IV SA 3280/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek ( spr.), , Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Asesor WSA Mariola Kowalska, Protokolant Katarzyna Bednarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi E. i W. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na użytkowanie wiaty garażowej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. Prezydent [...] na podstawie art. 59 ust. 5 w zw. z art. 55 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej wydania zezwolenia na użytkowanie obiektu w oparciu o dyspozycję zawartą w ostatecznym postanowieniu [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., odmówił E. i W. S. pozwolenia na użytkowanie wiaty garażowej, zrealizowanej na terenie działki o nr ew. [...] przy ul. K. w W. W uzasadnieniu decyzji organ administracyjny podniósł, iż na wniosek współwłaścicielki nieruchomości wszczęte zostało przez organ nadzoru budowlanego postępowanie w sprawie samowolnego wybudowania wiaty garażowej. Ponieważ od chwili realizacji tej inwestycji upłynęło 5 lat, na inwestorze spoczywał obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie (art. 49 ust. 1 prawa budowlanego). Postanowieniem z dnia [...] marca 2003 r. Prezydent [...] określił inwestorowi wymagane dokumenty, które należy dołączyć do wniosku o pozwolenie na użytkowanie. Najistotniejszym dokumentem była zgoda współwłaściciela nieruchomości na tę budowę lub rozstrzygniecie zastępujące tę zgodę. Brak tych dokumentów stanowi zdaniem organu rażące naruszenie art. 49 ust. 1 i art. 58 ustawy. Wobec upływu terminu określonego dla inwestora na dzień 26.03.2003 r. – wydana została niniejsza decyzja. Odwołanie od tej decyzji złożyli E. i W. S., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania organu I instancji. Podnieśli oni okoliczność, iż nie złożyli żadnego wniosku o wydanie pozwolenia na użytkowanie. Odwołujący zdają sobie sprawę, że mają obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Nie mogą się jednak zgodzić z twierdzeniem organu, że najistotniejszą kwestią jest uzyskanie zgody współwłaściciela nieruchomości. Wymóg taki nie wynika z art. 49 i 59 Prawa budowlanego. Nie miał więc podstaw prawnych organ nakładając taki obowiązek w postanowieniu z dnia [...] marca 2003 r., a także zakreślając nierealny termin wykonania i złożenia inwentaryzacji budowlanej powykonawczej. Odwołujący powołali się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. akt IV SA 9277/91, który określał, że w sprawie o pozwolenie na użytkowanie nie ma obowiązku przedstawienia prawa inwestora do nieruchomości. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy powołał się na wymogi ciążące na inwestorze z mocy art. 49 ust. 1 i art. 58 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 199 kc do rozporządzania rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli, a zatem do wybudowania przedmiotowej wiaty niezbędna była zgoda współwłaścicieli nieruchomości. Wobec bezskutecznego upływu terminu nałożonego na inwestorów obowiązku, odmówiono skarżącym wydania pozwolenia na użytkowanie wiaty. Skargę na powyższą decyzję złożyli E. i W.S. Skarżący ponownie podnieśli zarzut braku podstaw prawnych do nakazania inwestorowi przedstawienia dokumentu potwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Powołali się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej kwestii. Wskazali również na brak ich wniosku o pozwolenie na użytkowanie, co powodować winno brak podstaw do wszczęcia postępowania. Pismem z dnia 27.10.2003 r. skarżący zwrócili uwagę na zmianę przepisów prawa budowlanego, która zaistniała przed wydaniem decyzji odwoławczej. Organ II instancji miał obowiązek zmianę tę uwzględnić w czasie wydawania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przepis ten musi być jednak interpretowany w związku z przepisami prawa materialnego, które nie tylko wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji administracyjnej, ale i normują inicjatywę co do powstania treści stosunku materialnoprawnego. Z art. 54-59 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., nr 106, poz. 1126 ze zm.) wynika, iż to na inwestorze ciąży tak obowiązek zawiadomienia o zakończeniu budowy, jak i dołączeniu do takiego zawiadomienia lub wniosku o pozwolenie na użytkowanie wymaganej przepisem art. 57 dokumentacji budowy, a także obowiązek powiadomienia organów wymienionych w art. 56 ustawy. Należy więc uznać, iż pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego może być wydane wyłącznie na wniosek inwestora. Bezsporne jest, iż w niniejszej sprawie inwestorzy takiego wniosku nie zgłosili. Świadczą o tym pisma skarżących zawarte w aktach sprawy. Nie można też przyjąć, iż w niniejszej sprawie zaistniał wyjątek z art. 61 § 2 kpa, który pozwala organom administracji państwowej na wszczęcie z urzędu postępowania także w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony. Dotyczy to jednak sytuacji, w której występuje szczególnie ważny interes strony. W takim jednak przypadku organ obowiązany jest uzyskać na wszczęcie postępowanie zgodę strony w toku postępowania, a w razie jej nieuzyskania – postępowanie umorzyć. Skarżący nie wyrazili zgody na wszczęcie postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie wiaty garażowej, a organy administracji o taką zgodę nie występowały. Z tych przyczyn należy uznać, iż obie decyzje organów I i II instancji dotknięte są wadą z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, bowiem rozpatrywanie sprawy i wydanie orzeczenia w przedmiocie odmowy pozwolenia na użytkowanie wiaty, bez stosownego wniosku, rażąco naruszyło przepisy art. 59 Prawa budowlanego. Dodatkowo należy podnieść, iż z dniem 11.07.2003 r. uległ zmianie art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r., według którego rozpatrywanie spraw dotyczacych pozwolenia na użytkowanie należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego. Wydanie więc przez Wojewodę [...] jako organu architektoniczno-budowlanego decyzji odwoławczej nastąpiło również z naruszeniem przepisów o właściwości, co stanowi przesłankę z art. 156 § 1 pkt 1 kpa w stosunku do tej decyzji. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku.