IV SA 2873/02

WyrokWSA w Warszawie2004-02-13

Skład orzekający: Tadeusz Cysek, Joanna Kabat - Rembelska, Tomasz Wykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego z 1949 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności w zakresie podstaw wznowienia postępowania i wskazania materialnoprawnej podstawy prawnej orzeczenia?
Ratio decidendi
Decyzja Ministra Gospodarki utrzymująca w mocy orzeczenie o nacjonalizacji przedsiębiorstwa została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.), ponieważ nie wyjaśniono w sposób dostateczny, czy istniały podstawy do wznowienia postępowania nacjonalizacyjnego oraz czy orzeczenie nacjonalizacyjne zawierało prawidłową materialnoprawną podstawę prawną. Brak tych wyjaśnień mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Skarżący, będący następcą prawnym byłych właścicieli przedsiębiorstwa, zaskarżył decyzję Ministra Gospodarki, która utrzymała w mocy własną decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa. Skarżący zarzucił m.in. brak merytorycznej podstawy prawnej, błędną interpretację przepisów ustawy nacjonalizacyjnej oraz naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak powiadomienia rodziny o wznowieniu postępowania. Minister Gospodarki podtrzymał swoje stanowisko, uznając, że nacjonalizacja była uzasadniona ze względu na niemieckie obywatelstwo właścicieli w okresie okupacji.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2002 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2001 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska (spr.) Asesor WSA Tomasz Wykowski Protokolant Karolina Sikora po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2004r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2002r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia przedsiębiorstwa na własność Państwa uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2001 r. Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2001 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Nr 14 Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia 25 września 1949 r. (M.P. NR A-75, poz. 945) o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa: Fabryka [...] K. K. i Synowie W., pow. B. W uzasadnieniu Minister Gospodarki podał, że w wykazie piętnastym Lp. 51 ogłoszonym w Śląsko Dąbrowskim Dzienniku Wojewódzkim (Nr 9/47, poz. 99) na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wojewódzkiej Komisji do spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w K. z dnia [...] lutego 1947 r. przedsiębiorstwo Fabryka [...] K. K. i Synowie, W. pow. B. zostało zakwalifikowane do zakładów podlegających upaństwowieniu, co spowodowało wszczęcie postępowania nacjonalizacyjnego W wykazie tym w rubryce "przedmiot działania" wskazano, iż przedsiębiorstwo zajmuje się produkcją sukna. .Po przeprowadzeniu postępowania nacjonalizacyjnego Minister Przemysłu i Handlu orzeczeniem z dnia 12 lutego 1948 r. (M. P. Nr 44, poz. 496 z dnia 30 kwietnia 1948 r.) przejął, na podstawie art. 3 ust. 1 lit. A pkt 16 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. nr 3, poz. 17 ze zm.), omawianą fabrykę na własność Państwa. W chwili złożenia przez Centralny Zarząd Przemysłu Włókienniczego wniosku o upaństwowienie przedsiębiorstwa Fabryka [...] K. K. i Synowie nieznane było miejsce pobytu i obywatelstwo jego właścicieli: K., J. i M. K. Dopiero w oparciu o pismo Komisariatu Milicji Obywatelskiej w B. z dnia [...] października 1948 r. (znak: [...]) ujawniono, że M. K. podczas okupacji niemieckiej podpisała V-listę i otrzymała trzecią grupę niemieckiej narodowości, zaś K. K. podpisał V-listę drugiej grupy (reichsdeutsch), uzyskując w ten sposób "niemiecką przynależność państwową". Ustalenia te potwierdza pismo Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w B. z dnia [...] czerwca 1948 r. (znak: [...]), w którym nadto wykazano, iż J. K. w czasie okupacji również posiadał status reichsdeutsch. Na tej podstawie Centralny Zarząd Przemysłu Włókienniczego wystąpił w dniu 28 października 1948 r. do Głównej Komisji do spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. o wznowienie postępowania nacjonalizacyjnego i przejęcie przedmiotowego przedsiębiorstwa w oparciu o art. 2 ustawy nacjonalizacyjnej. Zespół Odwoławczy Głównej Komisji po rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z dnia [...] listopada 1948 r. postanowił przedstawić Ministrowi Przemysłu i Handlu wniosek o wznowienie postępowania w sprawie, w związku z ujawnieniem nieznanych w poprzednim postępowaniu okoliczności. Jak bowiem ustalono współwłaściciele przedmiotowego przedsiębiorstwa posiadali w czasie okupacji obywatelstwo Rzeszy Niemieckiej. Główna Komisja ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 1949 r. podzielając powyższe stanowisko postanowiła przedstawić wniosek o upaństwowienie przedsiębiorstwa na zasadzie art. 2 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. W związku z powyższym Minister Przemysłu Lekkiego orzeczeniem Nr 14 z dnia 25 września 1949 r. wydanym w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego przejął omawiane przedsiębiorstwo na własność Państwa (M. P. Nr A-75, poz. 945 z 21 października 1949 r.). Objęcie poszczególnych składników majątkowych Fabryki nastąpiło protokółem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] października 1950 r. Następnie Minister Przemysłu Lekkiego orzeczeniem z dnia [...] września 1953 r. znak: [...] wydanym w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, na podstawie § 75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62), zmienionego rozporządzeniami Rady Ministrów z 16 kwietnia 1948 r. (Dz. U. Nr 25, po. 170) i 12 maja 1949 r. (Dz. U. Nr 29, poz. 212) zatwierdził sporządzony przez Zakłady Przemysłu Wełnianego [...] w B. protokół zdawczo - odbiorczy z dnia [...] października 1950 r. przejęcia składników majątkowych Fabryk. Podstawą prawną decyzji Ministra Przemysłu Lekkiego (MP Nr A-75. poz. 945) był art. 2 ust. 7 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, który stanowi, iż bez odszkodowania przechodzą na własność Państwa przedsiębiorstwa: przemysłowe, górnicze, komunikacyjne, bankowe, ubezpieczeniowe oraz handlowe: a) Rzeszy Niemieckiej ..., b) obywateli Rzeszy Niemieckiej ..., c) niemieckich i gdańskich osób prawnych ..., d) spółek kontrolowanych przez obywateli niemieckich lub gdańskich albo przez administrację niemiecką łub gdańską, e) osób, które zbiegły do nieprzyjaciela. Na podstawie protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia [...] października 1950 r. ustalono, że Fabryka [...] K. K. i Synowie - W. została założona w 1860 r. przez K. K., a następnie w roku 1907 przekształcona w spółkę jawną funkcjonującą do chwili upaństwowienia pod firmą K. K. i Synowie w W. (rejestr handlowy dział A, nr [...], na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego w C. z dnia [...] października 1937 r. nr akt [...]). Wspólnikami i właścicielami równych wkładów w spółce byli M. K. wdowa po K. i synowie K. i J. ([...]) K. Właścicielami nieruchomości, na której było zlokalizowane przedsiębiorstwo byli M. K. w 4/8 części, K. w 2/8 i J. w 2/8 części. Fabryka składała się z trzech działów: tkalni, przędzalni i wykończalni, w tym wyszywalni i suszarni, a przedmiotem jej działalności była produkcja sukna - materiałów ubraniowych .Minister Przemysłu Lekkiego orzeczeniem Nr 14 z dnia 25 września 1949 r. przejął na własność Państwa w sumie dziesięć przedsiębiorstw ujętych w dwóch wykazach z terenu b. województw [...] i [...] wskazując jako podstawę prawną upaństwowienia art. 2 ust. 7 oraz art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej. Decyzja ta była konsekwencją należycie opublikowanych postanowień Głównej Komisji do spraw Upaństwowienia co do których ustalono, że stanowią one własność Rzeszy Niemieckiej, jej obywateli oraz spółek przez nich kontrolowanych. Przedmiotowe orzeczenie z dnia 25 września 1949 r., podobnie jak wszystkie inne decyzje podjęte w trybie ustawy nacjonalizacyjnej nie zawiera wyszczególnienia, który konkretnie ustęp art. 2 ustawy stanowi podstawę jego upaństwowienia. Brzmienie nazw (firm) poszczególnych zakładów nie daje podstaw do takiego wnioskowania, także w odniesieniu do omawianej Fabryki [...], która była spółką jawną. Nie zmienia to faktu, że zakłady te przechodziły na własność Państwa niezależnie od rodzaju prowadzonej produkcji i zdolności zatrudnienia. Brak wskazania odpowiedniego ustępu, mającego zastosowanie do danego przedsiębiorstwa nie daje podstaw do twierdzenia, że jest ona niepełna, błędna i przesądza zaistnienie przesłanki opisanej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Okoliczność ta sama przez się nie stanowi rażącego naruszenia prawa, które polega na sprzeczności decyzji z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, nie zaś o błędy w wykładni tego prawa. Organ administracji objął upaństwowieniem przedmiotową fabrykę przychylając się do postanowienia Głównej Komisji, która ustaliła iż w okresie okupacji niemieckiej była ona kontrolowana przez obywateli Rzeszy Niemieckiej. Z tego względu jako podstawę orzeczenia nacjonalizacyjnego słusznie powołano art. 2 ustawy. W kategoriach rażącego naruszenia prawa można byłoby rozważać sytuację gdyby art. 2 ustawy zastosowano wobec przedsiębiorstwa co do którego komisje nacjonalizacyjne ustaliłyby, iż stanowi ono własność obywateli polskich w rozumieniu art. 3 ustawy. Dopiero takie przekroczenie prawa w sposób jednoznaczny stanowiłoby rażące naruszenie prawa. Przedmiotowa fabryka była spółką jawnej zaś kwestię stosowania art. 2 ustawy nacjonalizacyjnej w odniesieniu do spółek reguluje, wydane z upoważnienia art. 2 ust. 2 ustawy rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 kwietnia 1946 r. o określeniu osób, których przedsiębiorstwa przechodzą na własność Państwa (Dz. U. Nr 17, poz. 115). Zgodnie z § 3 tego rozporządzenia upaństwowieniu podlegały spółki kontrolowane przez obywateli niemieckich, niezależnie od procentowego ich udziału kapitałowego, jeżeli obywatele ci "mieli decydujący wpływ na zarząd lub działalność przedsiębiorstwa". W oparciu o zebraną w sprawie dokumentację archiwalną należy przyjąć, że zastosowana podstawa prawna nacjonalizacji przedmiotowej Fabryki była uzasadniona, bowiem dwóch spośród trzech wspólników, a mianowicie K. i J. ([...]) K. byli obywatelami Rzeszy Niemieckiej. Na podstawie pisma Komisariatu MO w B. z [...] października 1948 r. i Powiatowego UB w B. z [...] czerwca 1948 r. ustalono, że K. K. i J. ([...]) K. posiadali obywatelstwo Rzeszy Niemieckiej, które nabyli poprzez podpisanie w czasie okupacji V-listy drugiej grupy (tzw. reichsdutsch). Osoby posiadające w czasie okupacji niemieckiej status reichsdeutsch z chwilą podpisania V-listy (II grupa) uzyskiwały niemiecką przynależność państwową i obywatelstwo Rzeszy oraz wszelkie prawa i obowiązki obywateli niemieckich. W przeciwieństwie do stanowiska skarżącego podpisanie V-listy drugiej grupy oznaczało formalnie nabycie obywatelstwa Rzeszy, a nie tylko jej surogatów w postaci "pewnych uprawnień i obowiązków przynależnych obywatelom Rzeszy". Główną bowiem różnicą pomiędzy osobami posiadającymi status reichsdeutsch i volksdeutsch (grupa III i IV) był właśnie fakt, że ci pierwsi nabywali obywatelstwo Rzeszy na stałe, zaś ci drudzy z możliwością jego odwołania, niejako na próbę. Bez znaczenia pozostaje fakt, że jednocześnie ciągle jeszcze posiadali obywatelstwo polskie, gdyż dla celów postępowania nacjonalizacyjnego byli obywatelami Rzeszy Niemieckiej. Ustalenia te dodatkowo potwierdza uzyskane w toku postępowania pismo Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział w K. z dnia [...] listopada 2001 r., w świetle którego nazwiska K., M. i H. K. figurują w "spisie członków organizacji o opcji pronazistowskiej Jungdeutsche Partei, co w czasie okupacji dawało podstawy do wpisu przynajmniej do drugiej grupy volkslisty". Kwestię tę oraz datę i miejsce zgonu K. K. ([...].08.1945 r.) i J. K. ([...].07.1945 r.) w obozie w Jaworznie potwierdza powołane wyżej pismo IPN Oddział w K.. Według Ministra Gospodarki zarzut naruszenia prawa procesowego wyrażający się w nie powiadomieniu rodziny K. o wznowieniu postępowania nacjonalizacyjnego i wydaniu orzeczenia o upaństwowieniu przedsiębiorstwa pozostaje bez wpływu na ocenę sprawy. Istotnie w dacie nacjonalizacji wspólnicy będący współwłaścicielami fabryki nie żyli jednak z art. 2 ust. 1 pkt b i d ustawy na własność Państwa przechodziły przedsiębiorstwa, które stanowiły własność obywateli Rzeszy Niemieckiej i spółek przez nich kontrolowanych bez względu na późniejsze zdarzenia po zakończeniu wojny. Dlatego też w niniejszym postępowaniu podstawowym zagadnieniem było ustalenie czy wspólnicy bądź tylko niektórzy z nich posiadali obywatelstwo Rzeszy Niemieckiej czy też nie. Zebrany materiał dowodowy pozwolił uznać, że K. i J. K. posiadali takie obywatelstwo, przy czym M. K. jako tzw. volksdeutsch niemiecką przynależność państwową również nabyła ale z możliwością jej odwołania, niejako na próbę. Zdaniem organu nadzoru jest mało prawdopodobne, by K. K. w okresie okupacji był faktycznym dyrektorem fabryki, z powodu posiadania polskiego paszportu. Niewątpliwie miał on również decydujący wpływ nie tylko na bieżące zarządzanie przedsiębiorstwem oraz ustalanie kierunków jego dalszego rozwoju w czasie okupacji. Jest to kolejne potwierdzenie, że w okresie okupacji decydujący wpływ na funkcjonowanie przedsiębiorstwa pozostawał w rękach obywatela Rzeszy Niemieckiej. Brak jest w aktach sprawy dowodu, iż M. K. utraciła niemiecką przynależność państwową z jakiegokolwiek powodu lub też po zakończeniu wojny została zrehabilitowana. Zgodnie z treścią pisma IPN od lipca 1945 r. ludność całego b. województwa [...] w granicach z dnia 1 września 1939 r. (także B.) traktowano jako Niemców, ich majątek podlegał opisowi i zajęciu, a oni sami byli umieszczani w obozach. Ostatecznie kwestię obywatelstwa rozstrzygnęły postanowienia dekretu z dnia 13 września 1946 r. o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego osób narodowości niemieckiej, które przewidywały możliwość rehabilitacji w postępowaniu przed sądem powszechnym. W aktach sprawy brak jest dokumentu wskazującego, że współwłaściciele fabryki po zakończeniu działań wojennych zostali zrehabilitowani, czy też chociażby wdrożono w tej sprawie stosowne postępowanie sądowe. Powyższe względy stanowiły wystarczającą podstawę dla objęcia przedsiębiorstwa upaństwowieniem bez konieczności występowania przez organy administracji państwowej o ustalenie aktualnego kręgu spadkobierców właścicieli. Uprawnienia takie pozostawały bowiem jedynie w gestii samych zainteresowanych. Zdaniem Ministra Gospodarki w sprawie nie doszło do naruszenia norm procesowych związanych ze wznowieniem postępowania nacjonalizacyjnego zarządzeniem Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. Zgodnie z art. 75 § 1 Kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. W tym celu wniosek Centralnego Zarządu Przemysłu Włókienniczego z 28 października 1948 r. jest nie tylko dowodem na okoliczność zaistnienia podstaw do wznowienia postępowania nacjonalizacyjnego, ale także jako dokument urzędowy dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 Kpa). W tej sytuacji dane w nim zawarte mogły stanowić podstawę dla wznowienia postępowania administracyjnego wobec wyjścia na jaw nowych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, które istniały już w momencie wydania orzeczenia nacjonalizacyjnego, lecz nie były znane organowi. Twierdzenie, że organ niewątpliwie mógł uzyskać odpowiednie dokumenty odnoszące się do kwestii obywatelstwa współwłaścicieli fabryki jeszcze w poprzednim postępowaniu nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. W związku z powyższym Minister Gospodarki nie znalazł podstaw do wzruszenia własnej decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r. Skargę na powyższą decyzję wniósł następca prawny byłych właścicieli przedsiębiorstwa J. K. Skarżący, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej zarzucił: -brak merytorycznej podstawy jej wydania i oparciu jej jedynie o normę art. 2 ust 7 oraz 6 ust. 1 (przepisy proceduralne i delegacyjne) ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17 ze zm.); -błędną interpretację art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej ; - nie przeprowadzenie stosownego postępowania o jakim mowa w § 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 kwietnia 1946r. o określeniu osób, których przedsiębiorstwa przechodzą na własność Państwa, dla przyjęcia normy z art. 2 ust 1 lit d cyt. ustawy nacjonalizacyjnej oraz jednoczesnym dokonaniu nadinterpretacji wskazanego przepisu w treści skarżonej decyzji Ministra Gospodarki; - brak podstaw do zastosowania w sprawie o wznowienie postępowania nacjonalizacyjnego § 67 lit b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa przy jednoczesnym fakcie nie powiadomienia o wznowieniu postępowania nikogo z członków rodziny K. Minister Gospodarki wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zarzutom skargi nie sposób odmówić słuszności. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma na celu zbadanie, czy kontrolowany akt nie jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156§1 k.p.a. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie nadzorcze jest wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a także zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w kontekście wystąpienia podstaw do stwierdzenia nieważności kontrolowanego aktu. Według skarżącego orzeczenie Nr 14 Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia 25 września 1949 r. (M.P. Nr A-75, poz. 945) o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa: Fabryka [...] K. K. i Synowie, W., pow. B. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa - §67 lit. b i §66 ust. 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. W związku z tym obowiązkiem organu orzekającego w sprawie było zbadanie i rozważenie, czy wskazana podstawa stwierdzenia nieważności miała miejsce. Mając na uwadze, że orzeczenie Nr 14 Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia 25 września 1949 r. zapadło po wznowieniu postępowania w sprawie przejęcia tego przedsiębiorstwa na własność Państwa, w pierwszej kolejności Minister Gospodarki winien rozważyć czy istniały podstawy do wznowienia tego postępowania, czy też nastąpiło to z naruszeniem prawa, a o iie tak czy naruszenie to miało charakter rażący. Wznowienie postępowania w sprawie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa: Fabryka [...] K. K. i Synowie, nastąpiło na podstawie określonej w §67 lit b rozporządzenia w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. Stosownie do powołanego przepisu żądanie wznowienia postępowania było możliwe w wypadku wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, które istniały już przy wydaniu orzeczenia ministra lub postanowienia komisji lub nowe środki dowodowe, o ile okoliczności te i środki w toku postępowania nie były znane komisji i nie mogły być wówczas powołane przez osoby zainteresowane bez ich winy. Minister Gospodarki uznał, że wznowienie postępowania w sprawie przejęcia na własność Państwa przedmiotowego przedsiębiorstwo nastąpiło zgodnie z powołanym wyżej przepisem rozporządzenia. Nową istotną dla sprawy okolicznością ujawnioną po wydaniu orzeczenia nacjonalizacyjnego z dnia [...] lutego 1948 r. było ustalenie obywatelstwa właścicieli przedsiębiorstwa. Okoliczność ta wyjaśniona została dopiero pismami Komisariatu Milicji Obywatelskiej w B. z dnia [...] października 1948 r. i Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w B. z dnia [...] czerwca 1948 r. Jednakże Minister Gospodarki nie wyjaśnił i nie rozważył, czy powołanie tych okoliczności nie mogły być powołane w toku pierwotnie prowadzonego postępowania nacjonalizacyjnego, a jeżeli tak to czy osoby zainteresowane, wymienione w §67 nie uczyniły tego bez swojej winy. Pominięcie wyjaśnienia tej niezwykle istotnej kwestii czyni wywody Ministra Gospodarki niepełnymi, a wniosek co prawidłowości wznowienia postępowania nacjonalizacyjnego pozbawiony jest uzasadnionych podstaw. Powyższe prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania art. 7, art. 77§1 i art. 107§3 k.p.a. Ponowne rozpatrzenie sprawy będzie wymagało wyjaśnienia wskazanych wyżej okoliczności. W wypadku ustalenia, przez organ nadzoru, że wznowienie postępowania nacjonalizacyjnego nastąpiło z rażącym naruszeniem §67 lit b rozporządzenia, rozważenia będzie wymagało, czy wadą to,, nie jest dotknięte orzeczenie wydane w następstwie wadliwie wznowionego postępowania. Na marginesie podnieść należy, że pismo Komisariatu Milicji Obywatelskiej w B. z dnia [...] października 1948 r. nie dotyczy właścicielki przejmowanego przedsiębiorstwa, na co wskazuje podana w nim data urodzenia. Ponadto w aktach sprawy brak jest jednoznacznych dowodów pozwalających na przyjęcie, że właściciele przedsiębiorstwa Fabryka [...] K. i Synowie byli obywatelami Rzeszy Niemieckiej. Kolejną kwestią, która w ocenie Sądu nie została, z naruszeniem art. 7, art. 77§1 i art. 107§3 k.p.a., w sposób dostateczny wyjaśniona jest naruszenie przy wydawaniu, badanego w postępowaniu nadzorczym, orzeczenia §66 ust. 1 lit. c rozporządzenia w sprawie postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa . Zgodnie z powołanym przepisem orzeczenie ministra (o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa) musiało zawierać wskazanie przepisu ustawy, na zasadzie którego orzeczenie zostaje wydane. Kontrolowane orzeczenie Ministra Przemysłu Lekkiego jako podstawę prawną przejęcia wskazuje art. 2 ust. 7 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 6 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17). Przytoczone przepisy są normami procesowymi i jako takie nie mogą określać materialnej podstawy przejęcia przedsiębiorstwa. W ocenie Ministra Gospodarki powyższe naruszenie nie może być traktowane jako rażące naruszenie prawa. Stanowisko to trudno podzielić, gdyż nie sposób uznać za prawidłowy akt nie zawierający wskazania materialnoprawnej podstawy jego wydania, zwłaszcza, gdy w jednym przepisie (w kolejnych ustępach) unormowane zostały różne podstawy przejścia przedsiębiorstwa na własność Państwa. Pominięcie podstawy prawnej pozwala jedynie przypuszczać jaka mogła być podstawa prawna przejścia przedsiębiorstwa na własność Państwa i takie przypuszczenia zawiera uzasadnienie zaskarżonej decyzji. W toku postępowania Minister Gospodarki rozważał kolejno zasadność przejęcia przedsiębiorstwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b, art. 2 ust. 1 lit. e i art. 2 ust. 1 lit. d. W ocenie Sądu zaniechanie podania w orzeczeniu Nr 14 materialnoprawnej podstawy przejęcia przedmiotowego w zasadzie wyłącza możliwość badania, czy wydanie tego orzeczenia nastąpiło z rażącym naruszeniem przepisu stanowiącego podstawę jego podjęcia, albowiem przepis ten nie został określony. Nie oznacza to jednak, że nie jest możliwe ustalenie, czy kontrolowany akt nie narusza rażąco innych przepisów stosowanych przy jego wydawaniu. W ocenie Sądu wskazane naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art. 77§1 i art. 107§3 k.p.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło