IV SA 2710/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska, Sędziowie NSA Joanna Kabat-Rembelska,, Asesor WSA Anna Szymańska (spr), Protokolant Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi M.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie usunięcia odpadów I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję organu I instancji; II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] marca 2003 r. (Nr [...]) Wójt Gminy S. nakazał M.R. usunięcie składowanych nielegalnie odpadów znajdujących się na działce stanowiącej własność w/w, położonej w miejscowości K. gmina S. poprzez wywiezienie ich na składowisko odpadów w D.- do dnia [...] kwietnia 2003 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wizja przeprowadzona w dniu [...] marca 2003 r. wykazała występowanie nielegalnie składowanych odpadów na działce stanowiącej własność M.R. (sąsiadującej ze składowiskiem pożwirowym). Starostwo Powiatowe w P. wydało wypis z rejestru gruntów określający, że właścicielem gruntów sąsiadujących ze składowiskiem pożwirowym jest w/w M. R. Wskutek wniesionego przez M. R. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że podstawą rozstrzygnięcia sprawy są przepisy ustawy z dn. 27.04.2001 r. o odpadach oraz ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Kolegium stwierdziło, że właścicielem nieruchomości, z której wywożone są na miejsce do tego nie przeznaczone odpady poweselne jest O. w S. i na niej ciąży obowiązek legalnego wywozu śmieci stosownie do przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Powinna zatem ona wylegitymować się dokumentacją dotyczącą wywozu śmieci, zaś wójt gminy sprawuje nadzór nad realizacją tego obowiązku. Nie mniej jednak charakter odpadów (części samochodowe, opony, wanny, eternit itp.) wskazują, że nie są to śmieci poweselne. A ponieważ znajdują się one na działce M. R. i nie jest możliwe udowodnienie, kto je wywiózł w to miejsce, właściciel gruntu traktowany jest jako posiadacz odpadów, zobowiązany w świetle art. 34 ustawy o odpadach do ich wywozu w miejsce do tego przeznaczone. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.R. wskazał, że wyrobisko pożwirowe jest jego własnością i na ten teren zostały wywiezione odpady poweselne. W tej sprawie w dniu [...].08.2002 r. skarżący interweniował u wójta gminy. Odpady te nadal znajdują się na działce skarżącego. Natomiast odpady o dużych gabarytach zostały uprzątnięte przez wójta i zdaniem skarżącego znajdowały się na działce "należącej do Urzędu Gminy S.". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie ponownie stwierdzając, że nie ustalono sprawcy czynu wywiezienia odpadów w miejsce do tego nie przeznaczone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej podniesione. Sąd stosownie do art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Sąd zatem poddał ocenie legalność zaskarżonej decyzji nie tylko w aspekcie zarzutów podniesionych przez skarżącego. Przede wszystkim nie można podzielić poglądu wyrażonego w zaskarżonych decyzjach, iż podstawą prawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy mogą być zacytowane przepisy art. 5 ust. 1 pkt 3 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132, poz. 622 ze zm.). Powołany przepis stwierdza, że właściciel nieruchomości zapewnia utrzymanie czystości i porządku poprzez m.in. pozbywanie się powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi. Pojęcie "odpadów komunalnych" wyjaśnia cytowana ustawa o odpadach i w każdym konkretnym wypadku skład śmieci powinien być zbadany pod kątem tej definicji. Nie mniej jednak istota problemu sprowadza się do wymaganego przez ustawę faktu powstania odpadów na tej konkretnej nieruchomości, stanowiącej własność oznaczonej osoby. W niniejszym wypadku natomiast odpady, co jest bezsporne, nie powstały na działce stanowiącej własność M. R. (niezależnie, czy dotyczy to odpadów objętych protokołem wizji, czy odpadów poweselnych). Zatem podstawa prawna rozstrzygnięcia znajduje się jedynie w przepisach cytowanej ustawy o odpadach, a konkretnie w art. 34 ust. 1, nie zaś w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Stosownie do tej normy wójt nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie ich z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania, wskazując sposób wykonania decyzji. Ustawa jako posiadacza odpadów określa każdego, kto faktycznie włada odpadami (wytwórcę odpadów, inną osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną). Ponieważ faktycznie włada odpadami przede wszystkim ich wytwórca, a jest nim każdy, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (art. 3 pkt 22) ustawy o odpadach), obowiązkiem organu jest przede wszystkim przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego celem ustalenia posiadacza odpadów. Jeżeli okaże się to niemożliwym, wówczas działa domniemanie, iż władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. W takim wypadku organ winien ustalić, kto jest osobą władającą. Jak wynika natomiast z akt, postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I instancji ograniczono do przeprowadzenia wizji, wezwania skarżącego celem przesłuchania oraz zgromadzenia dokumentów w postaci wypisów z rejestru gruntów. Brak natomiast działań w kierunku ustalenia osoby wytwórcy tych odpadów, co w sposób oczywisty naruszyło normę art. 7 i 77 kpa. Czynności zaś podjęte przez organ II instancji w istocie nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem ustalenia te w rzeczywistości posłużyły jedynie do sformułowania pewnych uchybień w działaniu organów Gminy S. Jeżeli okazałoby się, że nie jest możliwe ustalenie wytwórcy odpadów - co wymaga przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego - wówczas koniecznym jest ustalenie osoby władającej. Jak wynika z wypisu z rejestru gruntów jako współwłaściciele działki o nr [...] zostali wskazani M. R. i M.R. na zasadach wspólności majątkowej małżeńskiej. Nie jest natomiast wiadome, z jakich przyczyn organ, jako osobę zobowiązaną do wywozu odpadów, wskazał jedynie M. R. Jeżeli on jedynie włada działką, organ winien to ustalić, a nie dowolnie przyjąć jako zobowiązanego jednego ze współwłaścicieli. Wynik tych ustaleń oczywiście powinien znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Uchybienia te w sposób oczywisty naruszają art. 107 § 1 i 3 kpa. Nadto wobec pojawienia się w odwołaniu zarzutu wywozu na działkę skarżącego śmieci poweselnych, SKO winno rozważyć tę okoliczność pod kątem istnienia ewentualnego innego składowiska odpadów o odmiennym składzie, którego istnienie na działce stanowiącej własność skarżącego potwierdził sam skarżący. Tym samym również SKO dopuściło się naruszenia art. 7 i 77 kpa. Nade wszystko jednak, poza licznymi uchybieniami wskazanymi wyżej, organy naruszyły treść art. 107 § 1 kpa poprzez nie sprecyzowanie w osnowie decyzji rodzaju i ilości odpadów, które winny być usunięte. Rozstrzygnięcie decyzji musi być tak sformułowane, aby możliwe było następnie wykonanie decyzji dobrowolne lub z zastosowaniem środków egzekucji administracyjnej. Nie wskazanie rodzaju i ilości odpadów, wobec możliwości pojawienia się po wydaniu decyzji dodatkowych śmieci, stwarzać może trudności w wykonaniu decyzji lub nakładać na podmiot dodatkowe obowiązki, nie objęte tytułem egzekucyjnym. Wszystkie te uchybienia, zarówno natury procesowej (art. 7, 77 i 107 § 1 i 3 kpa) , jak również polegające na naruszeniu prawa materialnego, a to art. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach i art. 34 i art. 3 pkt 13 i 22) ustawy o odpadach spowodowały uchylenie decyzji organów obydwu instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organy obydwu instancji będą miały na uwadze rozważania i ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku (art. 153 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c) cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak na wstępie. Sąd stosownie do art. 152 cyt. wyżej ustawy orzekł, że zaskarżona decyzja nie polega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.