IV SA 3265/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Rzążewska Sędzia WSA Wojciech Mazur Asesor WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.) Protokolant Grażyna Dalba po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa - oddala skargę - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2002 r., po rozpatrzeniu odwołania A. J., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 200 lr. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z dnia [...].09.1961 r. nr [...] o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej o pow. 5,40 ha położonej w M. stanowiącej własność C. J. W uzasadnieniu decyzji podano, że C. J. dokumentem nadania ziemi z dnia [...] stycznia 1947 r. otrzymał na własność nadział ziemi o pow. [...] ha w trybie przepisów dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Nieruchomość ta była niezabudowana, a C. J. wraz z rodziną zamieszkiwał w P. Użytkowania przedmiotowego gospodarstwa oraz płacenia należności finansowych od tego gospodarstwa zaprzestał od 1955 roku. W tym czasie pracę podjął w Fabryce Obrabiarek w P. C. J. nie ustanowił na swoim gospodarstwie użytkownika ani dzierżawcy. Leżącą odłogiem ziemię zagospodarowała Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna. W tych okolicznościach zostały spełnione przesłanki uznania gospodarstwa rolnego za opuszczone w rozumieniu § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. Zatem nie zachodzą podstawy do stwierdzenia, że zaskarżone orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Skargę na powyższą decyzję złożył A. J., domagając się jej uchylenia. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania — art. 156 § 1 pkt 2 kpa, art. 107 § 3 kpa w związku z art. 140 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Według skarżącego, orzeczenie z dnia [...].09.1961 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. zapadło na podstawie wadliwych ustaleń faktycznych, ponieważ: po pierwsze - jego ojciec C. J. nigdy nie opuścił spornej nieruchomości, a po drugie - nieruchomość ta nie była po dniu [...] kwietnia 1955 roku w użytkowaniu innych osób fizycznych na podstawie umów zawartych z organem administracji państwowej. Wymienione okoliczności wskazują, że orzeczenie to zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Skarżący podniósł nadto zarzut, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 kpa w związku z art. 140 kpa, z tego powodu, że nie wymieniono w nim precyzyjnie dowodów, na których się oparto oraz nie podano przyczyn odmowy wiarygodności i mocy dowodowej niektórym dowodom, a zwłaszcza pisemnemu oświadczeniu świadków z dnia 10 marca 1990 r. oraz wyjaśnieniom złożonym przez niego na okoliczność, że jego ojciec C. J. nigdy nie porzucił i nie opuścił spornej nieruchomości w rozumieniu art. 2 powołanej ustawy. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy zauważyć, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie postępowania nadzorczego którego przedmiotem była ocena ostatecznego orzeczenia ( decyzji) Prezydium Państwowej Rady Narodowej w P. z dnia [...] września 1961 roku pod względem ustalenia zaistnienia przesłanek taksatywnie wymienionych w przepisie art. 156 § 1 kpa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia ostatecznej decyzji przewidzianych w przepisie art. 16 § 1 kpa. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie w trybie nadzoru, czy kontrolowana decyzja ostateczna dotknięta jest wadami wyszczególnionymi w przepisie art. 156 § 1 kpa, a w razie stwierdzenia ich zaistnienia wyeliminowanie takiej decyzji z obrotu prawnego. Inaczej ujmując, organ administracji wszczynając postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej, lecz orzeka jako organ kasacyjny. W związku z tym rozstrzyga wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, a nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy. W rozpatrywanej sprawie organy administracyjne uznały, że orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] września 1961 r. o przejęciu na własność gospodarstwa rolnego stanowiącego własność C. J. nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt2kpa. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wtedy , gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządne państwa. Rażącym naruszeniem prawa nie jest każde naruszenie, lecz tylko takie, w wyniku, którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. W niniejszej sprawie, materialnoprawną podstawą orzeczenia Prezydium Państwowej Rady Narodowej w P. z dnia [...] września 1961 roku stanowił art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym ( Dz. U. Nr 39, poz. 174) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 15 lipca 1961 r. zmieniającą ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r.(...) (Dz. U. Nr 32, poz. 161). Stosownie do jego treści "gospodarstwa rolne określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu (...), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r. oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 2 cyt. ustawy, Rada Ministrów w dniu 5 sierpnia 1961 r. wydała rozporządzenie w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych ( dz. U. Nr 39, poz. 198). Zgodnie z § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia "za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, użytkownika albo dzierżawcę". W niniejszej sprawie niesporne jest, że C. J. właściciel gospodarstwa o pow. [...] ha położonego we wsi M. do 1955 r. uprawiał ziemię przy pomocy brata, który w tej samej wsi posiadał własne gospodarstwo rolne. W 1955 r. C. J. podjął pracę w Fabryce Obrabiarek w P. i od tego czasu zaprzestał uprawiania ziemi oraz opłacania należności finansowych dotyczących gospodarstwa. Skarżący nie kwestionuje faktu, że jego ojciec C. J. zaprzestał uprawiania gospodarstwa rolnego od 1995 roku i nie oddał ziemi w użytkowanie lub dzierżawę. Zarzuca jedynie, że ojciec do tego kroku został przymuszony przez ówczesne władze, które zmuszały go do wstąpienia do Spółdzielni i z obawy o utratę wolności nie czynił żadnych starań aby gospodarstwo utrzymać i odstąpił od dalszego prowadzenia gospodarstwa. Pogodził się, że ziemię zagospodarowała Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna. Okoliczność i motywacje działania podane przez skarżącego nie mają jednak w tej sprawie żadnego znaczenia, nie mogą posłużyć za podstawę uznania orzeczenia Prezydium PRN w P. z dnia [...] września 1961 r. o przejęciu gospodarstwa na rzecz Państwa za wadliwą w stopniu uniemożliwiającym jego unieważnienie. W okresie, gdy podejmowane było to orzeczenie prawo własności gospodarstw rolnych było poddane wielu ustawowym ograniczeniom. Jeżeli więc spełnione zostały przesłanki z art. 2 ust. 1 cyt. wyżej ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. oraz z § 1 ust. 1 w/w rozporządzenia Rady Ministrów wskazujące na opuszczenie gospodarstwa to istniały podstawy do jego przejęcia na rzecz Państwa. Zatem zaskarżona decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] września 1961 r. o przejęciu opuszczonego gospodarstwa C. J. na rzecz Państwa nie narusza prawa i dlatego skargi nie można było uznać za uzasadnioną. Odnosząc się zaś do zarzutu skargi, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów art. 107 § 3 kpa, ponieważ nie odniesiono się w nim do dowodu z oświadczenia świadków złożonego w dniu [...] marca 1990 r. oraz dowodu z wyjaśnień skarżącego, należy stwierdzić, że naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy w kontekście całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a zwłaszcza w kontekście wyjaśnień skarżącego złożonych na rozprawie w dniu 15.2000 r. przed organem pierwszej instancji. Z wyjaśnień tych wynika bowiem wprost, że C. J. -ojciec skarżącego zaprzestał od 1955 roku uprawnienia gospodarstwa rolnego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271).