IV SA 2923/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Rzążewska (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Asesor WSA Jakub Linkowski Protokolant Ewa Oleksiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi Wytwórni Urządzeń Chłodniczych "[...]" S.A. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie opłat z tytułu szczególnego korzystania z wód - oddala skargę - Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2003r Minister Środowiska po rozpoznaniu odwołania Wytwórni Urządzeń Chłodniczych "[...]" S.A. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003r. odmawiającej uwzględnienia wniosku tej Wytwórni o rozłożenie na raty należności z tytułu szczególnego korzystania z wód w 1999r i w 2000r. -utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swego stanowiska organ odwoławczy podniósł, że należności Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz fundusze wojewódzkie jakimi są między innymi opłaty za szczególne korzystanie z wód nie podlegały rozkładaniu na raty na zasadach kreślonych w rozporządzeniu Rady Ministrowie z dnia 16 stycznia 2001 r. w szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów -Ordynacji podatkowa /Dz.U Nr 6, poz.54/. Organ administracji przyjmuje, że charakter tych należności zasadniczo mieści się w przepisach wymienionego rozporządzenia jednak z uwagi na treść przepisów materialnych, z których wynikał obowiązek uiszczenia opłat za szczególne korzystanie z wód nie pozwala na ich zastosowanie. Przepisy Prawa wodnego z 1974r. będące podstawą wymierzenia opłat wprawdzie nie zwierały wyczerpującej regulacji dotyczącej umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności to jednak zdaniem organu należy przyjąć, że taka była intencja ustawodawcy. W ustawie tej ustalono, bowiem dość szczegółowo regulacje dotyczące wymierzania opłat, termin przedawnienia, wysokość naliczanych odsetek oraz tryb ściągania należności z tego tytułu. Nie przewidziano natomiast stosowania jakichkolwiek ulg w spłacie należności, a wprost przeciwnie ustalono 14 dniowy termin wnoszenia tych opłat. Oznacza, to że należności te nie mogą być umarzane i rozkładane na raty na zasadach przywołanego rozporządzenia, bowiem przepisy szczególne tej ustawy wykluczają taką możliwość. W uzasadnieniu podnosi się, że z uwagi na brak podstawy prawnej do orzekania organ I instancji winien umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o rozłożenie należności na raty i wyrażono równocześnie pogląd, że " jakkolwiek organ I instancji nie umorzył postępowania jako bezprzedmiotowego, tym niemniej rozstrzygnięcie zawarte w decyzji nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy i nie skutkuje uchyleniem decyzji. W uzasadnieniu stanowiącym obok sentencji składnik decyzji wojewoda wyjaśnił z jakich względów wniosek o rozłożenie na raty nie może być uwzględniony." Skarga Wytwórni Urządzeń Chłodniczych "[...]" S.A. zarzuca, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do wszystkich argumentów odwołania i w konsekwencji odwołania tego nie rozpoznał merytorycznie. Skarżąca wywodzi, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczególnych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty należności pieniężnych do których nie stosuje się przepisów ustawy -Ordynacja podatkowa dotyczą wszelkiego rodzaju należności, które przypadają państwowym jednostkom sektora finansów publicznych, w tym jednostkom budżetowym, państwowym zakładom budżetowym i funduszom celowym /§1 wymienionego rozporządzenia/, w tym mają zastosowanie do opłat za szczególne korzystanie z wód. W ocenie skarżącej zarówno pod rządami obowiązywania ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska jak i obecnie obowiązujących przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska /art.400 / Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej /jak też odpowiednio fundusze wojewódzkie, powiatowe gminne/ są funduszami celowymi w rozumieniu ustawy o finansach publicznych i do rozkładania na raty należności przypadających tym funduszom mają zastosowanie przepisy ustawy o finansach publicznych chyba, że przepisy szczególne zawierają w tym względzie odmienne postanowienia. W ocenie skargi taka sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie, bowiem przywołane przez organ administracji przepisy ustawy Prawo wodne nie zawierają żadnych uregulowań dotyczących rozkładania należności na raty i wobec tego mają zastosowanie normy ogólne ustawy o finansach publicznych i wydanego na jej podstawie przywołanego rozporządzenia. Natomiast zdaniem skarżącej chybione jest stanowisko organu administracji przyjmujące, że wskazanie w przepisach prawa wodnego 14 dniowego terminu wnoszenia opłat wykluczało stosowanie tych przepisów, skoro brak w nich regulacji o rozkładaniu należności na raty. Odpowiadając na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe stanowisko o braku podstaw prawnych na gruncie prawa wodnego do umorzenia należności i rozkładaniu na raty zaległych zobowiązań z tytułu opłat za szczególne korzystanie z wód. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył co następuje: Niewadliwe jest stanowisko organu administracji o braku podstaw materialnoprawnych dla uwzględnienia wniosku skarżącej o rozłożeniu na raty zobowiązań z tytułu opłat za szczególne korzystanie z wód przez stronę skarżąca w 1999r i 2000r.w oparciu o uregulowania przewidziane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie z §2 tego rozporządzenia nie ma ono zastosowania do tych należności przypadających jednostkom sektora finansów publicznych, których zasady i tryb umarzania, odraczania oraz rozkładania na raty określają odrębne przepisy. Trafnie w rozpoznanej sprawie organ administracji przyjął, że przepisy materialnoprawne, na podstawie których ustalono obowiązek wniesienia opłat jako uregulowania odrębne w rozumieniu tego wyżej wymienionego przepisu, nie dozwalały na rozłożenie tych należności na raty na podstawie pozostałych zapisów tego rozporządzenia. Podkreślić też należy, że prezentowane przez organ administracji stanowisko obejmujące interpretację przepisów ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne /Dz.U Nr 38, poz.230 ze zm /w odniesieniu do §2cytowanego rozporządzenia pozostaje w zgodności z dotychczasowym orzecznictwem sądu administracyjnego w tym z niepublikowany orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie IVSA1263/02 z dnia 13 listopada 2003r. Przepisy na podstawie, których powstał obowiązek zapłaty należności za szczególne korzystanie z wód - tj art.56aust.1 i 2 oraz art.56ust.2b ustawy Prawo wodne z 1974r regulowały kwestie zasad pobierania opłat, ich uiszczania a także pobierania odsetek za nieterminowe ich uiszczania. Stosownie do brzmienia ostatniego z wymienionych przepisów nie uiszczone w wyznaczonym terminie opłaty podlegały wraz z odsetkami za zwłokę przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym. Treść tego przepisu wyraźnie wskazuje, że zamierzeniem ustawodawcy było doprowadzenie do najszybszego wyegzekwowania od zobowiązanych podmiotów należności i wraz z ewentualnymi odsetkami, a brak uregulowania w ustawie Prawo wodne możliwości rozkładania na raty był celową intencją ustawodawcy, na co trafnie zwraca uwagę organ administracji. Przyjąć w związku z tym należy, że przepisy te określają ścisłe zasady wnoszenia należności i wykluczają rozkładanie na raty, umarzanie i odraczanie, tych należności, które winny być winny być wniesione ściśle podług zasad wymienionych w tych przepisach. Analiza treści tych przepisów prowadzi do oceny, że rozkładania na raty należności z tytułu szczególnego korzystania z wód odrębne przepisy tj - ustawa z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne wprowadzając określony reżim ich wnoszenia i ściągania wykluczały. Oznacza to, że z uwagi na treść §2 cytowanego rozporządzenia z dnia 16 stycznia 2001 r. pozostałe jego uregulowania nie mogły mieć zastosowania w tym zapisy o rozkładaniu należności na raty. Nie można w tych okolicznościach podzielić stanowiska skargi, że organ administracji wadliwie zastosował prawo materialne w tym przepisy wymienionego rozporządzenia z dnia 16 stycznia 2001 r, bowiem na jego podstawie organ administracji nie mógł rozstrzygnąć o wniosku strony o rozłożeniu należności na raty. Brak jest podstaw do podzielenia słuszności stanowiska, skargi, że organ odwoławczy nie rozważył argumentacji odwołania i nie rozpoznał go mertorycznie, gdyż organ ten wyraził szczegółowo swoje stanowisko co braku podstaw materialnoprawnych dla uzwglednienia wniosku strony o rozłożenia należności na raty, nie podzielając równocześnie odmiennego stanowiska prezentowanego przez stronę w odwołaniu, a obecnie podtrzymanego w skardze. Niewątpliwie brak podstaw materialonoprawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia o żądaniu strony winien skutkować umorzeniem postępowania administracyjnego, co podnosi zarówno uzasadnienie zaskarżonej decyzji jak i odpowiedź na skargę Nie można jednak pominąć, że uzasadnienie decyzji organu I instancji wyraźnie wskazuje, że organ ten nie znajduje podstaw materialnoprawnych dla pozytywnego orzeczenia o wniosku strony skarżącej, błędnie natomiast formułując sentencję decyzji jako odmowę uwzględnienia rozłożenia należności na raty zamiast umorzenia postępowania administracyjnego i w istocie rzeczą postępowania odwoławczego było usunięcie tej niezgodności czego organ II instancji zaniechał, utrzymując w mocy decyzję. O faktycznej treści decyzji przesądza łącznie jej sentencja i uzasadnienie. Zestawienie treści uzasadnienia decyzji organu I instancji z sentencją wskazuje, że organ ten eksponując brak podstaw materialonoprawnych dla prowadzenia postępowania orzeka o w istocie o jego umorzeniu, a tylko wadliwie, nieadekwatne do swego rzeczywistego stanowiska formułuje sentencję rozstrzygnięcia. Tego uchybienia procesowego w zakresie prawidłowości sformułowania sentencji decyzji organu I instancji i nie dokonanie stosownej korekty w tym zakresie przez organ II instancji, w ocenie sądu nie można poczytać jako uchybienia procesowego mającego wpływ na wynik sprawy i dlatego ujawnione naruszenia prawa nie mogą powodować uchylenia zaskarżonej decyzji. Z przyczyn wymienionych na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 20002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ w związku z art.97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ orzeczono o oddaleniu skargi.