IV SA 330/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak (spr.), Sędziowie WSA Mirosława Kowalska, asesor WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Protokolant Aldona Kieler-Kowalska, po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi I. i J. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2002 Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. uchyla postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku IV. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz I. i J. K. kwotę 10,00 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sadowego. 7/IV SA 330/03 U Z A S A D N I E N I E Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2002r. nr [...] wydaną na podstawie art.138 par.l pkt.l kpa, po rozpatrzeniu odwołania I. i J. K. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2002 [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] r., odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lutego 200lr. utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. [...] z dnia [...] listopada 20004., którą nakazano I. i J. K. rozbiórkę poddasza i części trzeciej kondygnacji zachodniego skrzydła budynku mieszkalnego wybudowanego na działce przy ul. [...] w K. do wysokości 7,50 m licząc od poziomu terenu, zgodnie z załącznikami graficznymi nr [...] stanowiącymi integralną część decyzji - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu naczelny organ nadzoru wskazał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2002r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, wznowionego postanowieniem z dnia [...] lipca 2002r. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lutego 200lr. utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. [...] z dnia [...] listopada 2OO4.,wskazując, że w sprawie nie zaistniały przesłanki wymienione w art.145 par.l kpa dające podstawę do uchylenia w trybie art.151 par.l pkt.2 kpa w/w ostatecznej decyzji. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wyjaśnił, że we wniosku o wznowienie postępowania z dnia 27 czerwca 2002r. L. i J. K. nie wskazali konkretnego przepisu jako podstawy wznowienia postępowania natomiast powołali się na to, iż wykonanie częściowej rozbiórki w zakresie wskazanym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest niemożliwe bez zagrożenia zniszczenia całego budynku. W ocenie organu II instancji wskazane przez I. i J. K. okoliczności nie wypełniają żadnej z przesłanek wyliczonych w art.145 par.l kpa stanowiących podstawę wznowieniową. Tylko dotkniecie decyzji ostatecznej kwalifikowaną wadliwością wymienioną w art. 145 kpa daje możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej tą decyzją. Ponieważ w sprawie brak jest takich podstaw dlatego należało utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2002. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego I. K. i J. K. wyjaśnili, iż we wniosku o wznowienie postępowania istotnie nie podali podstawy wznowienia postępowania, którą faktycznie jest art.145 par.l pkt.l kpa, ponieważ skupili się przede wszystkim na drastycznych dla nich konsekwencjach decyzji o rozbiórce. Ich zdaniem okoliczności, na których oparł się [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wydając decyzje z dnia [...] lutego 2001r. są fałszywe i celowo pominięte. Skarżący przedstawili przebieg postępowania administracyjnego zakończonego w/w ostateczną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w celu wykazania naruszenia przez organy orzekające przepisów postępowania administracyjnego, a także przepisów prawa materialnego, co w ich ocenie doprowadziło do bezpodstawnego wydania przedmiotowej decyzji o nakazie rozbiórki. W ich ocenie wyrok NSA Ośrodek Zam. w Krakowie w sprawie SA/Kr/741/01 z dnia 14 marca 2002r., który oddala ich skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lutego 200lr. jest jednostronny, nie biorący pod uwagę przedstawionych przez nich dowodów. W ocenie skarżących wybudowali przedmiotowy budynek zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego nie naruszając przy tym interesu sąsiada. Podnieśli że nie dopuścili się samowoli budowlanej. Zarzucili, ze zakres rozbiórki wskazany w decyzji organu I instancji z dnia [...].11.2000r. jak wynika z opinii prof. E. M. spowoduje funkcjonalną, architektoniczną i techniczną degradację ich budynku. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Podniósł ponadto, że wskazana przez skarżących okoliczność, iż wykonanie rozbiórki jest niemożliwe bez zagrożenia zniszczenia całego budynku, nie stanowi żadnej z przesłanek wznowieniowych z art.145 par.l kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są wadliwe, ponieważ zostały wydane z naruszeniem przepisów art.148 par.l kpa oraz art.7 i art.77 kpa. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną można podzielić na dwie fazy. Pierwsza z nich polega na badaniu formalnych podstaw wznowienia, a w efekcie wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 kpa) lub decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa). Ocena formalnych podstaw wznowienia sprowadza się do badania, czy żądanie wznowienia postępowania zostało zgłoszone przez stronę, czy powołuje ona podstawy wznowienia wymienione w art. 145 § 1 kpa oraz czy został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, określony w art. 148 § 1 kpa. Wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania jest możliwe tylko wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie formalne przesłanki wznowienia, a brak choćby jednej uzasadnia wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania. W toku drugiej fazy postępowania, prowadzonej po wydaniu postanowienia o jego wznowieniu, zgodnie z uregulowaniem zawartym w art. 149 § 2 kpa, prowadzone jest postępowanie, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Tylko na tym etapie możliwy jest wgląd w materialnoprawny przedmiot sprawy, której wznowienie dotyczy. I. K. i J.K. w dniu 1 lipca 2002r / data wpływu do organu / złożyli wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lutego 200lr. Jako podstawę wznowieniową podali, okoliczność, iż wykonanie nakazanej w/w decyzją rozbiórki spowoduje funkcjonalną, architektoniczną i techniczną degradację przedmiotowego budynku, co wynika z wniosków, zleconej przez nich opinii technicznej w sprawie rozbiórki części tego budynku, opracowanej przez rzeczoznawcę budowlanego prof. E. M.. Przy wniosku o wznowienie przedłożyli powyższą opinię opatrzoną datą 19.03.2001. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2002r. [...] Wojewódzki Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej własną ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 200lr. z wniosku I. K. i J.K., następnie przeprowadził postępowanie wznowieniowe i decyzją z dnia [...] sierpnia 2002r. w trybie art. 151 par.l pkt.l kpa odmówił uchylenia w/w ostatecznej decyzji. Stwierdzić należy, ze [...] Wojewódzki Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] wznowił postępowanie bez zbadania, czy został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, określony w art. 148 § 1 kpa. Organ administracji obowiązany jest z urzędu badać zachowanie terminu do wniesienia podania o wznowienie, a wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu stanowi rażące naruszenie prawa godzi bowiem w ogólną zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Jeśli organ I instancji uznał że podstawą wznowienia jest art. 145 par.l pkt.5 /z uzasadnienia postanowienia o wznowieniu nie wynika jaką przesłankę wznowienia z art. 145 par.l kpa organ przyjął/ wobec twierdzenia strony opartego na wnioskach opinii rzeczoznawcy z dnia 19 marca 2001 r. o niemożliwości dokonania rozbiórki bez zagrożenia zniszczenia budynku, to w takiej sytuacji obowiązkiem organów administracji publicznej, stosownie do art. 7 i 77 kpa, było ustalenie, kiedy strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia tym bardziej że w podaniu o wznowienie postępowania małżonkowie Karscy nie wskazali, kiedy dowiedzieli się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Tylko prawidłowe ustalenie tej daty pozwolić mogło na ocenę, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone z zachowaniem terminu określonego w art. 148 § 1 kpa. i czy w związku z tym konieczne jest wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania i wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 150 i 151 kpa. Prowadzenie postępowania, co do przyczyny wznowienia, bez wcześniejszego zbadania czy były formalne podstawy do wznowienia postępowania jest nieuprawnione, dlatego wydanie decyzji w niniejszej sprawie przez organ instancji jest wadliwe. Jeżeli bowiem organ ustali, że nie ma podstaw do wznowienia postępowania, to nie przechodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej będącej przedmiotem weryfikacji decyzji. Nawet bowiem wtedy, gdy stwierdzi innego rodzaju wadliwość decyzji, to nie będzie mógł jej uchylić w tym trybie, albowiem podstawy wznowienia postępowania są wyliczone w kpa wyczerpująco i wyjście poza nie byłoby rażącym naruszeniem prawa dającym podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Przypomnieć również należy, że zarzuty, odnoszące się do wad materialnoprawnych decyzji, muszą być ocenione jako bezprzedmiotowe w sprawie o wznowienie postępowania. Z kolei organ odwoławczy przeoczył, iż nie zostało w sprawie wyjaśnione, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone z zachowaniem terminu określonego w art. 148 § 1 kpa i wydał zaskarżoną decyzję z dnia [...].12.2002r. Z powyższych rozważań wynika, że zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2002r. a także wydane przez niego postanowienie o wznowieniu postępowania z dnia [...].07.2002r. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego - art. 148 § 1, 7 i 77 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze wskazane okoliczności, stosownie do art. 145 par.l pkt.lc. i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1270/ w zw. z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153. poz.1271, nr 240, poz. 2052; z 2003r. nr 124, poz.l 153/ należało orzec jak w sentencji.