IV SA 2885/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek J. Kamiński, , , po rozpoznaniu w dniu 21 października 2004 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki ogrodzenia orzeka I. uwzględnić skargę, poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji II. stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnieni się niniejszego wyroku. Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] z dnia [...] maja 2003 r. nakazano K. J. rozebrać na długości 23, 5 m ogrodzenie zlokalizowane - bez stosownego zgłoszenia - na działce nr ew. [...] w W. od strony drogi powiatowej. Decyzję tę doręczono adresatowi w dniu 12 maja 2003 r., odwołanie zaś sporządzone w dniu 26 maja 2003 r. wpłynęło do organu I instancji w dniu 28 maja 2003 r. Po rozpatrzeniu tego odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. ([...]) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W skardze wniesiono o uchylenie decyzji przytaczając obszerną argumentację co do niesłuszności orzeczenia organu I instancji. Na podstawie art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm. zarządzono rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym. Na posiedzeniu tym Sąd skargę uwzględnił, lecz z przyczyn innych niż w niej podane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył bowiem co następuje. Zgodnie z art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z zestawienia daty doręczenia decyzji (12 maja 2003 r.) oraz daty przyjęcia przez organ odwołania (28 maja 2003 r.), a nadto z potwierdzenia przez organ I instancji przekroczenia terminu w piśmie przekazującym odwołanie wynika, że odwołanie złożono z dwudniowym przekroczeniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. Strona wraz z opóźnionym środkiem odwoławczym nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ II instancji uzyskuje właściwość do rozpoznania sprawy dopiero wówczas, gdy przeprowadzi formalne badanie prawidłowości wpływu środka odwoławczego i stwierdzi, że środek wpłynął w zakreślonym przez prawo terminie. W innym przypadku organ odwoławczy winien na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdzić jedynie uchybienie terminu oraz niedopuszczalność odwołania. Takie rozstrzygnięcie formalne przesądza o tym, że staje się ostateczne orzeczenie I instancji, a jego ewentualne wzruszenie może nastąpić w drodze procedur o charakterze nadzorczym. W żadnym zaś razie organ II instancji rozpoznając środek odwoławczy złożony z uchybieniem terminu, wobec którego niemożliwe było przeprowadzenie procedury przywrócenia tego terminu ze względu na brak stosownego wniosku, nie jest uprawniony do merytorycznego rozpoznania odwołania, gdyż w ogóle nie doszło do wszczęcia postępowania odwoławczego. Organ II instancji merytorycznie zaś rozpoznał odwołanie, do czego nie miał żadnego umocowania. O uzyskaniu właściwości do załatwienia sprawy przez organ odwoławczy decyduje bowiem ocena formalna złożonego środka odwoławczego, a przede wszystkim stwierdzenie, iż wnosząca je strona nie uchybiła zawitemu terminowi dla dokonania czynności procesowej. Tymczasem organ II instancji badania takiego nie przeprowadził, pominął też informację zawartą w piśmie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wskazującego na przekroczenie terminu przez stronę i pomimo braku właściwości instancyjnej merytorycznie rozpoznał odwołanie. Należy dodać, że organ odwoławczy nie może działać z urzędu, charakter organu odwoławczego w danej sprawie organ wyższego stopnia uzyskuje bowiem w wyniku prawidłowo złożonego odwołania. Skoro w niniejszej sprawie nie było prawidłowo wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji, to organ wyższego stopnia nie uzyskał właściwości do rozpoznania merytorycznego sprawy w trybie odwoławczym. Naruszenie zaś właściwości każdego rodzaju w postępowaniu administracyjnym, w tym przypadku z rażącym naruszeniem art. 129 § 2 k.p.a. oraz art. 16 § 1 k.p.a. skutkuje nieważnością decyzji niezależnie od jej treści czy słuszności. Stan taki wyczerpuje bowiem przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. czego skutkiem jest niewłaściwość instancyjna organu wyższego stopnia. Rażącość naruszenia prawa wynika z faktu, iż prawo dopuszcza do uruchomienia drugiej instancji tylko w przypadku terminowo złożonego środka odwoławczego, a w tym zaś przypadku postępowanie w II instancji przeprowadzono i decyzję wydano pomimo przekroczenia zawitego terminu do wniesienia odwołania. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) uwzględniając skargę na zaskarżoną decyzję stwierdził jej nieważność w całości.