IV SA 320/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Tadeusz Cysek, Sędziowie sędzia NSA Teresa Kobylecka, asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi J. i J. G. na decyzję Ministra Kultury z dnia [...] grudnia 2002 Nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane w mocy postanowienie organu I instancji; II. orzeka, ze zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Ministra Kultury na rzecz J. i J. G. 260 zł (dwieście sześćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SA 320/03 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002 r. Minister Kultury po rozpatrzeniu zażalenia J. i J. G., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 40 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 139 ze zm.), art. 7a ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 6 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz. U. Nr 98 z 1999 r., poz. 1150 ze zm.) utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. z dnia [...] maja 2002 r., odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji, polegającej na budowie domu mieszkalnego jednorodzinnego 2-kondygnacyjnego z poddaszem użytkowym, w zabudowie wolnostojącej (w miejscu istniejącego budynku mieszkalnego przewidzianego do rozbiórki) oraz rozbudowę istniejącego garażu, przewidzianej do realizacji we W. przy ul. [...], dz. [...],[...], obręb D. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowa nieruchomość położona jest na terenie strefy AB ochrony konserwatorskiej, wyznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miasta W., zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Miejskiej Rady Narodowej z dnia [...] czerwca 1988 r., ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] Nr [...], poz. [...] z dnia [...] czerwca 1988 r. Jednostkę planu, w której projektowana inwestycja ma być zrealizowana oznaczono symbolem MN, z przeznaczeniem w funkcji podstawowej - pod zabudowę mieszkaniową niską z przewagą jednorodzinnej, a w funkcji uzupełniającej - pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną o niskiej intensywności (do 3 kondygnacji), usługi elementarne i podstawowe, stacja paliw, zakład pracy nieuciążliwej, zieleń osiedlowa, parkingi. Ustalenia planu dla strefy AB ochrony konserwatorskiej przewidują: utrzymanie zasadniczych elementów rozplanowania istniejącej substancji o walorach kulturowych, nadanie odpowiedniego charakteru nowej zabudowie i zharmonizowanie jej z otoczeniem oraz pełna ochrona konserwatorska wybranych w drodze szczegółowych ustaleń elementów przestrzeni miejskiej. Zapis ten, zdaniem organu odwoławczego wyklucza możliwość rozbiórki obiektu stanowiącego element historycznej zabudowy willowej obrzeży Parku S., wpisanego do rejestru zabytków decyzją z dnia [...].II.1962 r. pod numerem [...]. Osiedle, na terenie którego znajduje się przedmiotowy obiekt powstało w 1928 r. jako eksperymentalne osiedle wystawowe, stanowi wzorcowy przykład w. modernizmu. Sam budynek nie jest wpisany do rejestru zabytków, nie prowadzone jest żadne postępowanie w sprawie wpisania tego budynku indywidualnie do rejestru zabytków; sześć innych willi przy tej samej ulicy Z. we W. jest indywidualnie wpisanych do rejestru zabytków. Organ odwoławczy podniósł, że omawiany budynek został objęty w sprawie niniejszej ochroną prawną wyłącznie ze względu na jego położenie, stanowi dobro kultury jako element osiedla willowego o niekwestionowanych walorach historycznych i architektonicznych. Wobec tego, zdaniem organu niedopuszczalna jest pod względem konserwatorskim rozbiórka przedmiotowego obiektu i wybudowanie w jego miejscu nowego budynku. Organ stwierdził jednocześnie, że budynek ten "stanowi dobro kultury mające znaczenie dla dziedzictwa i rozwoju kulturalnego w rozumieniu art. 2 ustawy o ochronie kultury i podlega ochronie w oparciu o przepis art. 3 ust. 2 cyt. ustawy". Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie wnieśli J. i J. G., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów art. 4 i 5 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury. Podnieśli, że skoro przedmiotowy budynek nie ma cech obiektu w oczywisty sposób zabytkowego, to jego ochrona w związku z walorami historycznymi i architektonicznymi osiedla, na którym jest usytuowany nie może być tożsama z ochroną przewidzianą dla obiektów zabytkowych, do czego prowadzi postanowienie Ministra Kultury. Skarżący podnieśli także, że nie da się ocenić zakresu ochrony jakiej poddany być powinien przedmiotowy budynek bez odniesienia do jego cech indywidualnych i że w stanie, w jakim obecnie się znajduje trudno wyodrębnić elementy architektoniczne, które należałoby chronić, by w przyszłości mogły wskazywać na okres, z którego budowla pochodzi. Nie ma powodu, by stwarzać pozory, że budynek został zrealizowany w całości zgodnie z projektem jego pierwszego autora i brak jest uzasadnionych powodów, by nakazywać obecnemu właścicielowi jego remont i realizację pierwotnych założeń w celu nadania obiektowi cech minionej epoki. Przypisywanie ponadprzeciętnych wartości estetycznych i historycznych omawianemu obiektowi skarżący uważają za nadużycie. Każda przebudowa omawianej budowli, wykraczająca poza ramy zwykłego remontu będzie w takim samym stopniu jak budowa nowego obiektu zmieniała formę architektoniczną budynku i zmierzała do nadmiernych kosztów. Okoliczności tych Minister Kultury nie brał pod uwagę, poprzestając na stwierdzeniu, iż przedmiotowemu budynkowi należna jest ochrona przez jego zachowanie, bowiem mimo że nie posiada indywidualnych cech obiektu zabytkowego, ma taki charakter jako element osiedla. Sugerowana przez organ rewaloryzacja budynku nie jest właściwie możliwa ze względów technicznych Sporządzona na zlecenie skarżących ekspertyza budowlana stanowczo wskazuje, iż w związku z charakterem uszkodzeń przedmiotowego budynku remont nie jest w stanie przywrócić jego normalnych właściwości funkcjonalnych i użytkowych, przewyższałby on koszt wybudowania nowego obiektu, który skarżący pragną wybudować, nadając mu charakter odpowiadający historycznym walorom tej części W. Minister Kultury w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniósł, że zabytkiem jest cały obszar chroniony na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a budynek usytuowany na nim jest tego zabytku istotnym elementem. Zmiany czy niszczenie budynków usytuowanych na chronionym obszarze wpływają na stan zachowania zabytku. Organ uznał, że zmiana ta wpłynie niekorzystnie na stan zachowania w/w zabytku i nie mógł uzgodnić przedstawionego projektu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę zaskarżonych aktów pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Stosownie do treści przepisu art. 40 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 139 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania przez organu decyzję ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla obszarów objętych ochroną konserwatorską, wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Uzgodnienie takie, dokonywane w trybie art. 106 kpa w formie odrębnego rozstrzygnięcia ma na celu przesądzenie o zgodności zamierzonej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w aspekcie wymogów ochrony zabytków znajdujących się na tym obszarze. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ orzekał na podstawie zapisów przyjętych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miasta W., zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Miejskiej Rady Narodowej z dnia [...] czerwca 1988 r., ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] Nr [...], poz. [...] z dnia [...] czerwca 1988 r. Zgodnie z tym planem obszar, na którym położona jest działka, na której ma być realizowana inwestycja oznaczony jest symbolem MN i objęty strefą AB ochrony konserwatorskiej. Nie może budzić wątpliwości, że organ współdziałający, w tym konserwator zabytków, uzgadniając planowaną inwestycję jest związany ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jego stanowisko nie może być oderwane od tych ustaleń. W powołanym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miasta W., ustalającym zasady ochrony historycznych wartości kulturowych dla strefy AB rygory sprowadzają się do utrzymania zasadniczych elementów rozplanowania istniejącej substancji o walorach kulturowych, nadania odpowiedniego charakteru nowej zabudowie i zharmonizowanie jej z otoczeniem oraz pełna ochrona konserwatorska wybranych w drodze szczegółowych ustaleń elementów przestrzeni miejskiej. Organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu postanowienia, że budynek (przewidziany do rozbiórki, na miejscu którego zaprojektowana jest przedmiotowa inwestycja), który nie jest wpisany do rejestru zabytków został objęty przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków ochroną prawną wyłącznie ze względu na jego położenie (stanowi on dobro kultury jako element osiedla willowego o niekwestionowanych walorach historycznych i architektonicznych) ale jednocześnie podał, że sam budynek stanowi dobro kultury w rozumieniu art. 2 ustawy o ochronie dóbr kultury. Jeżeli tak, to organ nie wykazał wymaganego tym przepisem znaczenia tego budynku dla dziedzictwa i rozwoju kulturalnego ze względu na jego wartość historyczną, naukową lub artystyczną. W ocenie Sądu organ nie wykazał także, że położenie budynku wyklucza jego rozbiórkę. Z zapisu planu nie wynika, ażeby istniał zakaz rozbiórki obiektów położonych na tym terenie, które nie są wpisane do rejestru zabytków. Organy nie wykazały w sprawie, że "położenie" budynku można uznać za zasadniczy element rozplanowania istniejącej substancji o walorach kulturowych, o czym mowa w planie zagospodarowania przestrzennego oraz jaką rolę pełni on w tym układzie urbanistycznym. W aktach sprawy brak jest także dowodu na to, że przedmiotowy budynek, którego stanu technicznego ani architektonicznego organ nie badał, mimo takiego zarzutu skarżących i złożonych dowodów, jest objęty "pełną ochroną konserwatorską jako wybrany w drodze szczegółowych ustaleń elementów przestrzeni miejskiej", o czym pisze organ I instancji. W tej sytuacji uznać należy, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa. Wskazane uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, co powoduje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 cyt. ustawy w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 152 cyt. ustawy orzeczono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.