IV SA 3295/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Sędziowie NSA Krystyna Borkowska, As. WSA Bogusław Cieśla, Protokolant Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. B., C. G., Burmistrza Miasta W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania oddania do użytku stacji paliw I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz S. B., C. G. po 50 zł (pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. znak: [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2002 r., znak: [...], wstrzymującą oddanie do użytku stacji paliw zlokalizowanej w W. i umorzył postępowanie. Organ I instancji przeprowadził na wniosek Burmistrza W. czynności kontrolne na terenie stacji paliw przy ul. [...]. Ustalono, że obiekt był eksploatowany od 1961 roku do dnia 12 kwietnia 1999 r. kiedy to jego działalność zawieszono. Dokonano wówczas oczyszczenia i zalania wodą zbiorników, zdemontowano odmierzacze paliw, usunięto magazyn typu "blaszak", rurociąg podziemny odłączono i zaślepiono. Na mocy umowy sprzedaży od dnia [...] grudnia 2001 r. nowym właścicielem obiektu są małżonkowie M. M. i U. P. Ustalono, że obiekt jest wyposażony obecnie w: - 3 zbiorniki magazynowe paliwa jednopłaszczowe, podziemne, poziome, stalowe posadowione na gruncie (bez wanny) nie przystosowane do napełniania hermetycznego (jednokróćcowe) o pojemności 2 zb. po 11m³ i 1 zb. 6m³, - 2 nalewki paliwowe jednopistoletowe bez możliwości odsysania powietrza z napełnionych zbiorników samochodowych, - powierzchnie związane z przejęciem i wydaniem produktów naftowych znajdują się od strony północnej, - najbliższy budynek mieszkalny znajduje się w odległości 8-10m od odmierzaczy paliw. Obecny właściciel podjął działania polegające na: - zamontowaniu dwu Nalewajków paliw, - zmodernizowaniu zbiornika z czterokomorowego na jednokomorowy (wycięto przegrody), - udrożnieniu rurociągów paliw, Przeprowadzeniu badań szczelności instalacji. Zdaniem Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska stan techniczny obiektu, w związku ze wstrzymaniem działalności, a następnie jego modernizacją i ponownym uruchomieniem, powinien spełniać warunku zawarte w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 20 września 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi dalekosiężne do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. nr 98 z 2000 r., poz. 1067). Organ I instancji stwierdził, że warunków w/w rozporządzenia nie spełniają instalacje przedmiotowej stacji w następującym zakresie: - zbiorniki magazynowe paliw nie spełniają wymagań P 115 w/w rozporządzenia, - obiekt nie posiada urządzeń umożliwiających ograniczenie emisji oparów benzyny przy napełnianiu zbiorników podziemnych i tankowaniu zbiorników samochodowych, - postój samochodów odbywa się na drodze niedostatecznie utwardzonej, co stwarza możliwość bezpośredniego zanieczyszczenia gruntu i wód gruntowych, - brak oczyszczania ścieków opadowych - szerokość zatoki przy stanowisku wydawania paliw wynosi 1,5m powinna być 5m, - brak monitoringu środowiska gruntowo-wodnego, - przed uruchomieniem obiektu nie przeprowadzono postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko zgodnie z art. 46 ustawy Prawo ochrony środowiska, W świetle tych ustaleń Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wstrzymał oddanie do użytku przedmiotowej stacji w trybie art. 365 ust. 2 ustawy Prawo Ochrony Środowiska, kwalifikując instalację jako przedsięwzięcie zaliczane do mogących znacząco oddziaływać na środowisko zgodnie z § 2 pkt 8 ppkt ł Rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych i Leśnictwa India 14 lipca 1988 r. w sprawie określenia rodzajów inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska oraz wymagań , jakim powinny odpowiadać oceny oddziaływania na środowisko tych inwestycji (Dz. U. nr 93, poz. 589) w związku art. 4 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 100, poz. 1085) i nie spełniającej wymagań ochrony środowiska w rozumieniu art. 76 ustawy Prawo ochrony środowiska. Uchylając powyższą decyzję i umarzając postępowanie – Główny Inspektor Ochrony Środowiska w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...] lipca 2000 r. podniósł, że obecny właściciel stacji benzynowej nie jest inwestorem i nie zrealizował inwestycji. Obecna lokalizacja wraz z zabudową towarzysząca została zatwierdzona [...] maja 1960 r. i zrealizowana na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] czerwca 1960 r. Zdaniem organu II instancji nie ma podstaw do stwierdzenia, że funkcjonująca przeszło 40 lat stacja paliw została zrealizowana z naruszeniem obowiązujących w okresie jej realizacji przepisów. W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego sprawa nie dotyczy inwestycji czyli nowo zbudowanego lub zmodernizowanego obiektu, dotyczy jedynie zmiany właściciela w związku z tym nie ma podstaw do orzekania w oparciu o art. 365 ust. 2 pkt 1 Prawa ochrony środowiska. Skarżący S. B. i C. G., których nieruchomości usytuowane są wis a wis przedmiotowej stacji (oddziela ulica) oraz Burmistrz W. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (szczegółowo wyżej opisanej). Zdaniem S. B. i C. G. Główny Inspektor Ochrony Środowiska bezpodstawnie uchylił się od merytorycznego rozpoznania sprawy. Taka decyzja naraża mieszkańców na niebezpieczeństwo związane z funkcjonowaniem stacji. Skarżący Burmistrz W. podniósł, że decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, zaskarżona w niniejszej sprawie, narusza przepis art. 365 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r. Jest błędna, gdyż wyklucza zastosowanie tego przepisu do stacji, którą nowy właściciel zmodernizował, co ustalił organ I instancji i nie zakwestionował organ II instancji. Nie może, zdaniem skarżącego, budzić wątpliwości fakt modernizacji obiektu (tj. za słownikiem języka polskiego PWN, unowocześnienia, uwspółcześnienia). Burmistrz W. podniósł, że umorzenie postępowania, zaskarżoną decyzją, nastąpiło z naruszeniem dyspozycji art. 77 § 1 kpa wobec braku uzasadnienia w tym przedmiocie, a nadto z obrazą art. 105 kpa, gdyż umorzono postępowanie w sprawie gdzie ujawniono, w trakcie czynności kontrolnych organu I instancji, poważne nieprawidłowości z zakresu ochrony środowiska. Nawet jeżeli przyjąć, ze brak było podstaw do wydania decyzji w oparciu o przepis art. 365 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska to jednak dyspozycja art. 364 ustawy nie pozwalała na umorzenie postępowania. Burmistrz W. podniósł także, że jego interes prawny do występowania w niniejszej sprawie w charakterze strony wynika stąd, że stacja paliw przylega do drogi pozostającej w zarządzie Miasta W. W odpowiedzi na skargi Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o ich oddalenie. Zakwestionował interes prawny skarżących osób fizycznych, bo pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, a tu skarżące mają interes faktyczny a nie prawny. Zdaniem organu skoro prace nowego właściciela stacji nie wymagały pozwolenia na budowę to nie ma podstaw prawnych do zastosowania przepisu art. 365 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, bo pojęcie "oddania do użytku" jest terminem kończącym proces inwestycyjny w rozumieniu prawa budowlanego. Główny Inspektor Ochrony Środowiska podniósł, że orzekł w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, gdyż całe postępowanie prowadzone przez organ I instancji nie powinno być prowadzone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 §. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem prawa i jako taka podlega uchyleniu w trybie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). W ocenie Sądu wszyscy skarżący mają przymiot strony. Bezzasadnie w odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska odmawia go S. B. i C. G., których nieruchomości usytuowane są vis a vis przedmiotowej stacji benzynowej. Zgodnie z dyspozycją art. 28 kpa stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, że pojęcie strony z art. 28 kpa może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego tj. z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Bezsprzecznie przedmiotowa stacja paliw jest inwestycją stwarzającą uciążliwość dla otoczenia i w odniesieniu do niej interes prawny mają osoby posiadające działkę w strefie jej oddziaływania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt IV SA 1355/98 nie publikowany). Norma prawa materialnego, z której wynika interes prawny w/w skarżących jest zasada ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich zawarta w art. 5 Prawa budowlanego, a także przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska, gdzie ustawodawca bardzo szeroko rozumie udział w postępowaniu w sprawach, gdzie zapadają decyzje z zakresu ochrony środowiska (art. 10 ustawy). Główny Inspektor Ochrony Środowiska oparł swoje orzeczenie, w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji, na założeniu, że w odniesieniu do przedmiotowej stacji paliw, która powstała w 1961 r., nie doszło do zmodernizowania obiektu a tylko do zmiany po stronie właściciela. W tych warunkach organ II instancji nie znalazł podstaw do zastosowania art. 365 ust. 2 pkt 1 Prawa ochrony środowiska. Organ II instancji nie odniósł się do odmiennych ustaleń organu I instancji, nie kwestionując ich przyjął wbrew nim w/w założenie. Organ w tym kontekście naruszył dyspozycję art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 kpa. Zdaniem Sądu podkreślić należy, że nie może budzić wątpliwości, że modernizacją są prace remontowe wg definicji zawartej w art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego z 1994 r. polegające na unowocześnianiu obiektu. W ocenie Sądu Główny Inspektor Ochrony Środowiska umorzył postępowanie w sprawie z naruszeniem dyspozycji art. 105 kpa i ponownie art. 107 kpa (bo bez stosownego uzasadnienia). Zgodnie z dyspozycją art. 105 kpa umorzeniu podlega postępowanie, które z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Nadrzędną zasadą i celem postępowania jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej co do istoty. Bezprzedmiotowość, o której stanowi art. 105 kpa, oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, co wyklucza rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Tymczasem organ II instancji, dysponując ustaleniami organu I instancji, nie rozpoznał sprawy (uzupełniając ewentualnie postępowanie dowodowe) w świetle przepisów całego działu ustawy ochrony środowiska – "odpowiedzialność administracyjna". Nie rozważył, czy zachodzi negatywne oddziaływanie na środowisko przedmiotowego obiektu (art. 362 w/w ustawy), czy działalność związana z funkcjonowaniem stacji powoduje pogarszanie stanu środowiska (art. 364 w/w ustawy), jest to szczególnie rażące uchybienie, gdy zważyć, że przepis art. 375 w/w ustawy przewiduje działanie organów ochrony środowiska nawet z urzędu. Nie można zaakceptować tezy przyjętej przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, że do przedmiotowego obiektu jako tego, który powstał zgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie wznoszenia tj. w 1961 r., nie mają zastosowania aktualnie przewidziane wymogi ochrony środowiska. Takiej zasady nie przewiduje ani ustawa Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 roku (Dz. U. nr 62, poz. 627), ani ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochron środowiska (...) (Dz. U. nr 100, poz. 1085). Sąd, mając na uwadze powyższe rozważania, orzekł jak w sentencji zgodnie z powołanymi wyżej przepisami prawa. Sąd w trybie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł o tym, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w trybie z art. 200 w/w ustawy.