IV SA 285/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska, Sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska, Asesor WSA Jakub Linkowski (spr.), Protokolant Danuta Gorzelak-Maciak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi Spółki R. S.A. w K. na decyzję Ministra Gospodarki, z dnia [...] października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia na własność Państwa nieruchomości oddala skargę Po rozpatrzeniu wniosku D. D. - Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] czerwca 2002r. nr [...] stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Górnictwa z dnia [...] lutego 1951r. w sprawie zatwierdzenia protokółu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa: Towarzystwo Akcyjne [...] Spółka Akcyjna – W., w części dotyczącej objęcia nieruchomości położonych w N. (obręb S.) obecnie oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...] i [...] o łącznej powierzchni 1119,80 m2. W uzasadnieniu decyzji podano, że objęcie poszczególnych składników majątkowych Kopalni Węgla [...] wraz z elektrownią w N. stanowiących własność Towarzystwo Akcyjnego [...] Spółka Akcyjna – W. nastąpiło protokółem zdawczo-odbiorczym z dnia 29 grudnia 1949r. Wraz z przedsiębiorstwem na własność Państwa przejęto m.in. nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni 1192 m2 stanowiącą własność S. i J. K. Protokół ten zatwierdzony został orzeczeniem Ministra Górnictwa z dnia [...] lutego 1951 r. wydanym na podstawie § 75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. (Dz. U. z 1947r. Nr 16 poz. 62 ze zm.) Pomimo wymogu określonego w § 75 ust. 2 ww. rozporządzenia w protokóle zdawczo-odbiorczym nie uczyniono wzmianki, że część nieruchomości wchodzącej w skład omawianej kopalni stanowiła własność osób trzecich. Tak zatwierdzony protokół —zgodnie z § 75a ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r. stał się częścią orzeczenia nacjonalizacyjnego nr [...] Ministra Przemyślu i Handlu z dnia [...] czerwca 1948r. W uzasadnieniu decyzji organu naczelnego z dnia [...] czerwca 2002r. wskazano, że w ustawie z 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej nie ma przepisu, który pozwalałby na przejęcie mienia nienależącego do przedsiębiorstwa w ramach nacjonalizacji. Przepisów o nacjonalizacji nie można interpretować rozszerzające. Zatem art. 6 ustawy nie można interpretować w ten sposób, że nacjonalizacja obejmuje również majątek nienależący do przedsiębiorstwa. W ocenie Ministra Gospodarki przedmiotowa nieruchomość nie była składnikiem majątkowym zracjonalizowanego przedsiębiorstwa a więc nie mogła być przejęta w trybie ustawy o nacjonalizacji. Z tego względu orzeczenie Ministra Górnictwa z dnia [...] lutego 1951 r. w sprawie zatwierdzenia protokółu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa w części dot. nieruchomości gruntowej stanowiącej wyłączną własność S. i J. K. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Nieruchomość ta obecnie stanowi własność Skarbu Państwa. Na mocy decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 1997r. Kopalnia [...] w S. - [...] S.A. w K. nabył (z dniem 5 grudnia 1990r.) prawo wieczystego użytkowania m.in. nieruchomości stanowiącej dawniej własność S. i J. K. Aktem notarialnym z dnia 9 kwietnia 2001r. [...] S.A. w K. przeniósł prawo użytkowania wieczystego gruntu m. in. działki nr [...], w skład której wchodziła przedmiotowa nieruchomość, na rzecz Kopalni [...] Spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w S. - w upadłości. Aktem notarialnym z dnia 24 stycznia 2002r. prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, jako jeden ze składników majątkowych całego przedsiębiorstwa K. [...] w S. zostało sprzedane (wraz z całym przedsiębiorstwem) przez syndyka masy upadłości Spółce Restrukturyzacji [...] S.A. w K. W uzasadnieniu decyzji organu naczelnego wskazano również, że badane w trybie nadzoru orzeczenie Ministra Górnictwa z dnia [...] lutego 1951 r. nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Wnioskiem z dnia 9 lipca 2002r. Spółka Restrukturyzacji [...] S.A. w K. zwróciła się do Ministra Gospodarki o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji tego organu decyzją z dnia [...] czerwca 2002r. We wniosku podniesiono, że decyzja ta narusza postanowienia art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 2 k.p.a. ponieważ zdaniem strony orzeczenie Ministra Górnictwa z dnia [...] lutego 1951 r . wywołało nieodwracalne skutki prawne. Po rozpoznaniu tego wniosku Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] października 2003r. nr [...] na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił własną decyzję z dnia [...] czerwca 2002r. w części dotyczącej wskazania obecnych numerów ewidencyjnych działek gruntowych, w skład których wchodzi przedmiotowa nieruchomość o powierzchni 1119.80 m2 i w tym zakresie orzekł, że przedmiotowa nieruchomość stanowi obecnie część działki o numerze ewidencyjnym [...] zaś w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję [...] czerwca 2002r. Na powyższą decyzję wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga Spółce Restrukturyzacji [...] S.A. w K. Strona skarżąca podniosła, że decyzja organu naczelnego narusza postanowienia art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 2 k.p.a. ponieważ orzeczenie Ministra Górnictwa z dnia [...] lutego 1951r. w wywołało nieodwracalne skutki prawne, co nie zostało uwzględnione przez organ. Wskazano, że na mocy decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 1997r. Kopalnia [...] w S. - [...] S.A. w K. nabył (z dniem 5 grudnia 1990r.) prawo wieczystego użytkowania m.in. nieruchomości stanowiącej dawniej własność S. i J. K. Aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 2001r. [...] S.A. w K. przeniósł prawo użytkowania wieczystego gruntu m. in. działki nr [...], w skład której wchodziła przedmiotowa nieruchomość, na rzecz Kopalni [...] Spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w S. - w upadłości. Aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 2002r. prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, jako jeden ze składników majątkowych całego przedsiębiorstwa K. [...] w S. zostało sprzedane (wraz z całym przedsiębiorstwem) przez syndyka masy upadłości Spółce Restrukturyzacji [...] S.A. w K. Zdaniem strony skarżącej powyższe zdarzenia prawne powinny zostać potraktowane jako nieodwracalne skutki prawne, stanowiące negatywną przesłankę do stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Górnictwa z dnia [...] lutego 1951r. W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie ponawiając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. W niniejszej sprawie przedmiotowe Towarzystwo Akcyjne [...] Spółka Akcyjna – W. zostało przejęte na własność Państwa na podstawie art. 2 ust. 7 i art. 6 ust. 1 ustawy z 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17). Protokół zdawczo-odbiorczy przedsiębiorstwa zatwierdzony został orzeczeniem Ministra Górnictwa z dnia [...] lutego 1951r. wydanym na podstawie § 75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. (Dz. U. z 1947r. Nr 16 poz. 62 ze zm.). Wraz z przedsiębiorstwem na własność Państwa przejęto m.in. nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni 1192 m2 stanowiącą własność S. i J. K. Trafnie zatem Minister Gospodarki przyjął w zaskarżonej decyzji, że przedmiotowa nieruchomość nie mogła być składnikiem majątkowym racjonalizowanego przedsiębiorstwa wobec tego nie mogła być zgodnie z prawem przejęta w trybie przepisów ustawy z 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej i zasadnie stwierdzono w tej części nieważność orzeczenia Ministra Górnictwa z dnia [...] lutego 195 lr. Brak jest w ustawie nacjonalizacyjnej przepisu, który pozwalałby na przejęcie mienia nienależącego do przedsiębiorstwa w ramach nacjonalizacji. Przepisów o nacjonalizacji nie można interpretować rozszerzająco, co nie jest również kwestionowane przez stronę skarżącą. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, nietrafne są zarzuty skargi dotyczące nieodwracalnych skutków jakie wywołało orzeczenie Ministra Górnictwa z dnia [...] lutego 1951r. Utrwalone orzecznictwo w tym zakresie przyjęło pogląd, iż sam fakt, że nieruchomość nabyta przez Państwo na podstawie decyzji nacjonalizacyjnej została następnie sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, nie może zawsze przesądzać o tym, że decyzja nacjonalizacyjna wywołała nieodwracalne skutki prawne. Skutkiem prawnym nacjonalizacji było przede wszystkim odjęcie prawa własności dotychczasowemu właścicielowi i przejście własności na Państwo. Zatem w postępowaniu o stwierdzenie nieważności takiej decyzji problem sprowadza się do oceny tego właśnie skutku. Nie chodzi bowiem o odwracalność skutków prawnych w ogóle, ale o "odwrócenie" skutków wywołanych przez decyzję dotkniętą nieważnością w ramach postępowania o stwierdzenie jej nieważności. Również z uzasadnienia uchwały NSA z dnia 16 grudnia 1996 r. sygn. OPS 7/96 wynika, że należy odróżnić skutki prawne, które wywołała decyzja kwestionowana w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności, od skutków prawnych dotyczących tego samego przedmiotu wywołanych późniejszymi decyzjami lub innymi zdarzeniami prawnymi. Podzielając to stanowisko, należy stwierdzić, w razie kwestionowania decyzji nacjonalizacyjnej w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności i ustalenia, że decyzja dotknięta jest wadą nieważności, problem oceny, czy decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne, sprowadza się do oceny tego właśnie skutku polegającego na odjęciu Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja Minister Gospodarki z dnia [...] października 2003r. nie narusza prawa. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.