów prawnych stron (art. 31 kpa). "[...]" Sp. z o.o. nie miała zagwarantowanych w/w praw przez organ II instancji. W tym miejscu należy podkreślić, że postępowanie administracyjne jest postępowaniem dwuinstancyjnym (art. 15 kpa). przyznane podmiotowi tu skarżącemu przymiotu strony przed organem II instancji, a właściwie nie w toku jego prowadzenia, a wprost w decyzji przez nałożenie na ten podmiot konkretnego obowiązku przy jednoczesnym pozbawieniu strony, także udziału w postępowaniu przed organem I instancji, musi prowadzić do uznania, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja są wadliwe. Zgodnie z w/w zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, każda sprawa powinna być nie tylko rozstrzygnięta ale i rozpoznana przez dwie instancje z udziałem stron postępowania. Rozstrzygnięcie podjęte w zaskarżonej decyzji narusza też przepis art. 138 kpa. Z użytego przez ustawodawcę w art. 138 § 1 kpa sformułowania "w tym zakresie" wynika oczywiste ograniczenie dla organu odwoławczego zasadzające się na tym, że organ odwoławczy nie może orzekać w zakresie innym niż to uczynił przed nim organ pierwszoinstancyjny (porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 1995 r. sygn. akt IV SA 368/95, nie publ.). W niniejszej sprawie zaś organ II instancji orzekł w odmiennym zakresie co do podmiotu rozstrzygnięcia. Oznacza to naruszenie zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Organ II instancji w zaistniałych w niniejszej sprawie okolicznościach nie był uprawniony do dokonania odrębnej nowej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy, nie mógł na tej podstawie zmieniać merytorycznej treści decyzji. w zaistniałych warunkach organ II instancji był obligowany do uchyleni decyzji organu I instancji i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania. Reasumując powyższe rozważania należy wskazać, że w niniejszym postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia prawa, tj. przepisów art. 10, 15, 61, 131, 138 kpa. Rozpoznając sprawę ponownie organ ma obowiązek ustalenia właściwego dla sprawy kręgu podmiotów, którym przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa, zapewnienie im pełnej realizacji powołanych wyżej praw procesowych, rozpoznanie merytoryczne sprawy – w tym zakresie wobec wskazanych uchybień procesowych Sad się nie wypowiada. Sąd orzekł jak w sentencji w trybie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) – art. 145 § 1 pkt 1 b, c i art. 152 uznając, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja dotknięte są naruszeniami prawa dającymi podstawę do wznowienia postępowania i naruszeniami postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.