IV SA 318/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie WSA Mirosława Kowalska, asesor WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), Protokolant Aldona Kieler-Kowalska, po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2004 r. sprawy ze skargi J. i A. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2002 Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] Wojewoda [...]. Po przeprowadzeniu postępowania wszczętego w dniu 6 marca 2002 r. z urzędu na podstawie art. 158 § 1 kpa w zw. z art. 157 § 1 kpa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. nr [...] zezwalającej na nadbudowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zlokalizowanego na działce położonej przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu stwierdził, że w/w decyzja Prezydenta Miasta [...] nie jest dotknięta żadną z wad wskazanych w art. 156 § 1 kpa, obligujących właściwy w sprawie organ administracji publicznej do wyeliminowania wadliwego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Jak wynika z akt sprawy decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. zezwolono D. K. na nadbudowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w W. W aktach sprawy znajduje się wypis z rejestru gruntów z dnia [...] lipca 2002 r. dotyczący tej nieruchomości, który wskazuje na to, że wyłącznym właścicielem nieruchomości była w dniu [...] grudnia 1995 r. i jest Gmina [...]. Decyzja z dnia [...] grudnia 1995 r. została podjęta zgodnie z przepisami ustawy Prawo budowlane, a kwestionowanie prawa Gminy do tej nieruchomości przed sądem powszechnym nie może mieć wpływu na tę decyzję. Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa po rozpatrzeniu odwołania J. i A. K. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżona decyzję w całości i umorzył postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że decyzja organu administracji architektoniczno-budowlanej stopnia podstawowego nie jest dotknięta żadną z wad powodujących jej nieważność. Rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta [...] o pozwoleniu na nadbudowę budynku mieszkalnego, wielorodzinnego została wydana w oparciu o właściwą podstawę prawną, nie narusza przepisów o właściwości, a także nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Z materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że właścicielem była i jest obecnie Gmina [...], a państwo J. i A. K. w myśl art. 28 kpa praktycznie nie posiadają przymiotu strony w prowadzonym postępowaniu – stroną jest Administracja Domów Mieszkalnych nr [...] przy ul. [...] w W. W przypadku, gdy postępowanie nieważnościowe zostało wszczęte z urzędu, a w jego toku wykazano, iż kwestionowane rozstrzygnięcie nie wypełniło żadnej z przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 kpa, organ administracji publicznej prowadzący to postępowanie winien je umorzyć, a nie odmówić stwierdzenia nieważności weryfikowanego rozstrzygnięcia. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli J. i A. K. wnioskując o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa w stosunku do decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. W uzasadnieniu skargi podali, że w całym toku postępowania żaden z urzędów różnych instytucji nie zapoznał się w pełni z dokumentacją dotyczącą przedmiotowej nieruchomości, która to jest własnością prywatną, a żyjący spadkobiercy byłego właściciela i współwłaściciele nie byli informowani o podjęciu przez Gminę decyzji na wydanie pozwolenia na rozbudowę budynku dla osób trzecich. Ponadto w trakcie prowadzenia prac adaptacyjnych inwestor dokonał znacznych zmian pierwotnego projektu, bez wcześniejszych ustaleń z Wydziałem Architektury, który projekt ten zatwierdził. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zweryfikował swoje stanowisko i uznał, że w przedmiotowej sprawie winien mieć zastosowanie art. 138 § 1 pkt 3 kpa skutkujący umorzeniem postępowania odwoławczego albowiem odwołujący się od decyzji organu stopnia wojewódzkiego J. i A. K. nie posiadają w niniejszym postępowaniu przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Skarga jest zasadna., jednakże zupełnie z innych przyczyn niż podniesione przez skarżących. Zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie negując ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie Sąd stwierdza, że sprawa nie dojrzała do jej merytorycznego zakończenia na jej obecnym etapie postępowania albowiem organy administracji – obu instancji naruszyły przepisy postępowania tj. art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie zostało wszczęte z urzędu, w trybie art. 61 § 1 kpa, postępowanie administracyjne w sprawie wydanej decyzji przez Urząd Dzielnicy [...] Gminy [...] Wydział Urbanistyki i Architektury z dnia [...] grudnia 1995 r. nr [...], dotyczącej wydania pozwolenia na nadbudowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego przy ul. [...] w W. Jak wynika z zawiadomienia o wszczęciu postępowania (k.18) w świetle posiadanych akt sprawy istniało domniemanie, że pozwolenie na budowę w/w budynku wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa budowlanego w związku z tym należało wyjaśnić na podstawie jakiego dokumentu został wprowadzony zamienny projekt techniczny nadbudowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego w warszawie przy ul. [...], opracowany przez architekta R. G. dla inwestora D. K. oraz zgodnie z art. 37 ustawy Prawo budowlane udokumentować, czy nie został naruszony przepis ważności pozwolenia na budowę. Uzasadnienie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. wydanej przez Wydział Urbanistyki [...] Gminy [...] zupełnie nie odnosi się do tych kwestii. Nie wiadomo czy decyzja o pozwoleniu na budowę nie wygasła (art. 37 Prawa budowlanego), ani na podstawie jakiego dokumentu został wprowadzony projekt zamienny nadbudowy przedmiotowego budynku. Organ administracji I instancji nie zbadał przesłanek nieważnościowych wydając decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji, co wynika z uzasadnienia tej decyzji. Niezależnie od tego czy organ administracji wszczyna postępowanie nieważnościowe na wniosek, czy z urzędu winien wnikliwie zbadać przesłanki z art. 156 kpa i dać temu wyraz w uzasadnieniu. Organ II instancji również nie odniósł się do tych kwestii. Brak tych ustaleń i rozważań czyni kontrolę legalności, dokonywaną przez Sąd administracyjny, niemożliwą i musi w konsekwencji prowadzić do uchylenia zaskarżonego aktu. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda [...] zbada przesłanki nieważnościowe, na podstawie jakiego dokumentu został wprowadzony zamienny projekt techniczny nadbudowy budynku oraz czy nie został naruszy przepis ważności pozwolenia na budowę (art. 37 Prawa budowlanego). Ponadto organy administracji winny wyjaśnić czy skarżący są stroną postępowania i czy nie został naruszony art. 28 kpa, co podnosi dopiero w odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy.