IV SA 2873/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Barbara Gorczycka-Muszyńska, Sędziowie Joanna Kabat-Rembelska (spr.), Asesor WSA Anna Szymańska, Protokolant Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia I. uchyla zaskarżoną decyzje i poprzedzającą ją decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] II. zasądza od Ministra Zdrowia na rzecz A.G. kwotę po 210 (dwieście dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania Minister Zdrowia decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2003 r., odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności "domniemanego orzeczenia Ministra Zdrowia o przejęciu na własność Państwa apteki Pana mgr W.G. znajdującej się w S., ul. [...]". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister Zdrowia podniósł, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o przejęciu aptek na własność Państwa (Dz. U. Nr 1, poz. 1 ze zm.), apteki przechodziły na własność Państwa na podstawie orzeczenia Ministra Zdrowia. Stosownie do art. 10 powołanej ustawy, właściciele (dzierżawcy) aptek będący farmaceutami z dniem [...] stycznia 1951 r. obowiązani byli do objęcia pracy w aptece na stanowisku wyznaczonym im przez zarządcę. W sprawie niniejszej ten ustawowy obowiązek został zrealizowany przez wydanie w dniu [...] stycznia 1951 r. przez Centralę Aptek Społecznych w W. dokumentu stwierdzającego, że W.G. pełni funkcję kierownika apteki w S.. Dokument ten nie był wydany następczo po orzeczeniu Ministra Zdrowia o przejęciu apteki na własność Państwa, gdyż tryb wydawania orzeczeń został szczegółowo ustalony w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 16 kwietnia 1951 r. w sprawie zasad i trybu postępowania w zakresie przejmowania aptek na własność Państwa (Dz. U. Nr 23, poz. 182). Minister Zdrowia wyjaśnił, że na podstawie przepisów powołanego rozporządzenia prezydium powiatowej rady narodowej sporządzało wykaz położonych na obszarze powiatu aptek podlegających przejęciu na własność Państwa, który następnie był ogłaszany w dzienniku urzędowym właściwej wojewódzkiej rady narodowej. Ogłoszenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. o upaństwowieniu apteki mgr W.G. zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Z. Nr 15 z dnia 10 listopada 1951 r. pod pozycją 140. To ogłoszenie zostało potraktowane przez następcę prawnego W.G. — A.G. za decyzję o przejęciu apteki na własność Państwa. Minister Zdrowia zwrócił uwagę, iż powołane rozporządzenie z dnia 16 kwietnia 1951 r. określało kolejne etapy postępowania w sprawie przejęcia apteki. W mniejszej sprawie ostatnią czynnością było złożenie przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej wniosku do Ministra Zdrowia o wydanie orzeczenia o przejęciu apteki na własność Państwa. Jednak takie orzeczenie nie zostało wydane, co potwierdziły czynności podjęte przez organ naczelny.. Minister Zdrowia wyraził pogląd, że dopiero zaistnienie w obrocie prawnym określonego orzeczenia organu administracji "daje uprawnienie do podważenia tego orzeczenia w trybie odwoławczym lub w trybie nadzoru." Skoro kwestionowane orzeczenie Ministra Zdrowia nie zostało wydane, to nie jest możliwe wydanie kolejnego orzeczenia, które oceniałoby zgodność z prawem. Organ orzekający uznał, że wobec tego, iż nie ustalono faktu istnienia decyzji o upaństwowieniu apteki w S., nie można wydać decyzji o stwierdzeniu nieważności nieistniejącego orzeczenia. Skargę na powyższą decyzję wniósł A. G .Skarżący zakwestionował stanowisko Ministra Zdrowia, wywodząc, że orzeczenie o przejęciu apteki na własność Państwa zostało wydane, a następnie zniszczone lub celowo zatajone. Zdaniem skarżącego, skoro apteka została formalnie i faktycznie przejęta na własność Państwa to nie jest możliwe, by nastąpiło to bez wydania stosownego orzeczenia. Ponadto skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, gdyż organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego i nie wskazał na podstawie jakich dowodów podjął rozstrzygnięcie w sprawie. Minister Zdrowia wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Ministra Zdrowia z dnia [...]kwietnia 2003 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania - art. 157§3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim stwierdzić należy, że organ naczelny nie wyjaśnił z jakiego powodu odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu apteki W.G., na własność Państwa. Z pewnością nie chodziło tu o przyczyny o charakterze podmiotowym, gdyż wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia wniósł następca prawny byłego właściciela. Zdaniem Sądu nie było także podstaw do odmowy wszczęcia postępowania nadzorczego z przyczyn przedmiotowych. W szczególności nie mogło jej stanowić dokonane przez organ ustalenie, iż orzeczenie o przejęciu apteki nie zostało wydane. Należy zwrócić uwagę, że tego rodzaju ustalenia nie mogą być poczynione przed wszczęciem postępowania. Wydanie decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wyłącza możliwość prowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego. Tymczasem jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Minister Zdrowia przeprowadził postępowanie wyjaśniające pomimo odmowy wszczęcia postępowania w sprawie. Dodać należy, że poszukiwania orzeczenia o przejęciu na własność Państwa apteki W.G., prowadzone przez Ministra Zdrowia nie mogą być uznane za wyczerpujące i pozwalające bez wątpienia stwierdzić, że orzeczenie nie zostało wydane, w szczególności, że w aktach sprawy znajduje się wniosek o wydanie takiego orzeczenia. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia nastąpiła więc mimo braku istnienia ku temu dostatecznych podstaw. Sad zwraca przy tym uwagę, że postępowanie to zostało wszczęte przez złożenie wniosku przez uprawniony podmiot - następcę prawnego byłego właściciela. W związku z istniejącymi wątpliwościami co do istnienia kwestionowanego orzeczenia konieczne jest przeprowadzenie wnikliwego postępowania wyjaśniającego. W wypadku gdyby organ ustalił, iż istotnie orzeczenie takie nie zapadło, powinien rozważyć dopuszczalność umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.