IV SA 274/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek, Sędziowie WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak (spr.), As. WSA Grzegorz Czerwiński, Protokolant Anna Kuklińska, po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2004 r. sprawy ze skargi A. K. i A. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie nieważności pozwolenia na użytkowanie budynku magazynowo-handlowego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, II. zasadza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących A.W. i A.K. kwotę 400 zł (czterysta) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnieniu się wyroku. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2002 r. stwierdził nieważność decyzji Burmistrza Miasta [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 1997 r. zezwalającej na użytkowanie pawilonu magazynowo-handlowego wybudowanego na działce nr ewid. [...] w [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu podał, iż Burmistrza Miasta [...] udzielił pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, który w dacie wydania decyzji był samowolnie wybudowany, a zatem powinien mieć do niego zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie, w ocenie organu, wydana została także z naruszeniem art. 59 ust. 1 Prawa budowlanego, gdyż organ architektoniczno-budowlany przed wydaniem decyzji pozwalającej na użytkowanie nie dokonał wymaganych przepisem czynności. Powyższe uchybienia stanowią rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 54 i art. 59 Prawa budowlanego. Odwołanie od tej decyzji wniósł pełnomocnik A.K. i A.W. W odwołaniu wskazano, iż wydana przez Wojewody [...] decyzja jest obciążona wadą skutkującą jej nieważność, gdyż dotyczy ona sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2001 r. wydaną z upoważnienia Wojewody [...] przez Kierownika Oddziału Architektury i zagospodarowania Przestrzennego w Delegaturze – Placówce Zamiejscowej w [...] – stwierdzono nieważność decyzji Burmistrza Miasta [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 1997 r., a w wyniku wniesionego od tej decyzji odwołania Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie. W związku z powyższym odwołujący wskazują, iż zaskarżona decyzja obarczona jest wadą z art. 156 § 1 pkt 3 kpa i powinna być stwierdzona jej nieważność. Dodatkowo podnoszą, iż orzeczenie nakazu rozbiórki w stosunku do wybudowanych samowolnie obiektów stanowiłoby naruszenie konstytucyjnej zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP. Organ wydając decyzję naruszył także art. 8 kpa, gdyż najpierw wydano decyzję pozwalającą na budowę a następnie po upływie ponad 5 lat stwierdzono jej nieważność. Takie działanie organu nie pogłębia zaufania obywatela do państwa. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. po rozpatrzeniu wymienionego odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, iż inwestorzy mimo, że decyzja o pozwoleniu na budowę nie nakładała takiego obowiązku, wystąpili z wnioskiem o pozwolenie na użytkowanie, w związku z czym wniosek ten powinien zostać "załatwiony poprzez umorzenie postępowania w sprawie". Wydając decyzję o pozwoleniu na użytkowanie organ, co wynika z akt postępowania, nie stwierdził na miejscu budowy zgodności wykonania obiektu z warunkami zabudowy i zagospodarowania terenu oraz warunkami pozwolenia na budowę, a także uporządkowania terenu, co rażąco narusza art. 59 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. Odnośnie zarzutu uprzedniego rozstrzygnięcia decyzją ostateczną tej samej sprawy organ wskazał, iż decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2001 r., którą umorzono postępowanie w sprawie i uchylono w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2001 r., dotyczyła innej sprawy, gdyż nie rozstrzygała ona o istocie sprawy a umarzała postępowanie z przyczyn proceduralnych, bowiem Wojewoda [...] decyzją tą stwierdził jednocześnie nieważność dwóch decyzji Prezydenta Miasta [...], decyzji o pozwoleniu na budowę i decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Decyzja ta nie wskazywała na bezprzedmiotowość postępowania prowadzonego przez organ I instancji. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł pełnomocnik skarżących A.W. i A.K. W skardze powtórzono w całości argumenty przytoczone w odwołaniu dodatkowo wskazując, iż w przypadku nakazania rozbiórki wzniesionego obiektu skarżący będą musieli ponieść znaczne koszty, co doprowadzi do likwidacji prowadzonej przez nich działalności gospodarczej oraz utratę miejsc pracy dla nich i ich pracowników. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wydając kolejno po sobie dwie decyzje załatwiające sprawę co do istoty naruszył art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2001 r., którą organ I instancji stwierdził nieważność dwóch decyzji Burmistrza Miasta [...] o pozwoleniu na budowę i pozwoleniu na użytkowanie pawilonu handlowego i umorzył postępowanie I instancji. Decyzja ta ma walor ostateczności i kończy postępowanie nieważnościowe. Następnie kolejną decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w tej samej sprawie, bowiem mamy do czynienia z tymi samymi podmiotami, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego, w nie zmienionym stanie faktycznym sprawy, utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2002 r. stwierdzającą ponownie nieważność decyzji Burmistrza Miasta [...] pozwalającej na użytkowanie. W ocenie Sądu organ nie miał żadnych uprawnień do ponownego orzekania w tej sprawie przy braku nowych okoliczności. Mógłby ponownie rozpoznać sprawę jedynie w trybie wznowieniowym, gdyby zaistniały nowe okoliczności. Wskazać należy, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznając, iż należy uchylić decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2001 r. z przyczyn proceduralnych, gdyż nie była rozstrzygnięciem indywidualnym, powinien uchylając zaskarżoną decyzję przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, co dałoby mu możliwość ponownego orzekania w tej sprawie. W każdym innym przypadku decyzja organu administracji państwowej, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tegoż organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów kpa, jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa (res indicato). Niezależnie od powyższego do rozważenia przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego pozostaje kwestia czy w trybie środków nadzwyczajnych nie powinna być uchylona decyzja tegoż organu z dnia [...] grudnia 2001 r. Z tych względów Sąd uznając, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia [...] września 2002 r. wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji.