IV SA 3018/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Krystyna Borkowska, Sędziowie sędzia WSA Mirosława Kowalska, asesor WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr), Protokolant Marcin Gruszczyński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2004 r. sprawy ze skargi P. i J. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zaliczki I. Stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, II. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] na podstawie art. 262 § 2, art. 263 § 2 oraz art. 123 kpa w zw. z art. 81c ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej wykonania obowiązku wynikającego z postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. zobowiązał J. i P. P. do wpłacenia zaliczki w kwocie 8.000 zł na pokrycie kosztów postępowania tj. wykonania dokumentacji inwentaryzacyjnej powykonawczej dokonanej adaptacji poddasza na lokal mieszkalny w budynku mieszkalnym, wielorodzinnym przy ul. R. w W., uwzględniającej dokonane odstępstwa od zatwierdzonej dokumentacji budowlanej i udzielonego pozwolenia na budowę oraz oceny technicznej w zakresie zgodności wykonanych robót z obowiązującymi przepisami i Polskimi Normami w terminie 14 dni od dnia kiedy postanowienie stanie się ostateczne. W uzasadnieniu podał, że postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. nałożono na inwestorów obowiązek przedłożenia: dokumentacji inwentaryzacyjnej powykonawczej dokonanej adaptacji poddasza na lokal mieszkalny w budynku mieszkalnym, wielorodzinnym przy ul. R. w W., uwzględniającej dokonane odstępstwa od zatwierdzonej dokumentacji budowlanej i udzielonego pozwolenia na budowę, oceny w zakresie zgodności wykonanych robót z obowiązującymi przepisami i Polskimi Normami. Dokumentacja i ocena winny być sporządzone w trzech jednobrzmiących egzemplarzach. Obowiązek ten stał się wymagalny 20 stycznia 2003 r. i do dnia wydania postanowienia nie został wykonany. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2003 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu zażalenia J. i P. P. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu stwierdził, że skoro w terminie zakreślonym w przedmiotowym postanowieniu obowiązek nie został wykonany prawidłowo – postanowieniem z dnia [...] czerwca 2003 r. nałożono na zobowiązanych obowiązek wpłacenia zaliczki w kwocie 8.000 zł na pokrycie kosztów postępowania. Złożona wraz z zażaleniem na postanowienie "dokumentacja inwentaryzacyjno-powykonawcza dokonanej adaptacji poddasza wraz z oceną w zakresie zgodności wykonanych robót" nie czyni zadość wymogom nałożonym w postanowieniu z dnia [...] listopada 2002 r., nie uwzględnia m.in. tego, że wykonana antresola ze schodami nie była przewidziana projektem pierwotnym. Ponadto przedłożona dokumentacja zawiera braki formalne polegające na tym, że nie została przedłożona w trzech jednobrzmiących egzemplarzach. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli J. i P. P. Skarżący podali, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nigdy nie zawiadomił ich o wszczęciu postępowania, dlatego kierowali wnioski i skargi w tej sprawie, ale nie otrzymali żadnej odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonego postanowienia. Ponadto wyjaśnił, że jak wynika z akt sprawy organ I instancji zawiadomił pismem z dnia 9 października 2002 r. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, którego adresatem byli m.in. skarżący. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, jednakże z innych przyczyn niż podniesione przez skarżących. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga J. i P. P. umożliwiła wyeliminowanie z porządku prawnego wadliwego postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2003 r., jakkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazanych. Postanowienie to zostało wydane bez podstawy prawnej, co wyczerpuje przesłankę wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa i zobowiązało Wojewódzki Sąd Administracyjny do stwierdzenia jego nieważności. Organ I instancji jako podstawę prawną powołał art. 262 § 2, art. 263 § 2 kpa w zw. z art. 81c ust. 4 Prawa budowlanego Artykuł 262 § 2 kpa stanowi, że w uzasadnionych przypadkach organ administracji publicznej może zażądać od strony złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania. Zatem organ ocenia na zasadzie uznania administracyjnego stosownie do okoliczności sprawy, czy należy od stron żądać zaliczki na poczet kosztów postępowania. Przepis ten powinien mieć zastosowanie zwłaszcza w takim przypadku, gdy konieczne jest przeprowadzenie pracochłonnych badań, ekspertyz, gdy strona domaga się dodatkowych jeszcze opinii biegłych pomimo wyjaśnienia okoliczności sprawy. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się, że żądanie przez organ zaliczki od strony powinno nastąpić przez wydanie postanowienia, na które nie będzie stronie służyło zażalenie, jako samodzielny środek zaskarżenia (por. uwagi do art. 263 w wyd. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa, 2000, str. 795). Nie przysługuje prawo zażalenia na postanowienia podejmowane w zakresie postępowania dowodowego, którego zakres i kształt w sposób zasadniczy wpływa na sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Zgodnie z art. 142 kpa postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Zatem wydane postanowienie przez organ II instancji rozpatrujące zażalenie J. i P. P. zostało wydane z naruszeniem przepisów kpa. Zauważyć należy, że przepisy KPA nie wymieniają wyczerpująco składników kosztów postępowania administracyjnego, jedynie przykładowo niektóre z nich są wymienione w art. 263 § 1, jednakże z możliwością zaliczenia do nich i innych wydatków (§ 2). Obowiązek uiszczenia opłat administracyjnych i kwoty należności z tytułu spodziewanych kosztów postępowania, powstają na podstawie przepisów odrębnych. Ten obowiązek należy odróżnić od spełnienia żądania organu uiszczenia zaliczki na poczet kosztów postępowania (art. 262 § 2). Zaliczka nie jest zaliczana ściśle do kosztów postępowania administracyjnego, a zatem art. 264 § 2 kpa nie ma zastosowania. Mając powyższe na uwadze i na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w wyroku. Na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy stwierdzono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.