IV SA 3175/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak (spr), Sędziowie asesor WSA Bogusław Cieśla,, sędzia NSA Andrzej Gliniecki, Protokolant Tomasz Szpojankowski, po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2004 sprawy ze skargi E. i J. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2003 Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki bramy wjazdowej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących E. i J. D. kwotę 10 zł. (dziesięć) z tytułu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2003r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania E. i J. D. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] maja 2003r. nakazującej na podstawie art. 48 prawa budowlanego E. i J. D. całkowitą rozbiórkę bramy wjazdowej o szerokości 4,05m i wysokości 1,8m ze słupkami metalowymi i fundamentem, wybudowanej na działce nr [...] przy ul. M. w W. – bez zgłoszenia, - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, iż w czasie czynności kontrolnych w dniu 27.08.2002r. organ I instancji stwierdził, że inwestorzy E. i J. D. na działce o nr ewid. [...] w miejsce starej bramy wjazdowej, którą zdemontowali, założyli nową przytwierdzoną do metalowych słupków osadzonych na fundamencie. Prace te wykonali bez wymaganego zgłoszenia. Co prawda inwestorzy dokonali w dniu 7 czerwca 2002r. zgłoszenia zamiaru modernizacji ogrodzenia własnej działki o nr ewid. [...], polegającej na podniesieniu podmurówki, wymianie siatki ogrodzeniowej i zniszczonej bramy, jednakże bramę wykonali nie na wskazanej w zgłoszeniu działce, ale na działce nr [...], która stanowi współwłasność i jest drogą dojazdową do działek nr [...] i [...]. Brama ta zagradza drogę dojazdową oraz dostęp do drogi publicznej właścicielom działki nr [...]. Wobec tych ustaleń organ uznał, iż inwestorzy wykonali bramę w warunkach samowoli budowlanej, gdyż zgłoszenie obejmowało jedynie roboty budowlane na działce nr [...] natomiast znajduje się na działce nr [...]. Dodatkowo organ wskazał, iż wybudowana brama jest samodzielnym obiektem budowlanym gdyż usytuowana jest na wyodrębnionej, niezabudowanej działce. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wnieśli E. i J. D. wnosząc o stwierdzenie jej nieważności, bądź uchylenie. Zarzucili decyzji naruszenie art. 7, 10 i 77 § 1 kpa. Wskazali, iż nakazując przymusowa rozbiórkę bramy organy naruszyły przepisy, bowiem nie można twierdzić, że wykonując prace remontowe działali w warunkach samowoli budowlanej. W piśmie z dnia 7.06.2002r. skierowanym do Urzędu Gminy [...] poinformowali organ architektoniczno – budowlany jakie prace zamierzają wykonać, precyzując ich zakres. Do wskazanego pisma stanowiącego zgłoszenie dołączyli m.in. mapkę sytuacyjną, na podstawie której organ miał "wgląd w miejsce wykonywania robót", a zatem wiedział, gdzie te prace będą wykonywane i na których działkach. Po dokonanym zgłoszeniu organ pismem z dnia 12.06.2002r. potwierdził jego przyjęcie i określił warunki jakie powinny być spełnione przy wykonywaniu prac, do których się dostosowali. W ocenie skarżących dokonali oni skutecznego zgłoszenia, zgodnie z przepisami prawa budowlanego, niezbędnego do podjęcia prac, które na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy prawo budowlane nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę. Wskazali dodatkowo, iż przez niedopatrzenie w piśmie – którym dokonali zgłoszenia – wymienili jedynie działkę nr ewid. [...], stanowiącą ich własność, nie wymienili zaś działki nr [...], na której znajdowała się część ogrodzenia i brama wjazdowa. Nie mniej jednak organ wyraził zgodę na jej wymianę, bowiem także w tym zakresie potwierdził zgłoszenie określające, jakie warunki ma ta brama spełniać. Przyjmując zgłoszenie organ dysponował pełną dokumentacją określającą zakres i miejsce prac. Z dokumentów tych, w szczególności planu lokalizacyjnego działek nr [...], [...] i [...] wyraźnie wynikało usytuowanie bramy wjazdowej na działkę. Wydając zgodę na prowadzenie prac organ z tych prac nie wyłączył bramy, nie podjął też żadnych działań zmierzających do wyjaśnienia na czyjej działce ta brama jest usytuowana. Zaniechanie swoich obowiązków i skutki z tego wynikłe organy chcą obecnie przerzucić na skarżących co narazi ich na znaczne koszty związane z koniecznością zdemontowania bramy. Dodatkowo skarżący podnieśli, iż nakazując rozbiórkę bramy wraz ze słupkami metalowymi organ nie wziął pod uwagę tego, iż zdemontowanie słupków spowoduje konieczność rozbiórki furtki, która znajduje się wyłącznie na ich działce i nie została objęta decyzją rozbiórkową. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja podjęta została z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 § 1 kpa i art. 80 kpa mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku stwierdzenia przez organ nadzoru budowlanego wykonania robót budowlanych bez wymaganego prawem zgłoszenia, która to okoliczność została w tej sprawie prawidłowo ustalona, następną podstawową czynnością organu jest ustalenie zakresu wykonanych w ramach tzw. samowoli budowlanej robót. Organ I instancji nakazał rozbiórkę bramy wjazdowej wraz ze słupkami metalowymi i fundamentem wybudowanej na działce nr [...] uznając, iż nie były one objęte zgłoszeniem dokonanym przez inwestorów, gdyż w całości znajdowały się na sąsiedniej działce nr [...]. Także organ II instancji utrzymując w mocy nakaz rozbiórki nie zakwestionował tych ustaleń, mimo iż w aktach sprawy znajduje się załączona do protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 16.10.2002r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, dokumentacja fotograficzna oraz pismo właścicieli działki nr [...] z dnia 10.09.2002r., z których to dokumentów wynika, iż nowa furtka wykonana przez inwestorów mieści się w całości na ich działce (nr [...]), a konstrukcyjnie połączona jest z bramą metalowym słupkiem, który utrzymuje te dwa elementy ogrodzenia. Nakazując rozbiórkę bramy wraz ze słupkami organy nie ustaliły, na której działce posadowiony jest słupek łączący furtkę i bramę oraz czy jego budowa była objęta zgłoszeniem. W skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze skarżąca wskazała, iż wykonanie decyzji rozbiórkowej pozbawi ją również furtki, gdyż zamocowana jest ona na słupku objętym nakazem rozbiórki, podczas gdy jest to element ogrodzenia, który objęty był dokonaniem zgłoszenia. W ocenie Sądu powyższa okoliczność wymaga wyjaśnienia, gdyż wydając decyzję nakazującą rozbiórkę na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, nie jest obojętne czy nakaz ten dotyczy całego obiektu wybudowanego bez zgłoszenia, czy też jego części w zależności od zakresu robót, który został wykonany i wymagał zgłoszenia. Poczynienie powyższych ustaleń jest niezbędne, gdyż z mocy art. 48 Prawa budowlanego można orzekać wyłącznie o rozbiórce tych wykonanych robót budowlanych, które zostały zrealizowane bez zgłoszenia, o ile ich wykonanie takiego zgłoszenia wymagało, a nie całego obiektu. Bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego organ odwoławczy nie mógł podjąć decyzji, utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Nakaz rozbiórki podjęty w trybie art. 48 Prawa budowlanego jest sankcją prawną najdalej idącą w ramach przepisów prawa budowlanego. Z tego też względu nie można stosować tego przepisu w sytuacjach, kiedy nie jest dokładnie wyjaśniony stan faktyczny sprawy. Rozpatrując sprawę ponownie organ powinien dokładnie wyjaśnić wszystkie elementy stanu faktycznego. Z powyższych względów Sąd uchylił, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) zaskarżoną decyzję. Orzeczenie w pkt 2 i 3 sentencji wyroku znajduje swoje umocowanie w art. 152 i 200 cytowanej wyżej ustawy.