IV SA 3206/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur Sędzia NSA Tadeusz Cysek Asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.) Protokolant Dominik Niewirowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2004r. sprawy ze skargi M. Z. i W.Z. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2002r. Nr [...] w przedmiocie przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2002r. II. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...], stwierdzającą przejście na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie art.l, 2 i 5 ust.2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz.65) - udziału w wysokości 6087/10650 w prawie własności nieruchomości położonej w K. przy ulicy [...], dla której urządzona jest księga wieczysta [...]. W motywach decyzji organ podniósł, iż decyzją nr [...], wydaną na podstawie wniosku nr [...], Komisja Stanów Zjednoczonych do Spraw Uregulowania Roszczeń Zagranicznych, działająca na mocy Układu z dnia 16 lipca 1960 r., zawartego między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, przyznała S.L. odszkodowanie za udział w prawie własności nieruchomości położonej w K. przy ulicy [...], wynoszący 6087/10560 części. W ocenie organu wydanie przez wskazaną wyżej komisję decyzji o wypłacie odszkodowania na rzecz właściciela stanowi, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz.65), podstawę do wydania decyzji stwierdzającej przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny a zatem wyłącznie potwierdza stan faktyczny i prawny zaistniały w przeszłości. Z ustaleń amerykańskiej Komisji Odszkodowawczej wynika jednoznacznie, iż spadek po K.L. objął w całości S. L.. W tym zakresie Minister Finansów związany jest ustaleniami Komisji Amerykańskiej. W konsekwencji stawiane przez wnioskodawców zarzuty odnośnie braku dokumentów, na podstawie których sformułowała, uzasadniła i nadała klauzulę wykonalności decyzji o wypłacie odszkodowania amerykańska Komisja Odszkodowawcza, nie mogą stanowić przedmiotu badania przez Ministra Finansów albowiem nie ma on kompetencji do ponownego merytorycznego rozstrzygania o istocie sprawy. W konsekwencji powyższego Minister Finansów nie jest upoważniony do oceny tego, czy w oparciu o wystarczające dokumenty Komisja Odszkodowawcza dokonywała ustaleń odnośnie spadkobrania po K.L.. Organ uznał także, iż nieruchomość, której dotyczy sprawa nie mogła zostać nabyta przez W. i M.Z. na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz.250 z późn.zm.). Nie można bowiem uznać za gospodarstwo rolne nieruchomości usytuowanej w ścisłym centrum K. , zabudowanej budynkiem wielomieszkaniowym. W ocenie Ministra Finansów W. i M. Z. nie mogli także zasiedzieć przedmiotowej nieruchomości albowiem do 1990 r. nie istniała prawna możliwość zasiedzenia nieruchomości Skarbu Państwa. Skargę na powyższą decyzję wnieśli W. i M. Z., żądając jej uchylenia. Skarżący podtrzymali swoje dotychczasowe twierdzenie, iż bezpodstawnie zaskarżona decyzja odnosi się do nieruchomości będącej ich własnością. Prawo to zostało nabyte przez nich na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz.250 z późn.zm.), co stwierdza prawomocne orzeczenie sądu powszechnego. Nieruchomość ta stanowiła gospodarstwo rolne, położone na peryferiach K., nie zaś, jak twierdzi organ, w ścisłym centrum miasta. Niezależnie od powyższego skarżący podkreślili, iż spełniają warunki do zasiedzenia nieruchomości. W skardze podnosi się, iż Skarb Państwa nigdy nie był w posiadaniu nieruchomości i nie dążył dotąd do uregulowania jej statusu. Minister Finansów orzekł o przejściu nieruchomości na Skarb Państwa, nie dysponując dokumentem stwierdzającym prawa spadkowe po K.L. oraz nie wyjaśniając kwestii dziedziczenia nieruchomości w świetle przepisów z zakresu międzynarodowego postępowania cywilnego. W tym zakresie organ naruszył art.7, 75, 77§1 i 80 k.p.a., nie przeprowadzając dowodu z zeznań świadka S. L., zamieszkałego w USA. Osobie tej nie zagwarantowano także udziału w prowadzonym postępowaniu. Skarżący podnieśli również, iż zaskarżona decyzja dotknięta jest nieważnością albowiem została skierowana do nich, czyli osób nie będących stronami w sprawie. Właściwą stroną postępowania jest w ocenie skarżących wyłącznie S. L.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, co następuje. Obie decyzje Ministra Finansów należało uchylić z tego powodu, iż w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do jego wznowienia. W postępowaniu tym bez własnej winy nie brał bowiem udziału S.L., co między innymi podniesiono w skardze. S.L., który otrzymał odszkodowanie z tytułu przejęcia przez Państwo nieruchomości położonej w K. przy ulicy [...] posiadał status strony postępowania prowadzonego przez Ministra Finansów. Osobie tej nie doręczono jednakże skutecznie ani zawiadomienia o wszczęciu postępowania ani żądnej z wydanych w tym postępowaniu decyzji. Organ wprawdzie wysłał stosowne zawiadomienie oraz przesyłki z odpisami decyzji do strony, niemniej korespondencja to została zwrócona przez pocztę amerykańską z uwagi na wskazanie nieprawidłowego adresu ([...]). Informację o prawidłowym adresie S. L. ( [...]) Minister Finansów uzyskał dopiero w dniu 20 sierpnia 2002 r., tj. po wydaniu zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji należy uznać, iż bez własnej winy S.L. nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym, co zgodnie z art.l45§l pkt 4 k.p.a. stanowi przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego. Na marginesie należy zauważyć, iż do wznowienia tego doszło na mocy postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] października 2002 r. Fakt ten nie ma jednakże znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albowiem obowiązkiem Sądu było samodzielne ustalenie, czy w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją nie wystąpiły uchybienia, o których mowa w art.145 k.p.a. Ustalenie, iż do uchybienia takiego doszło obligowało Sąd do uchylenia obu decyzji Ministra Finansów na podstawie art.l45§l pkt 1 lit.b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), Z przepisu tego wynika bowiem, iż naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego powoduje konieczność uchylenia zapadłej w nim decyzji bez względu na to, czy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (treść decyzji). Z racji uwzględnienia zarzutu skargi odnośnie niezapewnienia S.L. udziału w postępowaniu, które to uchybienie skutkuje uchyleniem obu decyzji Ministra Finansów i koniecznością ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego, bezprzedmiotowym stało się ustosunkowywanie się do innych zarzutów skarżących. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji na podstawie art.l45§l pkt 1 lit.b oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) w związku z art.97 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271).