IV SA 3119/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Krystyna Borkowska, Sędziowie sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr), asesor WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Protokolant Marcin Gruszczyński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2004 r. sprawy ze skargi H.W., J.W., GW. oraz B.W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. Uchyla zaskarżoną decyzję, II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołań H., J., G. i B. W. oraz T.M. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. znak: [...] stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. nr [...] – zmieniającej decyzję nr [...] z dnia [...] czerwca 19990 r. o pozwoleniu na budowę budynków na działkach nr [...] i [...] w . G., w części dotyczącej budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...] przy ul. E. w G.– uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji w sprawie stwierdzenia nieważności. Organ I instancji Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. znak: [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. wyżej opisanej w części dotyczącej budynku na działce nr [...] przy ul. E. w G. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, że w/w decyzja Prezydenta Miasta [...] zmieniła w trybie art. 151 kpa decyzję z dnia [...] czerwca 1990 r. o pozwoleniu na budowę – tworzącą prawa nabyte, czym wyczerpała przesłankę art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Rozpoznając odwołanie organ II instancji uznał, że w niniejszej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość przedmiotowa stanowiąca przyczynę do umorzenia postępowania. Zdaniem organu, brak jest w obrocie prawnym rozstrzygnięcia tj. decyzji z dnia [...] grudnia 1994 r. znak: [...] w stosunku do której orzeczono nieważność. Organ II instancji wskazał, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. nr [...] została – decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 1999 r. znak [...] wydana w trybie art. 155 kpa, uchylona w części objętej załączonym projektem zamiennym. Organ II instancji uznał, że w tych warunkach musi w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa wydać decyzję uchylającą decyzję organu I instancji umarzającą postępowanie toczące się przed tym organem, bowiem zachodzi bezprzedmiotowość postępowania wynikająca z art. 105 kpa. W skardze z dnia 18 sierpnia 2003 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący H. W., J. W., G. W., B. W. podnieśli, że decyzja Prezydenta miasta [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. wyżej opisana jest w obrocie prawnym (na jej podstawie zrealizowano budowę wiatrołapu). Ponadto decyzja z dnia [...] grudnia 1994 r. jedynie w części uchyla decyzję z dnia [...] czerwca 1990 r. zaś decyzja z dnia [...] marca 1999 r. jedynie w części uchyla decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. Ponadto zdaniem skarżących, organy oceniają decyzję przez pryzmat przepisów kpa, zaś pomijają fakt naruszenia prawa budowlanego w badanych decyzjach. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał argumentację wcześniej prezentowaną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżonej decyzji można postawić zarzut naruszenia prawa, a w takim właśnie zakresie możliwa jest sądowa kontrola (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę. Organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie w jej całokształcie. Zdaniem Sądu, w toku postępowania administracyjnego przed organem II instancji doszło do naruszenia przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszono zasadę dokładnego wyjaśnienia sprawy i rozpatrzenia materiału dowodowego – art. 7 i 77 kpa. Umorzono postępowanie przedwcześnie wobec powyższych uchybień, czym naruszono dyspozycję art. 105 kpa. Organ II instancji umorzył postępowanie przypisując mu cechę bezprzedmiotowości bez należytych ustaleń i podstaw. Umorzenie postępowanie przez organ odwoławczy w przypadku uchylenia decyzji organu I instancji jest dopuszczalne tylko w związku z art. 105 kpa. Przesłanki umorzenia postępowania powstają zawsze i tylko w konkretnej sprawie i nie mogą być rozpatrywane w oderwaniu od tej sprawy. Bezprzedmiotowość postępowania, o której stanowi art. 105 § 1 kpa oznacza, ze brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wdać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (tu orzeczenie w przedmiocie nieważności). Podkreślenia wymaga, że przy ustalaniu braku znamion bezprzedmiotowości sprawa powinna być załatwiona przez wydanie decyzji rozstrzygającej co do istoty. Ustalenia organu II instancji nie pozwalają na przyjęcie, że mamy w niniejszej sprawie do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania. Organ nie stwierdził bowiem w sposób oczywisty, że brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Organ nie wykazał, zaś wszystkie elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, że nie potrzebne jest postępowanie nieważnościowe w sprawie. W ocenie Sądu, organ II instancji nie dokonał bowiem wnikliwej analizy decyzji wydawanych w przedmiocie pozwolenia na budowę, kolejno w dniach [...] lipca 1990 r., [...] grudnia 1994 r. i [...] marca 1999 r. bez tej analizy przedwczesne jest stanowisko, że decyzji z dnia [...] grudnia 1994 r. nie ma w obrocie prawnym. Wyjaśnienia wymaga to czy decyzja z dnia [...] marca 1999 r. wbrew zapisowi o zmianie decyzji z dnia [...] grudnia 1994 r., zmienia faktycznie decyzję z dnia [...] lipca 1990 r. Uwadze organu II instancji uszło to, że decyzja z dnia [...] grudnia 1994 r. uchylała decyzję z dnia [...] czerwca 1990 r. tylko w części dotyczącej architektury budynku, zaś decyzja z dnia [...] marca 1999 r. uchylała i zatwierdzała projekt zamienny udzielając też pozwolenia na zmianę użytkowania części pomieszczeń. Szczegółowa, wnikliwa analiza powyższych aktów jest niezbędna dla jednoznacznego wykazania bytu badanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji. Rozważenia wymaga, czy w obrocie prawnym funkcjonuje część decyzji z dnia [...] grudnia 1994 r. i czy ta obarczona jest wadą nieważności. Zważyć należy, że utrwalony jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd o dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji w części. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).