IV SA 2895/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska Asesor WSA Jakub Linkowski Protokolant Joanna Dziedzic po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2003r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] marca 1950r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2002r. Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2002 r., wydaną po rozpatrzeniu wniosku A. P. złożonego w trybie art. 127§3 k.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2002 r. umarzającą "postępowanie dotyczące zarządzeni Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] marca 1950 r., uchylającego decyzję Kuratora Towarzystwa Z. w Polsce w sprawie przyznania i oddania w posiadanie [...] byłym właścicielom ziemskim lub ich spadkobiercom". W uzasadnieniu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zauważył, że decyzja Kuratora Towarzystwa Z. w Polsce dotyczyła "przyznania i oddania w posiadanie 50 [...] b. właścicielom ziemskim" a zatem [...] były oddane w posiadanie a nie na własność. Zdaniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi konie te jako inwentarz majątku przeszły na własność Skarbu Państwa łącznie z majątkami ziemskimi na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13). A. P. był właścicielem majątku ziemskiego o powierzchni 403 ha, położonego we wsi T., który został przejęty na cele reformy rolnej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o umorzeniu niektórych długów i ciężarów (Dz. U. Nr 17, poz. 72) uznano za wygasłe wszelkie roszczenia z tytułu przejęcia przez Państwo inwentarza, zapasów, zasiewów, upraw i nakładów na nieruchomościach, które w dniu 1 września 1939 r. stanowiły własność Państwa lub przeszły na własność Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 6 września 1944 r. Tak więc postępowanie dotyczące roszczeń, które uznano za wygasłe podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Skargę na powyższą decyzję wniósł A. P., domagając się jej uchylenia. Skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja stanowi niemal dosłowne powtórzenie decyzji j poprzedzającej z dnia [...] listopada 2002 r. i w żadnym stopniu nie odnosi się do argumentacji zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na podstawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wiadomo jakie były przyczyny bezprzedmiotowości przemawiające za umorzeniem postępowania. Skarżący zauważył, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie przeprowadził postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zarządzenia z dnia [...] marca 1950 r. i dlatego sprawa nie dojrzała do rozstrzygnięcia. Ponadto podkreślił, że jego żądanie nie dotyczy roszczeń majątkowych, lecz wadliwości aktu administracyjnego wydanego bez podstawy prawnej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja jest wynikiem rozpatrzenia sprawy po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2002 r. (sygn. akt IV SA 2351/00), którym uchylono decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2000 r. i poprzedzające ją rozstrzygnięcie tego samego organu z dnia [...] czerwca 2000 r.. W powołanym wyroku Sąd uznał iż zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] czerwca sporządzone zostały z naruszeniem art.. 107§3 k.p.a., w szczególności organ nie wyjaśnił z jakiej przyczyny postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. Uzasadnienie decyzji z dnia [...] czerwca 2000 r. wskazuje, że przyczyną umorzenia postępowania był brak podmiotu, do którego mogłaby być adresowana decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia z dnia [...] marca 1950 r. W związku z tym Sąd zauważył, że obowiązkiem organu było rozpatrzenie wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zarządzenia z dnia [...] marca 1950 r. Sąd wskazał, że o ile, w ocenie organu nie było podstaw do wszczęcia takiego postępowania z urzędu, a wnioskodawca nie ma przymiotu strony, organ winien wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanego zarządzenia. Ponadto wydanie takiej decyzji musi być poprzedzone wszechstronnym rozważeniem wszystkich okoliczności sprawy (art. 7 i 77§1 k.p.a.), a w szczególności wnikliwą analizą kwestionowanego zarządzenia, które dotychczas nie zostało włączone do akt sprawy w pełnym brzmieniu. Brak było bowiem załączników do decyzji, a ich treść, zdaniem Sądu mogła mieć istotne znaczenie dla oceny przymiotu strony skarżącego. Sąd podzielił stanowisko skarżącego, że na ówczesnym etapie postępowania nie miało znaczenia, czy konie zostały w istocie przejęte, gdyż przedmiotem wniosku było stwierdzenie nieważności zarządzenia z dnia [...] marca 1950 r., jako wydanego bez podstawy prawnej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznając ponownie wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności zarządzenia z dnia 30 marca 1950 r. całkowicie pominął ocenę prawną wyrażoną w wyroku z dnia 9 stycznia 2002 r., co stanowi naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który ma w sprawie zastosowanie na mocy art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Tego rodzaju naruszenie przepisów postępowania mogło mieć, zdaniem Sądu, wpływ na wynik sprawy. Należy przy tym zauważyć, że art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest regulacją odpowiadającą poprzednio obowiązującemu art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Tak więc także w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2004 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zobowiązany był uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w wyroku z dnia 9 stycznia 2002 r., czego nie uczynił. Należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że sprawa nie dojrzała do stanowczego rozstrzygnięcia organ nie rozważył bowiem istotnych okoliczności w sprawie a dotyczących kwestii przymiotu strony i kwestionowanego zarządzenia w jego pełnym brzmieniu. Sąd zwraca uwagę, że umorzenie postępowania z uwagi na wygaszenie ustawą z dnia 12 marca 1958 r. roszczeń majątkowych w stosunku do Skarbu Państwa oznacza, że organ nie rozpatrzył wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności kwestionowanego zarządzenia z dnia 30 marca 1950 r. W związku z tym aktualne pozostają wskazania Sądu co do toku dalszego postępowania zawarte w wyroku z dnia 9 stycznia 2002r. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.