IV SA 2769/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek, Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant Piotr Bednarz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia i 23 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi O. SA w T. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie opłat za wprowadzenie ścieków wód powierzchniowych skargę oddala Decyzją z dnia [...] maja 2002 r. Minister Środowiska utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r., którą to decyzją Wojewoda [...] na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące wniosków skarżącego: z dnia 10 lutego 1999 r. o odroczenie terminu należności głównej z tytułu opłat za odprowadzanie ścieków wraz z odsetkami oraz rozłożenie tych płatności na raty, z dnia 12 kwietnia 1999 r. o udzielenie ulg w spłacaniu należności z tytułu opłat za odprowadzanie ścieków oraz z dnia 25 stycznia 2001 r. w sprawie odroczenia terminu zapłaty należności z tytułu opłat za wprowadzanie ścieków do wód powierzchniowych wraz z odsetkami oraz rozłożenie tych płatności na raty. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Środowiska stwierdził, iż żaden z przepisów prawa regulujących wymierzanie opłat za szczególne korzystanie z wód za okres do końca 2001 r., a więc przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz.230 z późn.zm.), jak również przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz.U. z 1994 r. Nr 49, poz.196 z późn.zm.), nie daje podstaw do odraczania bądź rozkładania na raty tych opłat, czy też udzielania innego rodzaju ulg. Tym samym stosowanie w tym zakresie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa oraz udzielania innych ulg w spłacaniu tych należności a także organów do tego uprawnionych (Dz.U. Nr 115, poz.747), należałoby uznać za działanie wbrew przepisom powyższych ustaw. Minister Środowiska przywołał także opinię Ministra Finansów (który był projektodawcą rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r.), wyrażoną w piśmie z dnia [...] sierpnia 2001 r., znak [...], stwierdzającą, iż "należności funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej z tytułu opłat za szczególne korzystanie z wód nie mogą być umarzane, rozkładane na raty i odraczane w trybie i na zasadach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów ze względu na istnienie przepisów szczególnych wykluczających możliwość udzielania tego typu ulg". Wobec powyższego organ II instancji uznał, iż postępowanie z wniosku skarżącego, w związku brakiem podstawy prawnej do jego merytorycznego rozpatrzenia, było bezprzedmiotowe i zasadnie zostało umorzone. W skardze na powyższą decyzję skarżący wywodzi, iż Minister Finansów, na opinię którego powołał się Minister Środowiska, nie wskazał żadnego z przepisów szczególnych, które wyłączałyby zastosowanie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. do należności funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej z tytułu opłat za szczególne korzystanie z wód. Z samego tylko faktu, iż przepisy prawa wodnego nie regulowały kwestii stosowania ulg w spłacie należności przypadających państwowym jednostkom sektora finansów publicznych nie można wyprowadzać wniosku, że nie istniała podstawa prawna do udzielania takich ulg. Zdaniem skarżącego wnioski z dnia 10 lutego 1999 r. i z dnia 25 stycznia 2001 r. winny były być rozpatrzone merytorycznie w oparciu o art.34 ust.l ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 155, poz.1014) oraz przepisy wydanego na podstawie ust.2 tego artykułu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. Skarżący podkreśla, iż zgodnie z art.34 ust.l ustawy o finansach publicznych spłata należności pieniężnych przypadających na podstawie przepisów szczególnych (w niniejszej sprawie - przepisów prawa wodnego) państwowym jednostkom sektora finansów publicznych, o których mowa w art. 18-22 ustawy (a więc także funduszom ochrony środowiska i gospodarki wodnej) może być, w szczególnie uzasadnionych przypadkach umarzana, odraczana lub rozkładana na raty. Szczegółowe kwestie stosowania wskazanych wyżej ulg reguluje natomiast rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. W ocenie skarżącego wszystkie przesłanki do zastosowania wskazanych wyżej przepisów zostały w sprawie spełnione. Jednocześnie w skardze podnosi się, iż postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2001 r., sygn. akt IV SA 2767/00 wydane w wyniku wniosku skarżącego o wskazanie właściwego organu do rozpoznania wniosku z dnia 10 lutego 1999 r., przesądziło, iż wniosek ten winien merytorycznie rozpoznać Wojewoda [...]. Oznacza to, iż w ocenie Sądu Wojewoda winien ten wniosek uwzględnić albo odmówić odroczenia i rozłożenia spłaty należności na raty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa a tylko do oceny tej kwestii ogranicza się kontrola decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie z art. 105 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Powyższy przepis znajduje zastosowanie w sytuacjach, w których w świetle przepisów prawa materialnego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. W niniejszej sprawie, jak to trafnie przyjęły organy administracji I i II instancji, zaistniała tego rodzaju sytuacja albowiem żaden przepis prawa, w tym w szczególności przepisy art.34 ust.l ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 155, poz.1014) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa oraz udzielania innych ulg w spłacaniu tych należności a także organów do tego uprawnionych (Dz. U. Nr 115, poz. 747) nie dawały podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia wniosków skarżącego. Należy wziąć pod uwagę, iż ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 38, poz.230 zpóźn.zm.) zawierała szczegółowe rozwiązania w zakresie ustalania opłat za szczególne korzystanie z wód i urządzeń, takie jak: przedawnienie poboru, przedawnienie wymiaru, wykonalność decyzji w sprawie opłaty po upływie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, zaliczenie nadpłat, tryb ściągania należności (art.56a ust.l i 2, art.56 ust.2b). Zastosowana technika prawotwórcza skłania do wniosku, iż zamiarem ustawodawcy było odrębne, w porównaniu z innymi szeroko rozumianymi należnościami publicznymi, i zarazem wyczerpujące uregulowanie kwestii pobierania i egzekwowania opłat za szczególne korzystanie z wód i urządzeń wodnych. Z powyższego wyprowadza Sąd wniosek, odmienny aniżeli skarżący, iż niezamieszczenie przez ustawodawcę w ustawie prawo wodne przepisów upoważniających organy administracji do udzielania ulg w opłatach za szczególne korzystanie wód oznaczało, iż stosowania takich ulg ustawodawca nie dopuszczał, nie zaś, iż pozostawiał rozstrzyganie tej kwestii w oparciu o inne przepisy, w tym w szczególności w oparciu przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. Nie było bowiem przeszkód do tego aby racjonalny ustawodawca, tworzący regulację o charakterze zupełnym i przewidujący stosowanie ulg w płatności należności przesądził tę kwestię wprost w ustawie lub też zamieścił stosowne odesłania. Tak na przykład uczyniono w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz.627 z późn. zm.), gdzie art.281 przedstawia szczegółowo możliwość stosowania przepisów ordynacji podatkowej. Należy ponadto zauważyć, iż przedmiotem przywołanego przez skarżącego rozstrzygnięcia w sprawie o sygn. akt IV SA 2767/00, zakończonej postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2001 r. była wyłącznie kwestia wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 10 lutego 1999 r. Sąd rozstrzygnął zatem zaistniały spór kompetencyjny, nie przesądzając, w jaki sposób wniosek skarżącego ma być rozpatrzony. Nietrafne są zatem wywody skarżącego, iż postanowienie Sądu obligowało Wojewodę [...] do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) w związku z art.97 ust.l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271), orzekł jak w sentencji.